Yer üzündə suyun hekayəsindən danışarkən adətən mavi okeanlar, gur axan çaylar və ya torpağın səthinə yaxın şirin su mənbələri yada düşür. Lakin yeni bir kəşf bu ənənəvi təsəvvürləri kökündən dəyişə bilər.
Ölkə.az xəbər verir ki, Nortvestern və Nyu Meksika universitetlərinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan araşdırma göstərib ki, Şimali Amerika qitəsinin dərinliklərində, təxminən 640 kilometr aşağıda nəhəng su ehtiyatı mövcuddur. Bu kəşf suyun yalnız səthdə deyil, planetin ən dərin qatlarında da mövcud olduğunu sübut edir.
Bu qÉ™dÉ™r dÉ™rinlikdÉ™ yerləşən su bildiyimiz maye halında göl vÉ™ ya dÉ™niz yaratmır. Mantiyanın "keçid zonası” adlanan hissÉ™sindÉ™ yüksÉ™k tÉ™zyiq vÉ™ temperatur ÅŸÉ™raitindÉ™ su molekulları parçalanaraq hidroksil radikallarına çevrilir. Bu strukturlar "ringwoodite” adlı parlaq mavi mineralın kristal qÉ™fÉ™sindÉ™ sıxılıb qalır. AlimlÉ™rin hesablamalarına görÉ™, bu bölgÉ™dÉ™ki süxurların kütlÉ™sinin cÉ™mi 1 faizi qÉ™dÉ™r su belÉ™ olsa, ümumi su hÉ™cmi Yer üzündÉ™ki bütün okeanların üç qatına çata bilÉ™r.
TÉ™dqiqat qrupu bu gizli ehtiyatı aÅŸkar etmÉ™k üçün Yer qatlarını sanki "dinlÉ™yib”. ABÅž É™razisindÉ™ yerləşən 2000-dÉ™n çox seysmometrdÉ™n É™ldÉ™ edilÉ™n mÉ™lumatları tÉ™hlil edÉ™n mütÉ™xÉ™ssislÉ™r 500-dÉ™n artıq zÉ™lzÉ™lÉ™nin yaratdığı seysmik dalÄŸaların Yer daxilindÉ™ hÉ™rÉ™kÉ™tini izlÉ™yiblÉ™r. Su ilÉ™ zÉ™ngin süxurların seysmik dalÄŸaları yavaÅŸlatması É™sas ipucu olub. DalÄŸalar mantiyanın keçid zonasına çatdıqda sürÉ™tlÉ™rinin nÉ™zÉ™rəçarpacaq dÉ™rÉ™cÉ™dÉ™ azalması hÉ™min É™razidÉ™ materialın "nÉ™mlÉ™nmiÅŸ” olduÄŸunu tÉ™sdiqlÉ™yib.
Laboratoriyada "ringwoodite” mineralını sintez edÉ™rÉ™k onu dÉ™rin mantiya ÅŸÉ™raitinÉ™ mÉ™ruz qoyan alimlÉ™r É™vvÉ™lcÉ™dÉ™n hansı seysmik siqnalların yaranacağını bilirdilÉ™r. TÉ™dqiqatın müəlliflÉ™rindÉ™n Stiv Ceykobsen bu süxurların seysmik mÉ™lumatlardakı görünüşünü "sanki tÉ™rlÉ™yirmiÅŸ kimi” ifadÉ™ edib. Bu bÉ™nzÉ™tmÉ™ suyun mineral strukturu ilÉ™ nÉ™ dÉ™rÉ™cÉ™dÉ™ sıx baÄŸlı olduÄŸunu aydın göstÉ™rir.
Bu kəşf okeanların mənşəyi ilə bağlı uzun illər davam edən mübahisələri də yenidən gündəmə gətirib. İndiyədək okeanların milyardlarla il əvvəl Yerə dəyən buzlu kometalar nəticəsində yarandığı düşünülürdü. Lakin yeni nəticələr suyun kənardan gəlməkdənsə, zamanla Yer kürəsinin dərinliklərindən səthə sızmış ola biləcəyini göstərir.(qaynarinfo)
