Bir çox insan həyatda irəliləyə bilməməyi və yerində sayma hissini "uğursuzluq qorxusu" ilə əlaqələndirsə də, psixoloqlar və sosioloqlar problemin daha mürəkkəb tərəflərinə diqqət çəkirlər. Tədqiqatçıların fikrincə, gündəlik həyat çox vaxt bir növ "rol oyunu" funksiyasını yerinə yetirir.
Milli.Az xəbər verir ki, insanlar cəmiyyətdə "yaxşı iş yoldaşı", "iddialı rəhbər" və ya "sosial mühitlərdə axtarılan şəxs" kimi rolları uğurla icra edərək sosial gözləntiləri qarşılayırlar. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, bu rollar zamanla fərdin şəxsi inkişafı qarşısında maneəyə çevrilir.
Erving Goffman nəzəriyyəsi: Amerikalı sosioloq hələ 1950-ci illərdə insanların özlərini sosial mühitə uyğun necə formalaşdırdıqlarını ortaya qoymuşdu. İnsanlar öz baxışlarını, hədəflərini və xəyallarını "sosial cəhətdən qəbul edilən" normalara uyğunlaşdırırlar. Bu proses zamanla "başqasına aid bir həyatı yaşamaq" hissini yaradır.
"Avtopilot" rejimi və təsdiqlənmə asılılığı
Psixoloqlar Zhi-Xuan Tan və Desmond C. Ong tərəfindən aparılan araşdırmalar göstərir ki, insanlar çox vaxt özlərinin seçmədiyi sosial normalara uyğun hərəkət edirlər.
Psixoloq John M. Grohol qeyd edir ki, insanlar öz iradələri ilə qəbul etdikləri qərarlarla "sosial avtopilot" rejiminin diktə etdiyi qərarları bir-birindən ayırmaqda çətinlik çəkirlər.
Klinik psixoloq Jennifer Guttmana görə, insanlar rahatlıq zonasında nə qədər çox qalsalar, dəyişikliyə qarşı müqavimətləri bir o qədər artır. Mövcud işdə və ya münasibətdə qalmağın səbəbi xoşbəxtlikdən ziyadə, alternativ yolların gətirəcəyi "narahatlıq verən üzləşmələr"dən qaçmaqdır.
"Kiçik addımlarla başlayın"
Psixoloqlara görə, bu dövrəni qırmaq üçün radikal və dramatik qərarlar almağa ehtiyac yoxdur.
Qeyri-müəyyənlik qorxusu: Həkim və yazıçı Susan Biali Haas dəyişikliyə qarşı müqavimətin təməlində bilinməyəndən qorxmağın dayandığını vurgulayır. O, ətrafdakılarla məsləhətləşmədən, müstəqil şəkildə kiçik qərarlar almağı tövsiyə edir.
Naharda nə yeyəcəyiniz və ya həftəsonu nə edəcəyiniz kimi bəsit seçimlər belə, öz qərarlarınızı başqalarına izah etmək ehtiyacınızın nə qədər güclü olduğunu dərk etməyə kömək edir.
Lalə Qüdrətova
Milli.Az
