Bakı. Trend:
Litva nəqliyyat və logistika, enerji, ticarət, rəqəmsallaşma,təhsil və insanlararası təmaslar sahələrində əməkdaşlığın inkişafetdirilməsində maraqlıdır.
Bunu Trend-ə özəlmüsahibəsində Bakı səfəri çərçivəsində Litvanın Baş naziri İnqaRuqinene bildirib.
“Bu səfərim bir neçə mühüm məqsəd daşıyır. Birincisi, Litva iləAzərbaycan arasında ikitərəfli münasibətlərə yeni təkan vermək vəyüksək səviyyədə birbaşa siyasi dialoqu gücləndirməkdir.Ölkələrimiz bu yaxınlarda diplomatik münasibətlərin 30 illiyiniqeyd ediblər və bu, gələcəyə baxmaq, əməkdaşlığımızın harada dahapraktik, müntəzəm və iddialı ola biləcəyini müəyyən etmək üçünyaxşı fürsətdir.
İkincisi, bu səfər Litvanın daha geniş mənada sabit, qarşılıqlıəlaqəli və iqtisadi baxımdan dayanıqlı Cənubi Qafqaza olan marağınıəks etdirir. Azərbaycan mühüm regional oyunçudur və hesab edirikki, daha sıx, praqmatik əməkdaşlıq həm ikitərəfli maraqlarımıza,həm də daha geniş Avropa maraqlarına xidmət edə bilər. Litvaxüsusilə nəqliyyat və logistika, energetika, ticarət,rəqəmsallaşma, təhsil və insanlararası əlaqələr sahələrindəəməkdaşlığın inkişafında maraqlıdır. Həmçinin regionaltəhlükəsizlik məsələləri və daha geniş regionda sabitlik vəqarşılıqlı əlaqələrin gücləndirilməsinə necə töhfə verə biləcəyimizbarədə fikir mübadiləsi aparmağı planlaşdırıram”, – o bildirib.
Baş nazir qeyd edib ki, Azərbaycan və Litva hər iki tərəfinaydın qarşılıqlı fayda gördüyü sahələrdə – xüsusilə nəqliyyat,qarşılıqlı əlaqəlilik, energetika, iqtisadi şaxələndirmə, təhsil vəbiznes əlaqələri üzrə ikitərəfli əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçünkonkret addımları müzakirə edirlər.
“Mövcud şəraitdə praktik əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.Avropa Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi, enerji bazarlarınatəzyiq və daha geniş geosiyasi parçalanma ilə bağlı uzunmüddətlitəhlükəsizlik böhranı ilə üzləşir. Bu kontekstdə Azərbaycan kimietibarlı və strateji yerləşməyə malik ölkələrlə tərəfdaşlığıngücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır, şərt odur ki, buəməkdaşlıq şəffaf, qaydalara əsaslanan və qarşılıqlı faydalıolsun”, – deyə Ruqinene vurğulayıb.
Ənənəvi və “yaşıl” energetika sahəsindəəməkdaşlıq
Baş nazir bildirib ki, ölkəsi enerji əməkdaşlığınıngenişləndirilməsi üçün böyük perspektivlər görür.
“Azərbaycan Avropa üçün mühüm və etibarlı enerji tərəfdaşınaçevrilib, xüsusilə də tədarük marşrutlarının şaxələndirilməsi vəzəif nöqtələrin azaldılması strateji əhəmiyyət kəsb etdiyi birvaxtda. Litva üçün enerji təhlükəsizliyi mücərrəd anlayış deyil –bu, birbaşa suverenlik, dayanıqlılıq və geosiyasi təzyiqlərə qarşıdurmaq qabiliyyətimizlə bağlıdır. Eyni zamanda hesab edirik ki,əməkdaşlığın növbəti mərhələsi getdikcə daha çox “yaşıl keçid”iəhatə etməlidir.
Litva təkcə ənənəvi enerji təhlükəsizliyi ilə deyil, həm dəAvropanın enerji sistemlərinin uzunmüddətli transformasiyası iləmaraqlıdır. Litva şirkətləri günəş enerjisi, təmiz texnologiyalar,rəqəmsal sistemlər, su resurslarının idarə olunması və dayanıqlıinfrastruktur və enerji səmərəliliyi ilə bağlı digər sahələrdəhəllər təklif edə bilərlər. Biz hər iki istiqamətdə - Azərbaycanlahəm bugünkü enerji qarşılıqlı əlaqələrinin gücləndirilməsi, həm dəgələcək üçün daha təmiz həllərə investisiya qoyuluşu istiqamətindəəməkdaşlığın dəyərini görürük. Bu, enerji təhlükəsizliyi, iqtisadirəqabətədavamlılığın və iqlim hədəflərinin getdikcə daha çoxqarşılıqlı əlaqəli olduğu bir dünyada xüsusilə аktualdır.Fikrimizcə, “yaşıl” enerji sahəsində əməkdaşlıq Litva iləAzərbaycan münasibətlərinin mühüm əlavə sütununa çevrilə bilər”, –deyə Ruqinene əlavə edib.
