"UÅŸaqlarda É™n çox yuxarı vÉ™ aÅŸağı É™traflarda sınıq, çıxıq yaranır. BilÉ™k sınıqları É™l üzÉ™rinÉ™ düşmÉ™ zamanı yaranır, daha çox zÉ™dÉ™lÉ™nÉ™n mil vÉ™ dirsÉ™k sümüklÉ™ridir. KiçikyaÅŸlı uÅŸaqlarda sümüküstlüyü qalın olduÄŸuna görÉ™, adÉ™tÉ™n, bu sınıqlar sümüküstlüyüaltı (subperiostal) olur vÉ™ az yerdÉ™yiÅŸmÉ™ ilÉ™ müşahidÉ™ edilir. NümunÉ™ olaraq, “yaşıl budaq” sınığını göstÉ™rmÉ™k olar. YerdÉ™yiÅŸmÉ™ varsa, sınıq qapalı düzÉ™liÅŸ edilÉ™rÉ™k gips sarğısı ilÉ™ fiksasiya olunur. Said sümüklÉ™rinin müştÉ™rÉ™k sınıqlarının müalicÉ™si dÉ™ uÅŸağın yaşı az olduqda gips sarğısı ilÉ™ aparılır, amma daha böyük yaÅŸlarda yerdÉ™yiÅŸmÉ™nin xarakterindÉ™n asılı olaraq cÉ™rrahi müdaxilÉ™ tÉ™lÉ™b edÉ™ bilÉ™r".
Moderator.az xəbər verir ki, bu fikirləri Səhiyyə Nazirliyinin Elmi-Tədqiqat Travmatologiya və Ortopediya İnstitutunun travmatoloq-ortopedi Nuşrəvan Şahverdiyev səsləndirib.
Travmatoloq-ortoped uÅŸaqlarda fiziki travmaların É™n çox müşahidÉ™ edilÉ™n növlÉ™ri barÉ™dÉ™ mÉ™lumat verib: “UÅŸaq travmaları psixoloji, emosional, fiziki ola vÉ™ uÅŸağın gÉ™lÉ™cÉ™k inkiÅŸafına tÉ™sir edÉ™ bilÉ™r. Fiziki travmalar isÉ™ müxtÉ™lif sÉ™bÉ™blÉ™rdÉ™n yaranır vÉ™ ciddi fÉ™sadların olmaması üçün vaxtında müdaxilÉ™ lazımdır. Daha çox rast gÉ™linÉ™n sÉ™bÉ™blÉ™r yıxılmalar, nÉ™qliyyat vÉ™ idman zÉ™dÉ™lÉ™ridir. UÅŸaqlar kiçik yaÅŸlarda tarazlıqlarını qoruya bilmÉ™diklÉ™rinÉ™ görÉ™ tez-tez yıxılaraq travma alırlar vÉ™ bu müxtÉ™lif sınıqlara sÉ™bÉ™b olur. Yuxarı vÉ™ aÅŸağı É™traf sınıqları ön sıralardadır. Yuxarı É™traf sınıqları çiyin, dirsÉ™k vÉ™ bilÉ™k nahiyÉ™sinin travmaları zamanı yaranır vÉ™ hÉ™r nahiyÉ™nin yaÅŸa uyÄŸun olaraq fÉ™rqli müalicÉ™ üsulu var. DirsÉ™k oynağı sınıqlarının müalicÉ™si daha çox diqqÉ™t tÉ™lÉ™b edir. NÉ™qliyyat travmaları yüksÉ™k enerjili travmalara aiddir. Ä°dman zÉ™dÉ™lÉ™ri isÉ™ hÉ™r hansı bir fiziki aktivlik zamanı yaranır. MÉ™sÉ™lÉ™n, güləş zamanı körpücük, dirsÉ™k vÉ™ bilÉ™k sınıqlarının rast gÉ™lmÉ™ tezliyi digÉ™r sümüklÉ™rdÉ™n çoxdur. UÅŸaqlarda sınıq olan nahiyÉ™dÉ™ güclü vÉ™ davamlı aÄŸrı hiss olunur. TÉ™rpÉ™nÉ™n zaman aÄŸrılar daha da güclÉ™nir. ZÉ™dÉ™ bölgÉ™sindÉ™ ödem yaranır vÉ™ dÉ™ri qızara bilÉ™r. Bu, toxumaların zÉ™dÉ™lÉ™nmÉ™si vÉ™ qan dövranının pozulması nÉ™ticÉ™sindÉ™ baÅŸ verir. UÅŸaq sınıq olan nahiyÉ™ni hÉ™rÉ™kÉ™t etdirmÉ™kdÉ™ çətinlik çəkir vÉ™ ya tamamilÉ™ hÉ™rÉ™kÉ™t etdirmÉ™k istÉ™mir. YerdÉ™yiÅŸmiÅŸ sınıqlar zamanı É™trafda deformasiyalar yaranır. Sınıq nÉ™ticÉ™sindÉ™ qan damarları zÉ™dÉ™lÉ™ndiyi üçün göyÉ™rmÉ™lÉ™r É™mÉ™lÉ™ gÉ™lÉ™ bilÉ™r. BÉ™zi hallarda sınıq bölgÉ™sindÉ™ qeyri-normal hÉ™rÉ™kÉ™tlilik vÉ™ ya sümüklÉ™rin bir-birinÉ™ sürtünmÉ™si hiss oluna bilÉ™r ki, buna da krepitasiya deyilir”.
