Dünya əhalisinin təxminən yarısının ən azı müəyyən dərəcədə D vitamini çatışmazlığından əziyyət çəkdiyi düşünülür. D vitamini çatışmazlığından əziyyət çəkən insanların sayının 1 milyarda çatdığı təxmin edilir.
Hafta.az-ın “News Medical”a istinadən yazdığına görə, xüsusilə sümük sağlamlığı üçün kritik olan bu vitamini günəş işığından və müxtəlif qidalardan əldə etmək olar. Çatışmazlıq halında əlavələr asanlıqla əldə edilə bilər. Bununla belə, bütün dünyada ciddi çatışmazlıq hələ də aradan qaldırıla bilmir.
“Nutrients” jurnalında dərc olunan araşdırma məqaləsində elm adamları D vitamini ilə bağlı araşdırmaları qiymətləndirdilər və bu problemin həlli üçün öz təkliflərini paylaşdılar.
Əzələ və sümük sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayan D vitamini qanda kalsium və fosfat səviyyəsini normal səviyyədə saxlamağa kömək edir. İmmunitet sisteminə də təsir edən bu vitamin dağınıq sklerozdan şəkər xəstəliyinə qədər müxtəlif xəstəliklərin qarşısını da alır.
Tədqiqatçılar həmçinin bildirirlər ki, D vitamini çatışmazlığı orqanizmi Covid-19 kimi tənəffüs yolu infeksiyalarına qarşı daha həssas edə bilər. Digər tərəfdən, əvvəlki bir araşdırma virusun təsiri ilə D vitamini səviyyələri arasında əlaqə tapmadı.
Bu vitaminin bəzi xərçəng növlərinin qarşısını almaq potensialına sahib olduğu da təklif edilir, lakin bunu təsdiqləmək üçün daha çox araşdırmaya ehtiyac var.
D vitamini çatışmazlığı daha çox yaşlı və qaradərili insanlara təsir etsə də, hər kəs bu problemdən əziyyət çəkə bilər.
Mütəxəssislər belə bir çatışmazlığın günəşdən və qidalardan kifayət qədər D vitamini almaması və ya orqanizmin vitaminləri lazımi şəkildə emal edə bilməməsi səbəbindən meydana gəldiyini bildirir.
Tədqiqatçılar öz icmallarında yazır ki, "geniş yayılmış çatışmazlığın bir səbəbi insanların qapalı yerlərdə daha çox vaxt keçirməsi və buna görə də D vitamininin vacib mənbəyi olan günəş işığına kifayət qədər məruz qalmaması kimi həyat tərzi dəyişiklikləridir".
Həkimlər tez-tez yorğunluq, sümük ağrısı, əzələ zəifliyi və aşağı əhval-ruhiyyə kimi yollarla özünü göstərən D vitamini çatışmazlığı üçün əlavələr təyin edirlər.
Günəş işığında daha çox vaxt keçirmək və pəhrizdə bəzi dəyişikliklər etmək də faydalı ola bilər. Məsələn, qızılbalıq, həmsi və sardina kimi yağlı balıqlar, yumurta sarısı, qatıq və göbələk istehlak edilə bilər.
Bununla belə, mütəxəssislər D vitamininin artıq olmasının da zərərli olduğunu vurğulayırlar. Bu səbəbdən əlavələr həkim nəzarəti altında qəbul edilməlidir. Bundan əlavə, balıqdakı A vitamini yüksək miqdarda qəbul edildikdə sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Buna da diqqət yetirməyə dəyər, çünki uzun müddət günəş işığında qalmaq gün vurması və ya dəri xərçəngi kimi problemlərə yol aça bilər.
Tədqiqatçılar qlobal D vitamini çatışmazlığı problemini həll etmək üçün fərdiləşdirilmiş əlavə planlar yaratmağı tövsiyə edirlər. Onlar qeyd edirlər ki, bu planlarda genetika, həyat tərzi və coğrafiya kimi amillər nəzərə alınmalıdır: “Rəqəmsal sağlamlıq vasitələrinin və geyilə bilən cihazların artması ilə fərdlər bu məlumatları dəqiq əlavə planına birləşdirərək günəş işığına məruz qalmalarını və digər müvafiq göstəriciləri izləyə bilərlər , daha dəqiq təkliflər edilə bilər".
Alimlər onu da bildirirlər ki, D vitamini əlavələri müxtəlif müalicələrlə birlikdə tətbiq edildikdə daha təsirli nəticələr əldə olunur: "Məsələn, D vitamini əlavələrinin bəzi xərçəng müalicələri, otoimmün pozğunluqlar və ya metabolik sindrom müdaxilələri ilə birləşdirilməsi daha yaxşı nəticələrə səbəb ola bilər".