Baş nazirin sözlərinə görə, Azərbaycanın Litva üçün MərkəziAsiyaya “qapı”, Litvanın isə Azərbaycan üçün Baltik ölkələrinə“qapı” rolunu oynaması iki ölkə münasibətlərində ən perspektivlistrateji ideyalardan biridir.
“Azərbaycan Avropanı Mərkəzi Asiya və daha geniş Xəzər regionuilə birləşdirməkdə mühüm coğrafi və siyasi rol oynayır. Litva isəöz növbəsində Baltik regionuna, Şimali Avropaya və Avropaİttifaqının daxili bazarına çıxış üçün əlverişli mövqedə yerləşir,buna onun nəqliyyat infrastrukturu, logistika sektoru və Klaypedalimanı da daxildir.
Litva üçün bu, yalnız dar mənada ticarət məsələsi deyil. Söhbəthəm də dəyişən geosiyasi mühitdə dayanıqlı qarşılıqlı əlaqələrinformalaşdırılmasından gedir. Rusiyanın Ukraynaya qarşı təcavüzüAvropanı tədarük zəncirlərini, tranzit marşrutlarını və ümumilikdəAvrasiya məkanında əlaqəlilik arxitekturasını yenidən nəzərdənkeçirməyə məcbur edib. Bu kontekstdə Avropa, Cənubi Qafqaz vəMərkəzi Asiya arasında əlaqələri gücləndirən marşrutlar getdikcədaha böyük strateji əhəmiyyət qazanır.
Buna görə də mən “qapı” konsepsiyasını hər iki tərəf üçünfaydalı praktik tərəfdaşlıq kimi qiymətləndirirəm. Azərbaycan şərqistiqamətində yeni marşrutların və imkanların açılmasına töhfə verəbilər, Litva isə qərbə – Baltik və Şimali regionlara, həmçinin dahageniş Avropa İttifaqı bazarına çıxışı təmin edə bilər. Daha inkişafetmiş nəqliyyat əlaqələri, biznes təmasları və institusionaləlaqələndirmə ilə bu istiqamət uzunmüddətli əməkdaşlığın mühümsahəsinə çevrilə bilər”, – deyə Litvanın baş naziri bildirib.
Daha geniş investisiya imkanları
Ruqinene hesab edir ki, investisiya əməkdaşlığınıngenişləndirilməsi üçün aydın potensial mövcuddur, belə ki, mövcudhəcmlər iki ölkə iqtisadiyyatlarının real imkanlarındanaşağıdır.
“Litva İKT, rəqəmsal idarəetmə, kibertəhlükəsizlik, qidasənayesi, “yaşıl” həllər, turizm və nəqliyyatla bağlı xidmətlərkimi sahələrdə öz səriştələrini təklif edə və azərbaycanlıtərəfdaşların marağını cəlb edə biləcəyi praktik sektorlardamaraqlıdır. Litva şirkətləri rəqəmsallaşma,səmərəli dövlətxidmətləri, günəş texnologiyaları, su resurslarının idarə olunması,mühəndis həlləri, eləcə də yüksək keyfiyyətli qida məhsullarının, ocümlədən süd və digər kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalısahəsində böyük təcrübəyə malikdir. Bunlar müasir infrastruktur vədayanıqlı həllərin tələb olunduğu bərpa və inkişaf layihələri daxilolmaqla kommersiya tərəfdaşlığı üçün imkanların yarana biləcəyisahələrdir.
Eyni zamanda Litva, ölkənin strateji çıxış və sabit biznesmühiti təklif edə bildiyi sahələrə – ilk növbədə logistika,nəqliyyat, sənaye istehsalı, turizm və bəzi innovativ sahələrəAzərbaycan investisiyalarının artmasını alqışlayardı. Litva Aİbazarına praktiki giriş nöqtəsi kimi çıxış edə bilər. Bizimmarağımız yalnız ticarət göstəricilərinin artımında deyil, həm dədaha şaxələndirilmiş, dayanıqlı və geosiyasi sarsıntılara daha azhəssas olan ikitərəfli iqtisadi əlaqələrinformalaşdırılmasındadır.
Təbii ki, istənilən investisiya tərəfdaşlığının uğuru üçünproqnozlaşdırıla bilənlik, şəffaflıq və dövlət institutları iləbiznes arasında etimad vacibdir. Məhz buna görə də siyasi dialoq vəpraktik iqtisadi əməkdaşlıq paralel şəkildə inkişaf etməlidir”, –deyə o əlavə edib.
Logistika sahəsində daha sıx əməkdaşlıq, “Orta Dəhliz”ininkişafı
Baş nazir qeyd edib ki, Litva Şərq–Qərb əlaqəliliyininyaxşılaşdırılmasına yönəlmiş daha geniş təşəbbüs çərçivəsindəKlaypeda və Bakı limanları arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsiüçün əhəmiyyətli potensial görür.
