Alimlər bəzi meyvə və tərəvəzlərin insan orqanizmində pestisidlərin miqdarını artıra biləcəyini müəyyən ediblər.
Redaktor.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri International Journal of Hygiene and Environmental Health jurnalında dərc olunub.
Tədqiqat Environmental Working Group təşkilatının mütəxəssisləri tərəfindən aparılıb. Araşdırmaya görə, xüsusilə çiyələk, ispanaq və şirin bibər kimi məhsulların tez-tez istehlakı insan orqanizmində pestisidlərin konsentrasiyasını artırır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, pestisidlər xərçəng riskinin artması, reproduktiv sistem pozuntuları, hormonal disbalans və uşaqlarda sinir sisteminin zədələnməsi ilə əlaqələndirilir. Bu kimyəvi maddələrin izləri çox vaxt meyvə və tərəvəzlərin üzərində aşkar olunduğuna görə, bir çox insan üçün əsas təsir mənbəyi məhz qida rasionu olur.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi Alexis Temkin bildirib ki, nəticələr orqanizmdə pestisid səviyyəsinin insanların qidalanma vərdişləri ilə birbaşa bağlı olduğunu göstərir. Onun sözlərinə görə, meyvə və tərəvəz sağlam qidalanma üçün vacibdir, lakin onların vasitəsilə orqanizmə aqrokimyəvi maddələrin qalıqları da daxil ola bilər.
Araşdırma zamanı alimlər bir neçə böyük məlumat bazasını təhlil ediblər. Onlar United States Department of Agriculture tərəfindən 2013–2018-ci illərdə toplanmış məhsullardakı pestisid məlumatlarından, həmçinin Centers for Disease Control and Prevention tərəfindən həyata keçirilən National Health and Nutrition Examination Survey çərçivəsində toplanmış qidalanma sorğuları və sidik analizlərindən istifadə ediblər.
Tədqiqatda ümumilikdə 1837 nəfər iştirak edib. Alimlər iştirakçıların qida rasionu ilə onların sidiyində aşkar olunan 15 pestisidin biomarkerlərini müqayisə ediblər. Mütəxəssislər pestisidlərin təsirini qiymətləndirmək üçün xüsusi “qida pestisid təsiri indeksi” hazırlayıblar. Bu indeks müəyyən kimyəvi maddələrin məhsullarda nə qədər tez-tez aşkar edildiyini, onların konsentrasiyasını və toksiklik səviyyəsini nəzərə alır. Nəticələr göstərib ki, pestisid qalıqları daha yüksək olan məhsulları, məsələn çiyələk, ispanaq və şirin bibəri daha çox yeyən insanların sidiyində də həmin maddələrin səviyyəsi daha yüksək olub.
Tədqiqat müəllifləri qeyd edirlər ki, insan orqanizmi çox vaxt tək bir maddənin deyil, müxtəlif kimyəvi qarışıqların təsirinə məruz qalır. Bununla belə, mövcud biomonitorinq üsulları bu maddələrin yalnız kiçik bir hissəsini izləyə bilir. Alimlər vurğulayırlar ki, nəticələr qida rasionunun pestisidlərin insan orqanizminə təsir səviyyəsində mühüm rol oynadığını bir daha təsdiqləyir.
Nuriyyə NATİQQIZI