NuÅŸrÉ™van Åžahverdiyev qeyd edib ki, uÅŸaqlarda sınıqların uzunmüddÉ™tli tÉ™sirlÉ™ri travmanın növünÉ™, yerinÉ™, müalicÉ™ keyfiyyÉ™tinÉ™ vÉ™ uÅŸağın yaşına baÄŸlı olaraq dÉ™yiÅŸir. SümüklÉ™r uÅŸaqlıq dövründÉ™ daha elastik vÉ™ saÄŸalma qabiliyyÉ™ti yüksÉ™k olsa da, bÉ™zi hallarda uzunmüddÉ™tli fÉ™sadlar yarana bilÉ™r: “Təəssüf ki, sınıq düzgün bitiÅŸmÉ™dikdÉ™ sümük É™yriliklÉ™ri, É™trafda qısalmalar olur. OynaqÉ™trafı sınıqlar gÉ™lÉ™cÉ™kdÉ™ erkÉ™n artrit vÉ™ hÉ™rÉ™kÉ™t mÉ™hdudiyyÉ™ti yaradır. BöyümÉ™ zonasına tÉ™sir edÉ™n sınıqlar sümüyün qeyri-bÉ™rabÉ™r böyümÉ™sinÉ™ vÉ™ ya vaxtından É™vvÉ™l baÄŸlanmasına sÉ™bÉ™b ola bilÉ™r ki, bu da gÉ™lÉ™cÉ™kdÉ™ deformasiyalar vÉ™ travma almış É™trafın saÄŸlama nisbÉ™tdÉ™ qısa olmasına gÉ™tirib çıxarar. Sınıq sÉ™bÉ™bindÉ™n uzun müddÉ™t hÉ™rÉ™kÉ™tsiz qalmaq É™zÉ™lÉ™ gücünün azalmasına tÉ™kan verir. BÉ™zi sınıqlar damar vÉ™ sinirlÉ™rÉ™ tÉ™sir edÉ™rÉ™k hÉ™min nahiyÉ™dÉ™ qan tÉ™chizatının azalmasına vÉ™ hissiyyat itkisinÉ™ sÉ™bÉ™b olur. Bunlarla yanaşı, ağır sınıqlar uÅŸaqlarda qorxu vÉ™ hÉ™rÉ™kÉ™t etmÉ™kdÉ™n çəkinmÉ™ hissi yaradır. Fiziki mÉ™hdudiyyÉ™tlÉ™r vÉ™ bÉ™rpa prosesi uÅŸaqlarda sosial hÉ™yatdan uzaqlaÅŸma vÉ™ özgüvÉ™n problemlÉ™ri ilÉ™ nÉ™ticÉ™lÉ™nÉ™ bilÉ™r. BÉ™zi ağır sınıqlar uÅŸaqların gÉ™lÉ™cÉ™kdÉ™ idman vÉ™ ya fiziki fÉ™aliyyÉ™tlÉ™rdÉ™ iÅŸtirakına mane olur. Bunların qarşısını almaq üçün düzgün ortopedik müalicÉ™ vÉ™ reabilitasiya, fizioterapiya, güclÉ™ndirici məşqlÉ™r, psixoloji dÉ™stÉ™k vÉ™ motivasiya vacibdir. ErkÉ™n diaqnoz vÉ™ düzgün müalicÉ™ ilÉ™ uÅŸaqlarda sınıqların uzunmüddÉ™tli fÉ™sadlarının qarşısını almaq mümkündür”.
