ain.az, Medicina portalına istinadən məlumatı açıqlayır.
Bəzi xallar doğuşdan mövcud olur, bəziləri isə həyat boyu yaranır. Xalq arasında xalların yerləşdiyi yerə görə insanın taleyi, xarakteri və ya gələcəyi ilə bağlı müxtəlif inanclar mövcuddur. Lakin tibb elmi xallara tamamilə fərqli prizmadan yanaşır.
Medicina.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, xalların əmələ gəlməsi əsasən dəri hüceyrələrinin xüsusiyyətləri, genetik faktorlar, günəş şüaları və yaşlanma prosesləri ilə əlaqədardır.
Xal (nevus) dəridə melanosit adlanan piqment hüceyrələrinin müəyyən nahiyədə toplanması nəticəsində yaranır.
Melanositlər dərinin rəngini müəyyən edən melanin piqmentini istehsal edir. Bu hüceyrələr bir nöqtədə daha sıx toplandıqda xal əmələ gəlir.
İnsanların əksəriyyətində 10-40 arasında xal olur və onların böyük hissəsi tamamilə zərərsizdir.
Xallar nə üçün yaranır?
Genetik faktorlar
Əgər valideynlərdə çoxlu xal varsa, övladlarda da onların sayı daha çox ola bilər.
Günəş şüaları
Ultrabənövşəyi (UV) şüalar melanin istehsalını artırır. Bu səbəbdən günəşə çox məruz qalan insanlarda yeni xallar əmələ gələ və ya mövcud xallar tündləşə bilər.
Hormonal dəyişikliklər
Hamiləlik, yeniyetməlik dövrü və bəzi hormonal dəyişikliklər zamanı xalların sayı və rəngi dəyişə bilər.
Yaşlanma prosesi
İnsan yaşlandıqca dəridə yeni piqment ləkələri və bəzi hallarda yeni xallar yarana bilər.
Xalın rəngi nəyi göstərə bilər?
Qəhvəyi xallar
Ən çox rast gəlinən xal növüdür.
Adətən:
Açıq qəhvəyi;
Tünd qəhvəyi;
Şokolad rəngində ola bilər.
Əksər hallarda normal hesab olunur.
Qara xallar
Bəzi xallar daha çox melanin ehtiva etdiyi üçün qara görünə bilər.
Əgər xal:
Simmetrikdirsə;
Uzun müddətdir dəyişməyibsə;
Qaşınma və qanama yoxdursa, adətən təhlükəli sayılmır.
Lakin sonradan qaralmış və ya sürətlə dəyişən xal mütləq müayinə olunmalıdır.
Qırmızı xallar
Qırmızı xallar əslində çox vaxt klassik xal deyil.
Onlar adətən kiçik damar yumaqlarından ibarət olur və "albalı angiomaları" adlandırılır.
Yaş artdıqca daha çox meydana çıxa bilər və əksər hallarda zərərsizdir.
Dəri rənginə yaxın xallar
Bəzi xallar piqmenti az olduğu üçün dəri rəngində görünə bilər.
Onlar da adətən təhlükəsiz hesab olunur.
Hansı dəyişikliklər təhlükəli ola bilər?
Dermatoloqlar "ABCDE" qaydasını tövsiyə edirlər:
A – Asimmetriya
Xalın bir yarısı digər yarısından fərqlənirsə.
B – Border (sərhəd)
Kənarları qeyri-müntəzəm və ya bulanıqdırsa.
C – Color (rəng)
Bir xalın içində bir neçə fərqli rəng görünürsə.
D – Diameter (diametr)
Diametri 6 millimetrdən böyükdürsə və böyüyürsə.
E – Evolution (dəyişiklik)
Ölçü, forma, rəng və ya hissiyyatda dəyişiklik varsa.
Bu hallarda dermatoloqa müraciət etmək vacibdir.
Aygün Musayeva
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün ain.az saytını izləyin.
