1896-cı ildə dünyaya gələn Ceyran Bayramovanın həyatı Azərbaycanın ən mürəkkəb və dramatik dövrlərindən birinə təsadüf edir. Onun taleyi həm inqilabi fəaliyyətlə, həm də sonrakı sovet repressiyalarının acı nəticələri ilə yadda qalıb.
NOCOMMENT.az Ceyran Bayramova haqqında maraqlı faktları təqdim edir.
Ceyran Bayramova siyasi fəaliyyətə bacısının əri, bolşevik Əli Bayramovun təsiri ilə qoşulub. Bacısının vəfatından sonra, 1918-ci ildə onunla ailə həyatı quraraq həyatını tam şəkildə bu ideologiyaya bağlayıb. Onların Bakıdakı mənzili bolşeviklərin əsas gizli toplantı məkanlarından birinə çevrilmişdi.
Təhsilini davam etdirdiyi Müqəddəs Nina qız məktəbində də siyasi fəaliyyətini gizlətməyən Bayramova, bolşevik təbliğatı apardığı üçün məktəbdən xaric edilib. Bu hadisə onun gələcək fəaliyyət istiqamətini daha da sərtləşdirib.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Ceyran Bayramova və həyat yoldaşı dövlətə qarşı fəaliyyətlərdə fəal iştirak ediblər. O, sovet Həştərxanından gətirilən silahların gizlədilməsində, qeyri-leqal ədəbiyyatın yayılmasında mühüm rol oynayıb və bu fəaliyyətlərinə görə “Qırmızı partizan” vəsiqəsi ilə təltif olunub. 1919-cu ildə isə rəsmi olaraq bolşevik partiyasına üzv qəbul edilib.
Partiya tapşırığı ilə Cümhuriyyət Parlamentində kargüzar kimi işə düzələn Bayramova burada əldə etdiyi məxfi məlumatları bolşeviklərə ötürərək dövlət strukturlarına qarşı kəşfiyyat fəaliyyəti aparıb. Eyni zamanda parlament əməkdaşları arasında təbliğat işləri görərək onları öz tərəfinə çəkməyə çalışıb.
1920-ci ilin fevralında Azərbaycan bolşeviklərinin birinci qurultayında iştirak edən Bayramova, sonralar bu hadisəni qürurla xatırladığını qeyd edib. Lakin həmin ilin martında həyat yoldaşı Əli Bayramov qətlə yetirilir və Ceyran Bayramova dövlətə xəyanətdə ittiham olunaraq həbs edilir.
Azərbaycanın sovet Rusiyası tərəfindən işğalından sonra isə onun həyatı yeni mərhələyə qədəm qoyur. Mayın 21-də Mayılov teatrında keçirilən məhkəmədə əsas şahid kimi çıxış edən Bayramova bu prosesdə bir sıra şəxslərin güllələnməsi ilə nəticələnən ifadələr verib.
İşğalın ilk günlərində Əli Bayramov adına qadınlar klubunun yaradılmasında iştirak edən Ceyran Bayramova, bu qurum vasitəsilə qadın azadlığı adı altında sovet ideologiyasının yayılmasına xidmət edib. Sonrakı illərdə müxtəlif partiya vəzifələrində çalışaraq qadınlar arasında təşkilati işlərin aparılmasına rəhbərlik edib.
Lakin sovet sistemi onun özünü də amansız şəkildə cəzalandırdı. 1937-ci ildə repressiyalar zamanı “trotskist” kimi tanınan Oruc Bayramovun həyat yoldaşı olduğu üçün həbs edilərək Qaraqanda düşərgəsinə sürgün olundu. O, cəzasını məşhur ALJİR düşərgəsində çəkdi. Sürgün illəri onun həyatında ən ağır və sarsıdıcı dövr oldu.
1945-ci ildə sürgündən qayıdan Bayramova yalnız 1956-cı ildə bəraət aldı. Bütün yaşadıqlarına baxmayaraq, o, ömrünün sonuna qədər sovet rejiminə sadiq qaldı və bu ideologiyanı müdafiə etməyə davam etdi.
1987-ci ildə vəfat edən Ceyran Bayramova Birinci Fəxri xiyabanda dəfn olunub. Onun həyatı Azərbaycan tarixində həm mübahisəli, həm də düşündürücü bir insan taleyi kimi qalır — ideologiyaya sədaqətin və həmin ideologiyanın insanı necə məhv edə biləcəyinin canlı nümunəsi olaraq.
