Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı (BMT QAK) 2025-ci ildə təxminən 2,9 milyon əfqanın qonşu ölkələrdən Əfqanıstana qayıtdığını və bu qayıdışların ən azı yarısının məcburi olduğunu bildirib.
Hafta.az yazır ki, BMT QAK tərəfindən dərc edilən son hesabata görə, bu dövrdə İrandan 1,9 milyon, Pakistandan 1 milyon və Tacikistandan 1953 nəfər deportasiya edilib və ya zorla geri qaytarılıb.
Hesabatda bildirilir ki, geri qaytarılma prosesləri tez-tez həbs, qəfil deportasiya və insan hüquqlarının pozulması ilə bağlıdır. Bir çoxları uzun və çətin səyahətlərdən sonra qəfildən evlərini tərk etməyə məcbur olaraq Əfqanıstana daxil olublar.
Məlumatlara görə, İrandan qayıdanların 54 faizi sənədsiz, 46 faizi isə rəsmi sənədlərə malik olub. Bu qrupun 49 faizini qadın və qızlar, 57 faizini isə uşaqlar təşkil edib. Bildirilib ki, Pakistandan qayıdanların 44 fauzunin rəsmi sənədləri olsa da, 54 faizi sənədsizdir, 2 faizinin isə qaçqın statusu olub. Bu qrupun 45 faizini qadın və uşaqlar, 21 faizini isə müşayiət olunmayan uşaqlar təşkil edir.
BMT QAK-ın sözçüsü Faramarz Barzin bildirib ki, geri dönüşlərin əksəriyyəti qəfil deportasiya qərarları ilə baş verib, bu da bir çoxlarını əşyalarını toplamaq imkanı olmadan ölkəni əliboş tərk etməyə məcbur edib və hətta bəzi ailə üzvlərini ayırıb.
Barzin qeyd edib ki, bu vəziyyət həm qoruma risklərini artırıb, həm də qayıdış ərazilərində mənzil və inteqrasiya potensialına əlavə təzyiq göstərib. Pakistandan deportasiya edilən bəzi ailələr mənzil və dolanışıq baxımından ciddi çətinliklərlə üzləşdiklərini bildiriblər.
Ailə başçıları Əfqanıstan İslam Əmirliyinin administrasiyası altında məskunlaşma üçün torpaq ayrılması, iş imkanları və mənzil dəstəyi tələb ediblər.
Əfqanıstandakı Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Yardım Missiyasının məlumatlarına görə, son iki ildə məcburi deportasiyalar və miqrasiya məhdudiyyətləri səbəbindən ölkə əhalisinin təxminən 5 milyonu və ya təxminən 10 faizi Əfqanıstana qayıdıb. İslam Əmirliyi hökuməti geri qayıdanların ehtiyaclarını ödəməyə hazır olduğunu bildirib, eyni zamanda qəbul edən ölkələri, əsasən Pakistan və İranı məcburi deportasiyaları dayandırmağa çağırıb.
