ain.az, Kulis.az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.
Kulis.az Rəna Nevzatın yeni yazısını təqdim edir.
Azərbaycanda bəzi televiziya kanalları mədəniyyət və incəsənət xadimləri tərəfindən ciddi tənqid edildikdən və kulis.az-da sözügedən mövzu ilə bağlı silsilə yazılar yayımlandıqdan sonra bununla bağlı mühüm addımlar atılıb. Bir neçə şou verilişi bağlanıb, xeyli sayda bayağı müğənninin efirə çıxışına da qadağa qoyulub.
Bu informativ çərçivə əslində son illərin ən ciddi media hadisələrindən birinə işarə edir. Uzun müddətdir ki, televiziya məkanı yalnız sosial şəbəkələrdə deyil, peşəkar intellektual dairələrdə də narazılıq doğururdu. Televiziyanın maarifləndirici, zövq formalaşdıran, cəmiyyətə estetik istiqamət verən bir platforma olmaq missiyasının zəiflədiyi iddia edilirdi. Bir çox sənət adamları efir məkanının getdikcə ucuz reytinq savaşına təslim olduğunu, qalmaqal, süni konflikt və primitiv əyləncə xəttinin norma kimi təqdim edildiyini vurğulayırdı.
Müzakirələrin əsas tezisi bu idi: efir təkcə kommersiya meydanı deyil, ictimai məsuliyyət zonasıdır. Televiziya milli-mədəni yaddaşın formalaşmasında, yeni nəsillərin estetik zövqünün qurulmasında, dil və davranış modelinin yayılmasında mühüm rol oynayır. Bu baxımdan, efirin bayağılıq üzərində qurulması təkcə zövq məsələsi deyil, dəyər məsələsidir.
Xüsusən də mövzunun ardıcıl və prinsipial şəkildə ictimai gündəmdə saxlanılması vəziyyətin dönüş nöqtəsinə çatmasında mühüm rol oynadı. Bir-birinin ardınca yayımlanan analitik yazılar, sənət adamlarının müsahibələri, sosial şəbəkə reaksiyaları efir siyasətinə münasibətdə sistemli diskurs yaratdı. Bu diskurs artıq emosional narazılıqdan çıxaraq ictimai tələb formasına keçdi.
Bir neçə şou verilişinin bağlanması rəmzi deyil, struktur qərar kimi dəyərləndirilir. Çünki bu, təkcə konkret proqramların dayandırılması deyil, efir siyasətinin yenidən nəzərdən keçirilməsi deməkdir. Reytinq göstəricisi ilə ictimai zərurət arasındakı balansın dəyişdirilməsi cəhdi kimi oxunur.
Bununla yanaşı, bəzi ifaçıların efirə çıxışına qoyulan qadağa xüsusilə diqqət çəkir. Uzun illərdir müzakirə olunan mövzulardan biri də məhz budur: musiqi zövqünün təhrif olunması və estetik kriteriyaların arxa plana keçməsi. Bayağı mətnlər, primitiv səhnə davranışı, aqressiv vizual təqdimat formaları televiziya vasitəsilə normallaşdırılırdı. İndi isə görünür ki, müəyyən sərhədlər müəyyənləşdirilməyə başlanılıb.
Ancaq məsələ yalnız qadağa ilə məhdudlaşmır. Əsas sual bundan sonrakı mərhələdə nə baş verəcəyidir. Çünki efirdən çıxarılan məzmunun yerini nə ilə doldurmaq məsələsi daha fundamental problemdir. Əgər boşalan efir saatları yenə eyni məntiq üzərində qurulan layihələrlə əvəzlənərsə, dəyişiklik uzunmüddətli olmayacaq.
Burada dövlət qurumlarının, telekanal rəhbərliklərinin və yaradıcı prodüser mərkəzlərinin rolu artır. Alternativ keyfiyyətli kontent istehsalı, dramaturgiya və sənədli film sahəsinin inkişafı, musiqi proqramlarında canlı ifa ənənəsinin bərpası, peşəkar aparıcı məktəbinin gücləndirilməsi kimi sistemli addımlar olmadan efir məkanının real şəkildə sağlamlaşdırılması çətin olacaq.
Digər tərəfdən, məsələ yalnız media institutlarının məsuliyyəti deyil. Tamaşaçı tələbi də efir siyasətinə təsir göstərən amildir. İctimai zövq yüksəlmədikcə və keyfiyyətli məzmuna davamlı maraq formalaşmadıqca, reytinq mexanizmi yenidən ucuz formatlara üstünlük verə bilər. Bu səbəbdən media tənqidi ilə paralel olaraq mədəni maarifləndirmə prosesi də gücləndirilməlidir.
Hazırkı vəziyyət göstərir ki, mədəniyyət xadimlərinin prinsipial və ardıcıl mövqeyi nəticəsiz qalmadı. İctimai müzakirə konkret qərarlara gətirib çıxardı. Bu isə bir presedent yaradır: cəmiyyət efir məkanının keyfiyyəti ilə bağlı tələb irəli sürə bilər və bu tələb nəzərə alına bilər.
Əsas məsələ isə bundan sonrakı mərhələdə başlayır — qadağa mərhələsindən konseptual yenilənmə mərhələsinə keçid. Əgər bu proses davamlı və sistemli xarakter alarsa, Azərbaycan televiziya məkanında illərlə müzakirə olunan zövq böhranının aradan qaldırılması istiqamətində real dönüş baş verə bilər.
Əks halda isə baş verənlər sadəcə müvəqqəti inzibati reaksiya kimi tarixə düşəcək.
Hazırda isə fakt budur: uzun illər tənqid olunan efir məkanında dəyişiklik siqnalları görünür.
Bu siqnalların sabit mədəni strategiyaya çevrilməsi isə həm media rəhbərlərinin, həm yaradıcı cameənin, həm də tamaşaçı ictimaiyyətinin ortaq məsuliyyətindən asılıdır.
16 maddə ilə parçalanmış Azərbaycan - Türkmənçay müqaviləsində nələr yazılmışdı?
"Ya rüşvət verməliyəm, ya da fahişəlik etməliyəm..." – Stalinə yazılan məşhur məktubun gizlinləri
Ağ buxaqda qara xal - Yusif Vəzir Çəmənzəminli
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün ain.az saytını izləyin.