“Limanlar yalnız infrastruktur obyektləri deyil; müasirgeosiyasi şəraitdə onlar ticarət axınlarını, təchizat zəncirlərinindayanıqlığını və iqtisadi təhlükəsizliyi formalaşdıran stratejiqovşaqlardır. Litva liman administrasiyaları, logistika şirkətlərivə nəqliyyat institutları arasında daha fəal əməkdaşlıqdamaraqlıdır. Bu, bizneslər arasında daha sıx qarşılıqlı fəaliyyət,təcrübə mübadiləsi, multimodal nəqliyyat zəncirləri çərçivəsindədaha yaxşı əlaqələndirmə və birgə yük marşrutlarının daha güclütəşviqini əhatə edə bilər. Dəniz, dəmir yolu və avtomobilnəqliyyatını nə qədər effektiv birləşdirə bilsək, hər iki tərəfüçün bir o qədər çox fayda əldə olunacaq.
Litva üçün Klaypeda əsas milli aktiv və regional ticarət üçünmühüm “qapı”dır. Hesab edirik ki, Bakı ilə əməkdaşlıq Xəzərregionunu Baltik dənizi ilə birləşdirən daha geniş əlaqəlilikproqramının həyata keçirilməsinə töhfə verə bilər. Bu, yalnızikitərəfli ticarəti deyil, həm də Avropanın iqtisadi dayanıqlığıüçün getdikcə daha vacib olan alternativ marşrutlarıngücləndirilməsini təşviq edəcək”, – deyə Ruqinene bildirib.
Baş nazir Litvanın Transxəzər nəqliyyat marşrutuna, yəni OrtaDəhlizə dəstəyini vurğulayıb və qeyd edib ki,mövcud geosiyasişəraitdə onun strateji əhəmiyyəti daha da artıb.
“Avropaya Mərkəzi Asiya və daha uzaq regionlarla daha sıxəlaqəlilik, o cümlədən Rusiyanın sabitliyi pozan təsirlərinə məruzqalan tranzit dəhlizlərdən asılılığı azaldan marşrutlar lazımdır.Bu baxımdan Orta Dəhliz yalnız iqtisadi layihə deyil, həm də dahageniş dayanıqlılıq strategiyasının bir hissəsidir. Biz Azərbaycanıbu marşrutun səmərəliliyinin və rəqabət qabiliyyətininartırılmasına töhfə verən əsas ölkələrdən biri kimi görürük.Litvanın marağı çox praktik xarakter daşıyır: biz Avropa–Asiyaəlaqələrinin möhkəmləndirilməsinə, ticarət marşrutlarınınşaxələndirilməsinə və nəqliyyat, logistika və biznes sektorlarımızüçün yeni imkanların yaradılmasına vasitəçilik etmək istəyirik.Xüsusilə də infrastrukturumuzun, o cümlədən Klaypeda limanının bugeniş şəbəkələrə daha yaxşı inteqrasiyası bizi maraqlandırır.
Əgər Orta Dəhliz daha sürətli, daha proqnozlaşdırıla bilən vəkommersiya baxımından cəlbedici olarsa, həm Litva, həm dəAzərbaycan bundan faydalanacaq. Azərbaycan regional hab rolunumöhkəmləndirəcək, Litva isə Baltik və Şimali Avropa bazarlarınaçıxış nöqtəsi kimi mövqeyini gücləndirəcək. Mövcud şəraitdə beləəməkdaşlıq yalnız iqtisadi deyil, həm də strateji baxımdandəyərlidir”, – deyə Ruqinene əlavə edib.
Birbaşa aviareyslərin açılması perspektivlərinə gəldikdə ,Litvanın baş naziri bunun əhəmiyyətli təsir göstərə biləcəyinibildirib.
“Birbaşa reyslər biznes əlaqələrinin, turizmin, akademikmübadilələrin və daha geniş insanlararası münasibətlərin inkişafınatöhfə verəcək. Təkmilləşdirilmiş aviasiya əlaqələri marağı realmübadilələrə və konkret layihələrə çevirəcək. Litva üçünAzərbaycanla daha sıx əlaqəlilik həm də Avropa ilə Cənubi Qafqazarasında bağların gücləndirilməsi kimi daha geniş məqsədə xidmətedir. Aviasiya əlaqələri bu prosesin mühüm hissəsidir. Söhbətyalnız rahatlıqdan getmir, həm də əməkdaşlığın daha müntəzəm,nəzərəçarpan və kommersiya baxımından səmərəli olmasından gedir.Əlbəttə, belə qərarlar bazar konyunkturasından və aviaşirkətlərinmarağından asılıdır, lakin siyasi baxımdan biz birbaşa əlaqələrimüsbət və perspektivli addım kimi qiymətləndiririk. Bizcəmiyyətlərimizi və biznes icmalarımızı yaxınlaşdıracaqmüzakirələri alqışlayırıq”, – deyə baş nazir İnqa Ruqineneyekunlaşdırıb.
