ABŞ və İran arasında aparılan dolayı danışıqlarda mühüm mərhələyə yaxınlaşıldığı bildirilir. Tərəflər atəşkəsin uzadılması və İranın nüvə proqramı üzrə yeni danışıqların başlanmasını nəzərdə tutan 60 günlük memorandum layihəsi üzərində böyük ölçüdə razılığa gəliblər.
VAXT.AZ “Axios”a istinadən xəbər verir ki, mənbələrin sözlərinə görə, sənədin əsas şərtləri artıq razılaşdırılıb. Lakin yekun qərar ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən verilməlidir.
“Axios”a danışan ABŞ rəsmilərindən biri bildirib ki, iki gün əvvəl etibarilə razılaşmanın əsas şərtləri üzrə böyük ölçüdə anlaşma əldə olunmuşdu və hər iki tərəf artıq yüksək səviyyəli siyasi təsdiq mərhələsinə keçib.
Məlumata görə, İran nümayəndə heyəti lazımi razılıqları aldıqlarını və sənədi imzalamağa hazır olduqlarını Vaşinqtona çatdırıb. Lakin Tramp memorandumun detallarını aldıqdan sonra dərhal təsdiq verməyib və qərar üçün bir neçə gün vaxt istəyib.
Sızdırılan detallara əsasən, memorandum layihəsində Hörmüz boğazı ilə bağlı ayrıca maddə də yer alır. Razılaşmaya görə, İran boğazdan keçən gəmilərin hərəkətinə mane olmamalı, keçidlərə görə ödəniş tələb etməməli və kommersiya gəmilərinə qarşı hər hansı təzyiqə yol verməməlidir. Eyni zamanda Tehran 30 gün ərzində boğazda yerləşdirilmiş bütün dəniz minalarını təmizləməyi öhdəsinə götürəcək.
Bunun müqabilində ABŞ-ın bölgədə tətbiq etdiyi dəniz məhdudiyyətlərinin mərhələli şəkildə yumşaldılması nəzərdə tutulur.
Hörmüz boğazı dünya enerji bazarı üçün ən kritik marşrutlardan biri hesab olunur. Qlobal neft ixracının təxminən beşdə biri bu boğazdan keçir. Son həftələr ABŞ və İran arasında artan hərbi gərginlik neft qiymətlərində ciddi dalğalanmalara səbəb olmuşdu.
Memorandum layihəsində İranın nüvə proqramı ilə bağlı öhdəliklər də yer alır. “Axios”un məlumatına görə, Tehran nüvə silahı əldə etməyə çalışmayacağına dair açıq öhdəlik götürməlidir. Yaxın 60 gün ərzində tərəflərin əsas müzakirə mövzusu İranın əlində olan yüksək səviyyədə zənginləşdirilmiş uranın taleyi və uranın zənginləşdirilməsi fəaliyyətinin gələcəyi olacaq.
Bunun qarşılığında ABŞ administrasiyası İrana qarşı bəzi iqtisadi sanksiyaların yumşaldılmasını və dondurulmuş İran vəsaitlərinin qismən açılmasını müzakirəyə çıxarmağa hazırlaşır. Eyni zamanda humanitar idxal və beynəlxalq ticarət üçün ayrıca mexanizmin yaradılması da sənəddə nəzərdə tutulur.
Analitiklər hesab edirlər ki, memorandum təsdiqlənərsə, bu, son illərdə Vaşinqton və Tehran arasında ən ciddi diplomatik yaxınlaşmalardan biri olacaq. Bununla belə, ABŞ-ın son günlər İranın cənubundakı hərbi obyektlərə yenidən zərbələr endirməsi danışıqlar prosesinin hələ də son dərəcə kövrək qaldığını göstərir.
