Mars sÉ™thindÉ™ tÉ™dqiqatlarını davam etdirÉ™n “Curiosity” kəşfiyyat aparatı daha É™vvÉ™l analoquna rast gÉ™linmÉ™yÉ™n üzvi birləşmÉ™lÉ™ri aÅŸkar edib.
HİT.az xəbər verir ki, elmi dairələrdə böyük maraq doğuran bu tapıntı Yer üzündə həyatın mənşəyi ilə əlaqələndirilən əsas molekulyar strukturlarla oxşarlıq göstərir.
Gale kraterindÉ™ yerləşən Glen Torridon bölgÉ™sindÉ™ aparılan kimyÉ™vi analizlÉ™r milyardlarla il É™rzindÉ™ dÉ™yiÅŸmÉ™dÉ™n qorunmuÅŸ mürÉ™kkÉ™b üzvi molekulları ortaya çıxarıb. AÅŸkar edilÉ™n maddÉ™lÉ™r arasında DNT-nin ilkin formalarına bÉ™nzÉ™r quruluÅŸa malik azot tÉ™rkibli molekullar xüsusi diqqÉ™t çəkir. Genetik materialın formalaÅŸması üçün vacib olan bu ilkin komponentlÉ™r Marsda ilk dÉ™fÉ™ bu qÉ™dÉ™r aydın ÅŸÉ™kildÉ™ müşahidÉ™ olunub. Bundan É™lavÉ™, “Curiosity” meteoritlÉ™r vasitÉ™silÉ™ planetlÉ™rÉ™ daşındığı düşünülÉ™n vÉ™ kükürd tÉ™rkibli “benzotiofen” adlı kimyÉ™vi birləşmÉ™ni dÉ™ müəyyÉ™n edib.
Bu mühüm nÉ™ticÉ™lÉ™r Marsda ilk dÉ™fÉ™ tÉ™tbiq edilÉ™n xüsusi kimyÉ™vi analiz üsulu ilÉ™ É™ldÉ™ olunub. “Curiosity” aparatında yerləşən “Sample Analysis at Mars” (SAM) cihaz sistemi mÉ™hdud miqdarda TMAH kimyÉ™vi maddÉ™sindÉ™n istifadÉ™ edÉ™rÉ™k iri üzvi molekulları daha kiçik hissÉ™lÉ™rÉ™ ayırıb. Bu üsul sayÉ™sindÉ™ aparatdakı yüksÉ™k hÉ™ssas ölçmÉ™ cihazları nümunÉ™lÉ™rin dÉ™rin strukturunu tÉ™hlil edÉ™ bilib.
Florida Universitetindən professor Emi Uilyams bu maddələrin meteoritlər vasitəsilə həm Marsa, həm də Yerə daşınan və həyatın formalaşmasında rol oynaya bilən komponentlərlə oxşarlıq göstərdiyini bildirib.
“Curiosity” 2012-ci ildÉ™ Marsa endikdÉ™ É™sas mÉ™qsÉ™di mikrobioloji hÉ™yatı dÉ™stÉ™klÉ™yÉ™ bilÉ™cÉ™k ÅŸÉ™raitin olub-olmadığını araÅŸdırmaq idi. Ä°llÉ™r sonra É™ldÉ™ edilÉ™n nÉ™ticÉ™lÉ™r göstÉ™rir ki, tÉ™xminÉ™n 3,5 milyard il É™vvÉ™lÉ™ aid üzvi maddÉ™lÉ™r sÉ™thin altında qorunub saxlanıla bilib. MütÉ™xÉ™ssislÉ™r bunu qÉ™dim hÉ™yat izlÉ™rinin araÅŸdırılması baxımından mühüm addım kimi qiymÉ™tlÉ™ndirirlÉ™r.
Bu birləşmələrin bioloji proseslərdən, yoxsa geoloji reaksiyalardan əmələ gəldiyi hələ də dəqiq müəyyən edilməyib. Lakin mürəkkəb üzvi strukturların qorunmuş olması gələcək kosmik missiyalar üçün yeni imkanlar yaradır.
DigÉ™r tÉ™rÉ™fdÉ™n, “Perseverance” kəşfiyyat aparatı da Jezero krateri É™trafında oxÅŸar maraqlı izlÉ™rÉ™ rast gÉ™lib. “Leopard lÉ™kÉ™lÉ™ri” adlandırılan kimyÉ™vi izlÉ™rin mikroorqanizmlÉ™rin üzvi maddÉ™lÉ™ri parçalaması nÉ™ticÉ™sindÉ™ yarana bilÉ™cÉ™yi ehtimal olunur. Bu tapıntılar Marsın keçmiÅŸdÉ™ maye suya vÉ™ potensial yaÅŸayış mühitlÉ™rinÉ™ sahib ola bilÉ™cÉ™yini güclÉ™ndirir.
Samir
