ABŞ-da dopinqin leqallaşdırılması ideyasını təşviq edən “Enhanced Games” layihəsi böyük müzakirələrə səbəb olub.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə məlumat yayan “Washington Post”da qeyd olunub ki, layihə idmanda qadağan olunan preparatların istifadəsini açıq şəkildə təşviq edir və bunu “insan imkanlarının optimallaşdırılması” kimi təqdim edir.
Biohaker milyarder və “uzunömürlülük” təcrübələri
Məqalədə bildirilir ki, layihənin həmtəsisçilərindən olan alman milyarder-biohaker Kristian Angermayer uzun müddətdir sağlamlığın “təkmilləşdirilməsi” və ömrün uzadılması istiqamətində təcrübələrlə məşğuldur.
O, arıqlama preparatları, testosteron və rəsmi göstərişdən kənar istifadə edilən böyümə hormonları qəbul edir. Bu preparatların dərin piy qatlarını azaltmaq və “hüceyrə regenerasiyası” məqsədilə istifadə olunduğu qeyd edilir.
Angermayer daha ünsiyyətcil olmaq üçün adətən doğuş zamanı istifadə edilən oksitosin peptidindən, diqqəti artırmaq üçün isə əsasən yuxu apnoesi zamanı təyin edilən stimulyatordan istifadə etdiyini gizlətmir. O, görüşlər arasında qaçaraq və hovuz ətrafında dövrələr vuraraq gün ərzində on minlərlə addım atır.
48 yaşlı iş adamının təxminən 10 yaş daha gənc göründüyü vurğulanır.
“Enhanced Games” nədir?
Kristian Angermayer Silikon Vadisi tərəfindən dəstəklənən “Enhanced Games” yarışlarının həmtəsisçisi və investorudur. Layihə idmanın əsas qaydalarından birini pozur - steroidlər, hormonlar, peptidlər və nəticəni artıran digər preparatların istifadəsini təşviq edir.
Las-Veqasda keçiriləcək yarışlarda elit üzgüçülər, qaçışçılar və ağır atletlər daxil olmaqla 42 idmançı iştirak edir. Onların arasında Olimpiya medalçıları da var.
İdmançılar layihənin həkim komandası tərəfindən hazırlanan fərdi “gücləndirilmiş proqramlar” üzrə preparatlar qəbul edir və həm şəxsi rekordlarını yeniləməyə, həm də milyonlarla dollar qazanmağa çalışırlar.
Məqsəd yalnız idman deyil
Məqalədə qeyd olunur ki, Angermayer, layihə rəhbəri Maks Martin və investorların məqsədi təkcə yarış keçirmək deyil. Onlar eksperimental müalicə və preparatları cəmiyyət üçün adi hala çevirməyə çalışırlar.
“Enhanced” platforması testosteron və digər “gücləndirici” vasitələri telemedisin sistemi vasitəsilə geniş auditoriyaya satmağı planlaşdırır.
Layihə rəhbərlərinin fikrincə, elit idmançıların insan imkanlarının sərhədini aşaraq rekordlar qırması uzunömürlülük elmi üçün ən güclü reklam olacaq.
Şirkətin bazar dəyərinin artıq 1,2 milyard dollara çatdığı bildirilir.
Layihənin arxasında kimlər dayanır?
Layihənin investorları arasında uzunömürlülük texnologiyalarına marağı ilə tanınan milyarder Piter Til də var. O, daha əvvəl gənc insanların qanının yaşlı insanlara köçürülməsi ideyası - parabiozla maraqlanıb.
Digər investor isə Donald Trampın oğlu Donald Tramp Jr.-ın da iştirak etdiyi "1789 Capital" fondudur.
"Global Wellness Institute"un məlumatına görə, sağlamlıq və qida əlavələri sənayesinin dəyəri artıq 6,8 trilyon dollara çatır. Bu bazarın məşhurlar və “manosphere” influenserləri tərəfindən aktiv şəkildə böyüdüldüyü qeyd edilir.
ABŞ səhiyyə naziri Robert F. Kennedy Jr. da testosteron, eksperimental hormonlar və peptidlər qəbul etdiyini etiraf edib. O, apreldə əvvəllər FDA tərəfindən məhdudlaşdırılan yeddi peptidin leqallaşdırılmasını dəstəkləyib.
Preparatsız yarış, dəbilqəsiz şaxtaçı düşüncəsi
Kristian Angermayer hesab edir ki, idmançılara preparatlardan istifadənin qadağan olunması qeyri-etikdir.
Onun sözlərinə görə, peşəkar idman “bədəni məhv edir”, nəticələri yaxşılaşdıra biləcək preparatlardan imtina isə şaxtaçını dəbilqəsiz şaxtaya göndərməyə bənzəyir.
Layihə rəhbərləri “Enhanced Games”in legitim idman biznesi olduğunu desələr də, tənqidçilər bunu yoxlanılmamış preparatların reklamı üçün yaradılmış marketinq aləti hesab edirlər.
