Qadınların dünya liderliyində rolu AZALIB

Hər 7 ölkədən yalnız 1-ni qadın idarə edir

Parlamentlərarası Birlik (IPU) və BMT Qadınlar Təşkilatı (UNW) tərəfindən dərc edilmiş "Siyasətdə Qadınlar 2026" xəritəsinə görə, qadınlar dünya miqyasında siyasi liderlikdə əsasən az təmsil olunurlar və qərarlar hələ də əsasən kişilər tərəfindən qəbul edilir. 

"Cebheinfo.az" xəbər verir ki, 2026-cı il etibarilə yalnız 28 ölkə qadın dövlət və ya hökumət başçısı tərəfindən idarə edilir. Bunun əksinə olaraq, 101 ölkədə heç vaxt qadın lider vəzifədə olmayıb.

Ancaq 14 ölkədə bərabərlik var

Qadınlar siyasi liderlikdən kənarlaşdırıldıqda, sülhü, təhlükəsizliyi və iqtisadi prioritetləri formalaşdıran qərarlar qadınların təcrübəsi və perspektivi olmadan qəbul edilir. 

Yeni qlobal məlumatlar göstərir ki, qadınların siyasi liderliyində irəliləyiş dayanıb və bəzi hallarda, xüsusən də icra hakimiyyətlərində tərsinə çevrilib. PAİ və BMT Qadınlar Təşkilatının məlumatlarından əldə edilən əsas nəticələrə aşağıdakılar daxildir:

-Qadınlar dünya miqyasında nazir vəzifələrinin yalnız 22,4%-ni tuturlar. Bu, 2024-cü ildəki 23,3%-dən azalma deməkdir ki, bu da illərdir davam edən tədricən irəliləyişin geriləməsini göstərir.

-On dörd ölkə öz kabinetlərində bərabərliyə nail ola bilib. Bu, bərabər təmsilçiliyin mümkün olduğunu göstərir. Bunun əksinə olaraq, səkkiz ölkədə hələ də qadın nazir yoxdur.

-Dünya üzrə parlamentlərdə yerlərin 27,5%-ni qadınlar tutur. 

Bu rəqəm 2025-ci ildə 27,2% təşkil edib. Cəmi 0,3 faizlik artım 2017-ci ildən bəri qeydə alınan ən yavaş artımın ardıcıl ikinci ilidir və qadınların siyasi qərar qəbuletmə gücünə çıxışının nə qədər yavaş irəlilədiyini göstərir.

-2026-cı ilin yanvar ayı etibarilə dünyada 54 qadın parlament sədri var. Bu rəqəm bütün spikerlərin 19,9%-nə uyğundur. Bu, əvvəlki illə müqayisədə təxminən 4 faizlik azalma deməkdir və son 21 ildə qadın parlament sədrinin sayında ilk azalmanı göstərir. 

-Siyasətdə qadınlar həm onlayn, həm də oflayn olaraq artan zorakılıq və hədə-qorxu ilə üzləşirlər. Sorğuda iştirak edən qadın siyasətçilərin 76%-i, kişilərin isə 68%-i  ictimai hədə-qorxu ilə üzləşdiklərini qarşılaşdıqlarını bildiriblər. 

Bu tendensiya qadınların vəzifə uğrunda mübarizə aparmasına mane olur və siyasi hakimiyyətdə bərabərliyi ləngidir. 

-Qadınlar rəhbər vəzifələrə çatdıqda belə, onlar çox vaxt ənənəvi olaraq sosial sektorlarla əlaqəli məhdud sayda sahələrdə cəmləşirlər. 

-Qadınlar gender bərabərliyindən məsul olan nazirliklərin 90%-nə və ailə və uşaq məsələləri üzrə nazirliklərin 73%-nə rəhbərlik edirlər. Bu, siyasi liderlikdə uzun müddətdir davam edən gender stereotiplərini gücləndirir. 

Bu arada, kişilər demək olar ki, yalnız müdafiə, daxili işlər, ədliyyə, iqtisadiyyat, idarəetmə, səhiyyə və təhsil kimi nazirliklərə rəhbərlik etməyə davam edirlər. Qadınların olduğu yerdə sabitlik olur.

"Qadınlar olan yerdə sabitlik də var"

BMT Qadınlar Təşkilatının icraçı direktoru Sima Bahous bildirib: 

“Qlobal qeyri-sabitliyin artdığı, münaqişələrin kəskinləşdiyi və qadın hüquqlarının nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldığı bir dövrdə qadınların siyasi liderlikdən kənarlaşdırılması cəmiyyətlərin üzləşdikləri çətinliklərə cavab vermək qabiliyyətini zəiflədir. 

Qadınlar daha yaxşı qərar qəbul etmə, münaqişələrin qarşısının alınması və davamlı sülhün qurulması üçün həyati perspektivlər və təcrübələr təklif edirlər. 

Qadınlar siyasi liderliyə tam şəkildə daxil olduqda, ölkələr daha sabit olur, siyasətlər insanlar üçün daha yaxşı işləyir və cəmiyyətlər dünyamızı formalaşdıran böhranların öhdəsindən gəlməyə daha yaxşı hazırlaşır".