Ukrayna və onun tərəfdaşları, atəşkəs əldə olunub-olunmamasından asılı olmayaraq, ölkənin hərbi gücünü artırmaq və qorumaq üçün konkret plana ehtiyac duyur. Avropa ABŞ-ın verilmiş zəmanətləri ləğv edə biləcəyi ehtimalına hazır olmalıdır...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə Foreign Affairs nəşri yazır.
Bildirilir ki, Ukraynada Qərb qoşunlarının yerləşdirilməsi və Rusiyanın növbəti müdaxiləsi halında tədbirlər görüləcəyinə dair öhdəliklər belə planın faydalı elementləri ola bilər. Lakin uzunmüddətli çəkindirmənin əsasını Ukraynanın öz döyüş imkanları və müdafiə sahəsində texnoloji nailiyyətləri təşkil etməlidir:
"Kiyev tərəfdaşların böyük yardım paketlərini, investisiyaları, alışları, kəşfiyyat əməkdaşlığını və kadr hazırlığı kanallarını birləşdirən dəstək proqramına ehtiyac duyur. Bu, silahlı qüvvələrin və sənaye bazasının gücləndirilməsi üzrə daha geniş planın tərkib hissəsi olmalıdır – ideal halda bu səylər ən azı beş il davam etməlidir".
Müəllif vurğulayır ki, Ukraynanın yenidən silahlandırılması baha başa gələcək, halbuki Avropada hələ də uzunmüddətli planlama üçün lazım olan vəsaitlər tam təmin olunmayıb. Alternativ ssenari – Ukrayna silahlı qüvvələrinin daim “sağ qalma rejimində” qalması – nəticədə daha baha başa gələ bilər.
FA qeyd edir ki, ABŞ Ukrayna üçün təhlükəsizlik arxitekturasında iştirak etməyə hazırdır; bu, həm Avropa rəhbərliyində qoşun yerləşdirilməsini, həm də 5-ci maddəyə bənzər zəmanətləri əhatə edə bilər. Lakin ABŞ iştirak etsə belə, Avropa zəmanətlərinin etibarlılığı sual altında qalacaq.
Hazırda istənilən potensial aqressor anlayır ki, ABŞ-ın müqavilə üzrə müttəfiqinə hücum amerikalıların hərbi reaksiyasına səbəb olacaq. Amma Ukrayna məsələsində nə Avropa, nə də ABŞ onun tərəfində birbaşa döyüşməyə hazır olduqlarını göstəriblər. Üstəlik, 2022-ci ildən bəri onlar dəfələrlə siyasətlərinin Rusiyayla birbaşa müharibədən qaçmağa yönəldiyini bildiriblər.
"Qeyri-müəyyənlik Trampın dəyişkən xarakteri ilə daha da artır", deyə müəllif yazır.
Onun Rusiya ilə bağlı baxışları və Qrenlandiya ilə bağlı hədələri fonunda transatlantik münasibətlərdə gərginliyi artırması da rol oynayır:
"Hətta Tramp kağız üzərində ABŞ dəstəyinə razılaşsa belə, Rusiyanın hücumu halında vədini pozmasına az şey mane ola bilər. O, asanlıqla sazişi etibarsız elan edə və tez-tez təkrarladığı kimi, Ukraynanı Rusiyanın təcavüzünü təhrik etməkdə günahlandıra bilər".
Buna görə Avropa və Ukrayna ABŞ-a atəşkəsin monitorinqi və yoxlanması mexanizminə rəhbərlik etməyi təklif ediblər. Kiyev həmçinin razılaşdırılmış zəmanətlərin ABŞ Konqresi tərəfindən qanunvericilik səviyyəsində təsdiqlənməsini istəyir. Lakin müəllif qeyd edir ki, Konqres təsdiqləsə belə, zəmanətlərin icrası yenə də prezidentin iradəsindən asılı olacaq. Onun sözlərinə görə, Trampın Avropaya və onun təhlükəsizlik-iqtisadi maraqlarına qarşı soyuq münasibəti xarici siyasətinin əsas xüsusiyyətidir və getdikcə güclənir.
Ukraynanın həll etməli olduğu problemlər
Nəşr yazır ki, uzunmüddətli yenidən silahlanma strategiyasının effektiv olması üçün Ukrayna əvvəlcə öz daxili problemlərini həll etməlidir. Buraya, xüsusilə, şəxsi heyət çatışmazlığı daxildir.
"Ukraynanın əsgərləri cəlb etmək, hazırlamaq, rotasiya etmək və saxlamaq qabiliyyəti müharibənin yorucu xarakteri səbəbindən zəifləyib. Bu, döyüş şəraitində dayanıqlı müdafiə mövqeyi formalaşdırmağın çətinliyini üzə çıxarıb. Ukraynanın gələcək hərbi mövqeyi ilə real maliyyə mənbələrini açıq şəkildə əlaqələndirən çoxillik planlı struktur, ehtiyat qüvvələrin formalaşdırılması üçün infrastrukturun yaradılmasına kömək edər", deyə materialda bildirilir.
Eyni zamanda, çoxmillətli qoşunların yerləşdirilməsi Ukrayna silahlı qüvvələrini əvəz etməməli, daha geniş təhlükəsizlik arxitekturasının tərkib hissəsi kimi onları gücləndirməlidir.
Maliyyə məsələsi: Ukraynaya nə qədər vəsait lazımdır?
The Economist-in hesablamalarına görə, Ukraynaya 2026–2029-cu illərdə büdcə dəstəyi və hərbi yardım üçün təxminən 390 milyard dollar lazım olacaq. Bu məbləğin təxminən illik 50 milyard dolları Kiyevin büdcə kəsirinin örtülməsinə yönəlməlidir.
"Bu göstəriciyə çatmaq üçün NATO-nun Avropa üzvləri Ukraynaya dəstəyin indiki səviyyəsini – ÜDM-in təxminən 0,2%-indən 0,4%-inə qədər – təxminən iki dəfə artırmalı olacaqlar. Sərt büdcələr dövründə bu çətin ola bilər, lakin alternativ Ukraynanın döyüş qabiliyyətinin zəifləməsidir ki, bu da Avropanın qalan hissəsini daha həssas edər", deyə nəşr yekunlaşdırır.
Poliqon.info