Antidopinq qurumlarından sərt reaksiya
"US Anti-Doping Agency" rəhbəri Travis Tayqart layihəni “prinsipləri deyil, qazancı üstün tutan təhlükəli sirk” adlandırıb. O bildirib ki, bu cür layihələr gənc idmançılarda dopinqin vacib olduğu barədə yanlış təsəvvür yarada bilər.
Harvard Tibb Məktəbinin professoru Piter Koen isə idmançıların həm eksperiment obyekti, həm də reklam siması kimi istifadə edilməsini “son dərəcə narahatedici praktika” adlandırıb.
Professorun sözlərinə görə, istənilən idman nəticəsini peptidlərin təsiri ilə əlaqələndirib marketinq kampaniyasına çevirmək mümkündür.
Qara bazar, yoxsa tibbi nəzarət?
Layihə rəhbəri Maks Martin özü də uzunömürlülük üçün müxtəlif preparatlardan ibarət “kokteyl” qəbul etdiyini bildirir.
O deyir ki, qara bazarda satılan əlavələrin əleyhinədir və preparatların tibbi nəzarət altında istifadəsini dəstəkləyir. Hətta həmin preparatlar rəsmi göstərişdən kənar istifadə olunsa belə.
Martin hesab edir ki, adi insanların istifadə edə bildiyi FDA tərəfindən təsdiqlənmiş preparatların olimpiyaçılar üçün qadağan olunması ədalətsizdir.
İdmançıların əksəriyyəti dopinq qəbul edib
Yarışlarda iştirak edən 42 idmançıdan 36-sı dopinq preparatlarından istifadə etməklə hazırlaşıb. Cəmi dörd idmançı “təbii” kimi təqdim olunur.
Hazırlıq proqramlarına testosteron, böyümə hormonu, stimulyatorlar, maddələr mübadiləsini sürətləndirən preparatlar, EPO və anabolik vasitələr daxil edilib.
İdmançılar bildirirlər ki, layihədə iştirak etmələrinin əsas səbəblərindən biri böyük pul mükafatlarıdır. Rekord qıranlara 1 milyon dollara qədər mükafat vəd olunur.
Britaniyalı üzgüçü Ben Prud bunu açıq şəkildə etiraf edib: “Bu, ilk növbədə pul məsələsidir. Olimpiyaçıların idmanın zirvəsi adlandırdığı şey deyil”.
WADA təhlükələr barədə xəbərdarlıq edir
"World Anti-Doping Agency" layihəni “təhlükəli və məsuliyyətsiz ideya” adlandırıb.
Təşkilat nümayəndəsi Ceyms Fitscerald bildirib ki, hətta təsdiqlənmiş preparatlar belə yanlış istifadə zamanı ciddi təhlükə yarada bilər. Risklər arasında infarkt, insult, tromboz, qaraciyər zədələnməsi, diabet, hormonal pozuntular və qəfil ölüm halları göstərilir.
Təcrübədən sonra dəyişən həyat
Kristian Angermayer özünü çox ehtiyatlı insan kimi xarakterizə edir. O, gəncliyində alkoqol və psixoaktiv maddələrdən uzaq durduğunu deyir. Daha sonra biotexnologiya sahəsində sahibkara və psixodelik tibb investoruna çevrilib.
Onun həyatındakı dönüş nöqtəsinin 2013-cü ildə ilk dəfə psilosibin qəbul etməsi olduğu bildirilir. Angermayer həmin təcrübəni həyatının ən önəmli hadisəsi adlandırıb. Sonradan o, psixodelik və biotexnologiya şirkətlərinə erkən investor kimi qoşulub. Bunların arasında "Atai Life Sciences" şirkəti də var.
Layihə necə yarandı?
“Enhanced Games” ideyası sahibkar Aron D’Soza tərəfindən antidopinq sisteminə meydan oxumaq məqsədilə ortaya atılıb. Daha sonra layihəyə Piter Til, kriptovalyuta şirkətlərinin həmtəsisçiləri və vençur fondları qoşulub.
Layihənin 2024-cü ildə start götürməsi planlaşdırılsa da, sonradan təxirə salınıb. Daha sonra rəhbərlik Maks Martina həvalə olunub. Şirkət yarışları əsas məqsəd deyil, telemedisin biznesi üçün reklam platforması kimi qiymətləndirir.
20 milyon dollarlıq arena və onlayn yayım
Las-Veqasda yarışlar üçün 20 milyon dollarlıq stadion tikilib. Tədbirin 2500 qonaq üçün nəzərdə tutulduğu və onlayn yayımlanacağı bildirilir. Avstraliyalı üzgüçü Ceyms Maqnussen layihənin əyləncədən insan imkanlarının optimallaşdırılmasına keçid olduğunu deyib. O bildirib ki, heç vaxt özünü indiki qədər yaxşı hiss etməyib.
Kristian Angermayer isə hesab edir ki, “Enhanced Games” idmanın köhnə qaydalarına meydan oxuyur və elm, etika və mənəviyyat onların tərəfindədir. Tənqidçilər isə düşünürlər ki, layihə tibb, marketinq və idman arasındakı sərhədləri silərək insan bədənini eksperimental preparatlar üçün reklam platformasına çevirir.
(publika)
