Nazir Fidan: "Dərhal atəşkəs elan edilməlidir"

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı Parlament Assambleyasının (QDİƏT) Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən 62-ci Baş Assambleyasına QDİƏT-in müvəqqəti prezidenti olaraq mesaj göndərib. Bizimyol.info xəbər verir ki, Fidanın mesajını AK Partiya Əskişəhər Millət vəkili və QDİƏT Türkiyə Nümayəndəliyinin rəhbəri Fatih Dönmez oxuyub. Fidan mesajında QDİƏT-in geniş Qara dəniz hövzəsindəki ölkələri, o cümlədən bütün sahilyanı dövlətləri birləşdirən yeganə regional təşkilat olduğunu bildirərək, təşkilatın 1992-ci ildən bu yana üzv dövlətlər arasında iqtisadi və sosial əlaqələrin inkişafına mühüm töhfələr verdiyini qeyd edib. QDİƏT-in güclü institutları və mexanizmləri ilə geniş Qara dəniz regionunda əsas iqtisadi əməkdaşlıq forumu olmağa davam etdiyinə diqqət çəkən Fidan deyib: "Son bir neçə ilin QDİƏT üçün çətin olduğunu inkar etmək olmaz. Davam edən gərginlik QDİƏT-in rahat fəaliyyətinə mane olur və kritik əməkdaşlığımıza xələl gətirir. Bununla belə, 31 illik fəaliyyəti dövründə yaşanan çoxsaylı problemlərə baxmayaraq, QDİƏT bütün sınaqlardan uğurla çıxıb. Hələ də dayanac gücə sahibdir. Biz hamımız Təşkilatımızı yaşatmağa və regionumuzun sabitliyini və rifahını təmin etmək üçün onun potensialını artırmağa çalışırıq.Bu, geosiyasi və geoiqtisadi kontekstdə böyük dəyişikliklərin baş verdiyi indiki çətin dövrlərdə xüsusilə vacibdir". Dünyanın Ukraynadakı müharibə və epidemiyanın qlobal təsirlərini hələ də hiss etdiyini vurğulayan Fidan, oktyabrın 7-dən bu yana baş verən hadisələrin İsrail-Fələstin münaqişəsinin hər zaman diqqətdə saxlanılması lazım olduğunu xatırlatdığını vurğulayıb. Fidan sözlərini belə davam edib: "İsrailin Qəzzadakı zülmü QDİƏT coğrafiyasının toxunulmaz qala bilməyəcəyi ciddi coğrafi eskalasiya riski yaradır. Bu məsələdə mövqeyimiz aydındır: Dərhal atəşkəs elan edilməli, humanitar yardımın fasiləsiz axını təmin edilməli, beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmiş parametrlər çərçivəsində iki dövlətli həll formuluna əsaslanan sülh danışıqları geri qaytarılmalı və sülhün tam icrasını təmin etmək üçün təminat mexanizmi yaradılmalıdır. Beynəlxalq sistemin belə böyük humanitar faciə qarşısında belə atəşkəsi təmin edə bilməməsi, bundan başqa, ola bilsin ki, bəzi ölkələrin minlərlə uşağın, qadının və BMT işçilərinin ayrı-seçkilik olmadan öldürülməsi qarşısında qulaqbatırıcı susqunluğu digər münaqişə zonalarında, xüsusən də Ukraynada əks-səda doğura bilər". Türkiyənin Ukraynaya sarsılmaz dəstəyini davam etdirəcəyini vurğulayan Fidan bunu edərkən, Qara dənizin dirçəldilməsi də daxil olmaqla, Ukraynanın müstəqilliyi, suverenliyi və ərazi bütövlüyünə əsaslanan qalıcı sülh üçün hər cür diplomatik səyləri davam etdirəcəklərini ifadə edib. “Türkiyə Qara dənizdə gərginliyin artmasının qarşısını almaq üçün təşəbbüslərini davam etdirmək əzmindədir”, - deyib. Türkiyə nümayəndə heyətinin rəhbəri Dönmez “Qara dəniz regionunda ərazi bütövlüyü və suverenliyə qarşılıqlı hörmət prinsipləri əsasında təhlükəsizlik və əməkdaşlığın artırılmasında parlamentlərin rolunun gücləndirilməsi” adlı ümumi müzakirədə çıxış edib. Təşkilatın üzvü olan iki dövlət - Rusiya və Ukrayna arasında gedən müharibənin həm də QDİƏT-ə mənfi təsir göstərdiyini bildirən Dönmez, QDİƏT və QDİƏT-in digər orqanlarının bu prosesdən mümkün olan ən az zərərlə çıxmaq üçün lazımi həssaslığı göstərməyə çalışdıqlarını söyləyib. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin QDİƏT-in fəaliyyətinə mənfi təsir göstərməsinə baxmayaraq, bütün region ölkələrinin xeyrinə olan bu təşkilatın fəaliyyətini davam etdirməkdə qərarlı olduqlarını ifadə edən Dönmez, QDİƏT-in və bütün çağırışlar qarşısında regionda iqtisadi əməkdaşlığı dərinləşdirərək normallaşmaya xidmət etməkdə mühüm rol oynamağa davam etdiyini deyib. Dönmez Türkiyə boğazlarının mövcud rejimini tənzimləyən və Qara dənizdə daimi tarazlıq yaradan Montrö Konvensiyasını Türkiyənin diqqətlə və uğurla icra etdiyinə diqqət çəkib. “Müharibənin yaratdığı mövcud təhlükəsizlik mühitini nəzərə alaraq, sahilyanı ölkələrlə əlaqələrimizi bir tərəfdən Montrö Boğazları Konvensiyasına, digər tərəfdən isə NATO öhdəliklərimizə xələl gətirməyəcək şəkildə inkişaf etdirməyə davam edirik”, - deyib. Türkiyənin izlədiyi bu siyasət sayəsində indiyə qədər Qara dənizdə sabitliyin pozulmasının qarşısı alındığını deyən Dönmez, Türkiyə və BMT-nin vasitəçiliyi ilə həyata keçirilən Qara Dəniz Taxıl Təşəbbüsünün bunun ən son nümunəsi olduğunu qeyd edib. Dönməz: “Türkiyə regional rolunu dərk edərək qərarlı və balanslı mövqeyi ilə Qara dənizdə gərginliyin artmasının qarşısını almaq üçün təşəbbüslərini davam etdirmək əzmindədir”,- deyib. dedi. Oktyabrın 7-dən bu yana dünyanın gözü qarşısında Fələstində yeni bir zülmün yaşandığına diqqət çəkən Dönmez, mülki şəxslərə qarşı hər cür hücumu ən açıq şəkildə qınadıqlarını bildirib. Dönmez: “Qəzzada edilənlər tam cinayət və beynəlxalq hüququn açıq şəkildə pozulmasıdır. Qəzzada 12 minə yaxın itkinin üçdə ikisinin qadın və uşaqlar olması beynəlxalq sistem üçün utancvericidir. Kimin həyata keçirməsindən asılı olmayaraq, mülki şəxslərə qarşı hər hansı hücumu birmənalı şəkildə pisləyirik. Mülki şəxslər arasında ayrı-seçkiliyi qəbul etməyimiz mümkün deyil”, - deyə qeyd edib. QDİƏT-in 62-ci Baş Assambleyasında, assambleya üzvlərinə seçkilər də keçirilib, Asəf Hacıyev yenidən QDİƏT Baş Katibi, Dönməz isə Assambleyanın vitse-prezidenti seçilib. Qadir, Bizimyol.info