Yüksək hündürlükdə yerləşən Everest zirvəsi əsl zibilxanaya çevrilib.
Azpost.info bildirir ki, Daily Mail qəzetinin məlumatına görə, sosial mediada yerləşdirilən video görüntülərdə buzlağın üzərində çoxlu sayda tərk edilmiş çadırlar, boş oksigen çənləri və insanların atdığı tullantılar görünür.
IV düşərgə Everest və Lhotse (dünyanın birinci və dördüncü ən yüksək zirvələri) arasında yerləşən Cənubi Kol dağ keçidində yerləşən Yer kürəsindəki ən yüksək çadır düşərgəsidir.
7925 metr hündürlükdə yerləşən bu düşərgə alpinistlər üçün “ölüm zonası” vasitəsilə zirvəyə (8848 metr) son təkandan əvvəl son istirahət nöqtəsi kimi xidmət edir. Görüntülərdə güclü küləklərin tərk edilmiş onlarla köhnəlmiş sarı çadırı parçaladığı göstərilir.
Xüsusi portal olan Everest Today sosial mediada vəziyyətlə bağlı sərt şərh verib: “Planetin ən heyrətamiz yerlərindən biri Everestin kommersiyanın çirkin üzünə çevrilib. Tərk edilmiş çadırlar, boş oksigen çənləri, qalay qutuları, cırılmış avadanlıqlar və nəcislər Cənubi Kolu dırmanma avadanlıqları qəbiristanlığına çevirib. Dağ daha yaxşı davranmağa layiqdir.”
“Ölüm zonası”nda rekordlar və növbələr
Zibil böhranı bu mövsüm görünməmiş turist axını ilə üst-üstə düşüb. May ayının bir günündə Nepal tərəfində bütün zamanların rekordu vurulub: Eyni vaxtda 274 nəfər zirvəyə çatıb.
Beynəlxalq media tərəfindən yayımlanan dron görüntüləri saatlarla davam edən tıxacları və qısa hava pəncərəsindən istifadə etməyə tələsən yüzlərlə alpinistin növbələrini əks etdirib. 2026-cı ildə Nepal hakimiyyəti əcnəbilərə təxminən 500 dırmanma icazəsi verib. Bu da tarixi rekorddur. Mütəxəssislər marşrutda həddindən artıq izdiham və böyük təhlükəsizlik riskləri ilə bağlı həyəcan təbili çalırlar.
“Ölüm zonası” nədir?
Bunlar dəniz səviyyəsindən 8000 metr yüksəklikdə yerləşən marşrut hissələridir. Burada oksigen səviyyəsi normal səviyyənin yalnız üçdə birini təşkil edir. Əlavə oksigen olmadan insan bədəni fizioloji olaraq bu cür şəraitdə uzun müddət yaşaya bilmir. Fizioloqlar alpinistlərə bu zonada 20 saatdan çox vaxt keçirməməyi tövsiyə edirlər.
Hakimiyyət orqanları ətraf mühit missiyaları aparmağa çalışır, lakin belə bir yüksəklikdə istənilən təmizləmə ölümcül risklə doludur. Əlverişli hava tez bir zamanda buzlu çovğuna çevrilə bilər.
2024-cü ildə Nepal hərbi bölməsi dağdan 11 ton zibil və dörd ölü alpinistin cəsədini çıxarıb.
“Onlar əsasən köhnə çadırlar, qida qablaşdırmaları, qaz patronları, oksigen çənləri və dırmanma ipləri qoyurlar”, – həmin ekspedisiyanın rəhbəri Ang Babu Sherpa deyib. Tapılan bəzi dağıntılar ilk yüksəlişlərdən bəri 69 ildir ki, yamaclarda qalmışdı.
Xərclər və təşkilatçıların mövqeyi
İnsan axınının qarşısını almaq üçün Nepal 2025-ci ilin sentyabr ayında dırmanma icazələrinin qiymətini adambaşına 11.000 dollardan 15.000 dollara qaldırıb. Bu, təxminən on ildə ilk qiymət artımıdır. Buna baxmayaraq, turist axını azalmır. Tənqidçilər ölkə hakimiyyətini acgözlükdə və icazələrin həddindən artıq verilməsində günahlandırırlar. Bu da zirvənin bir az altında təhlükəli tıxaclara səbəb olur.
Lakin kommersiya ekspedisiyalarının təşkilatçıları özləri daha sakit yanaşmağı tövsiyə edirlər. Avstriya şirkəti olan Furtenbach Adventures-in rəhbəri Lukas Furtenbach Reuters agentliyinə bildirib: “Əgər komandalar kifayət qədər oksigen daşıyırsa, növbələr böyük problem deyil. Alp dağlarında gündə 4000 nəfərin qalxdığı Zugspitze kimi zirvələr var. Beləliklə, dağın on dəfə böyük olduğunu nəzərə alsaq, Everest üçün 274 alpinist o qədər də çox deyil.”
Sunay Aydın
