Abşeron iqtisadi zonasında bərk məişət tullantılarının idarə olunması üzrə yeni modelin tətbiqi müzakirə mərhələsinə daxil olub. Hökumətin nəzərdən keçirdiyi layihə Sumqayıt və Bakı şəhərinin Qaradağ rayonu ərazisində tullantıların qurudulması və onların alternativ yanacağa çevrilməsi infrastrukturunun yaradılmasını nəzərdə tutur. İlkin hesablamalara görə, layihənin ümumi dəyəri təxminən 47 milyon manat təşkil edə bilər və bu, həm dövlət, həm də özəl sektor investisiyalarını əhatə edir.
Layihənin əsas məntiqi tullantıların yalnız utilizasiyası deyil, onların enerji resursuna çevrilməsi üzərində qurulub. Planlaşdırılan texnoloji proses nəticəsində ildə təxminən 200 min ton tullantının emalı və 105 min tona yaxın alternativ yanacağın əldə olunması nəzərdə tutulur. Bu yanacağın sement istehsalında istifadə edilməsi isə həm enerji xərclərinin optimallaşdırılması, həm də karbon emissiyalarının azaldılması baxımından əhəmiyyətli bir yanaşma kimi qiymətləndirilir.
Qlobal təcrübə göstərir ki, tullantıların enerji məqsədilə istifadəsi dövri iqtisadiyyat modelinin əsas istiqamətlərindən biridir. Avropa ölkələrində və bir sıra inkişaf etmiş iqtisadiyyatlarda “waste-to-energy” yanaşması artıq standart infrastruktur elementinə çevrilib. Bu modeldə tullantılar poliqonlara yönləndirilmək əvəzinə emal edilərək sənaye istehsalında və enerji generasiyasında istifadə olunur. Nəticədə həm ekoloji yük azalır, həm də əlavə enerji mənbəyi yaranır.
Azərbaycan üçün bu tip layihələr xüsusilə urbanizasiya prosesinin sürətlə getdiyi Abşeron yarımadasında ekoloji və iqtisadi balansın qorunması baxımından aktualdır. Bakı və Sumqayıt kimi iri şəhərlərdə tullantı həcmlərinin artması mövcud poliqonların yükünü artırır və uzunmüddətli həll yollarına ehtiyac yaradır. Tullantıların qurudulması və alternativ yanacağa çevrilməsi bu yükün azaldılması ilə yanaşı, sənaye sektorunda enerji səmərəliliyini də artırır.
Layihədə dövlət investisiyası ilə yanaşı özəl sektorun, xüsusilə “Holcim Azerbaijan” kimi iri sənaye iştirakçısının iştirakı modelin maliyyə və operativ baxımdan paylaşılmış idarəetmə üzərində qurulduğunu göstərir. Bu yanaşma iri infrastruktur layihələrində risklərin bölüşdürülməsi və texnoloji effektivliyin artırılması baxımından praktik model hesab olunur. Sement zavodunda yandırma avadanlığının quraşdırılması isə istehsal prosesində alternativ yanacaqdan istifadəni mümkün edir və ənənəvi fosil yanacaqlardan asılılığı azaldır.
