Qida bazarında məhsulların tərkibi və etiketlənməsi ilə bağlı məsələlər son illərdə istehlakçıların ən çox diqqət yetirdiyi mövzulardan birinə çevrilib. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, düzgün məlumatlandırma həm qida təhlükəsizliyinin təmin olunması, həm də istehlakçı hüquqlarının qorunması baxımından həlledici rol oynayır.
Qida eksperti Fərid Səfərov QHT.az-a açıqlamasında bəzi məhsulların tərkibinin düzgün göstərilməməsi və etiketləmə qaydalarının pozulmasının həm qida təhlükəsizliyi, həm də istehlakçı hüquqları baxımından ciddi problem yaratdığını bildirib.
"1. Qida təhlükəsizliyi baxımından risklər.
- Tərkibin gizlədilməsi. Etiketdə “təbii inək südü” yazılıbsa, istehlakçı saf süd gözləyir. Amma quru süd və bitki yağı istifadə olunursa, bu artıq fərqli məhsuldur.
- Keyfiyyətin aşağı olması. Quru süd və bitki yağları daha ucuz və aşağı qida dəyərinə malik olur.
- Standartların pozulması. Bu cür saxtalaşdırma qida standartlarının və texniki normativlərin pozulması deməkdir.
- İzlənəbilirlik problemi. Məhsulun real tərkibi bilinmədiyi üçün hər hansı problem olduqda səbəbi tapmaq çətinləşir.
2. İstehlakçı hüquqları baxımından.
- Aldadılma (dezinformasiya). İstehlakçı ödədiyi məhsulu almır.
- Seçim hüququnun pozulması. Bəzi insanlar bitki yağı olan məhsullardan uzaq durmaq istəyir.
- Etimadın sarsılması. Bu cür hallar ümumilikdə bazara və yerli istehsalçılara olan güvəni azaldır.
3. Sağlamlığa potensial təsirlər.
- Trans və ya keyfiyyətsiz yağ riski. Bitki yağları xüsusilə hidrogenləşdirilmişdirsə, ürək-damar xəstəlikləri riskini artıra bilər.
- Həzm problemləri. Quru süd bəzi insanlarda şişkinlik və narahatlıq yarada bilər.
- Allergiya və həssaslıq. Məhsulun tərkibi düzgün göstərilmədikdə allergiyası olan insanlar üçün risk artır.
- Qida dəyərinin azalması. Təbii süddə olan bəzi vitamin və bioaktiv maddələr emal zamanı azalır və ya dəyişir.
4. Düzgün etiketlənmə necə təmin olunmalıdır?
- Tam və şəffaf tərkib siyahısı. “Quru süd”, “bitki yağı” kimi komponentlər açıq şəkildə qeyd olunmalıdır.
- Məhsulun düzgün adı. Əgər məhsul saf süd deyil, məsələn “süd tərkibli məhsul” kimi adlandırılmalıdır.
- Normativ nəzarət və cərimələr. Dövlət qurumları tərəfindən mütəmadi yoxlamalar və ciddi sanksiyalar tətbiq olunmalıdır.
- İstehsalçı məsuliyyəti. Şirkətlər qısa müddətli qazanc yox, uzunmüddətli reputasiyanı düşünməlidir.
Bu tip hallar sadəcə “etiket səhvi” deyil — bu, istehlakçının aldadılması, sağlamlıq riskləri və bazar etikasının pozulmasıdır. Belə problemlərin qarşısını almaq üçün həm dövlət nəzarəti güclənməli, həm də istehlakçılar daha diqqətli olmalıdır (etiketi oxumaq, şübhəli məhsullardan uzaq durmaq"-deyə vurğulayıb
Zəhra Ağayeva
