ABŞ-də vətəndaş hüquqları sahəsində mühüm dönüş nöqtəsi hesab edilən qərar qəbul olunub. Musavat.com xəbər verir ki, "Politico" saytında dərc olunan geniş təhlildə ABŞ Ali Məhkəməsinin son qərarının "Voting Rights Act" qanununu faktiki olaraq təsirsiz hala gətirdiyi vurğulanır .Məqalədə qeyd olunur ki, Ali Məhkəmənin 6-3 səs çoxluğu ilə qəbul etdiyi qərar — “Louisiana v. Callais” işi üzrə — qanunu formal olaraq qüvvədə saxlayır, lakin onun əsas mexanizmlərini ciddi şəkildə zəiflədir.
Məhkəmənin liberal qanadını təmsil edən hakim Elena Kagan qərara etirazında bunu qanunun “tamamilə sökülməsi prosesinin son mərhələsi” kimi qiymətləndirib.
Keçmişdə ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin Vətəndaş Hüquqları şöbəsinə rəhbərlik etmiş Kristen Klark isə bildirib ki, qanundan “çox az şey qalıb” və bu günü “demokratiya üçün qaranlıq gün” adlandırıb.
Qərarın əsas mahiyyəti ondan ibarətdir ki, bundan sonra seçki dairələrinin qurulmasında irqə əsaslanan ayrı-seçkiliyin sübutu üçün təkcə nəticə kifayət etməyəcək. Hakim Samuel Alito tərəfindən yazılan qərarda vurğulanır ki, iddiaçılar artıq diskriminasiya niyyətinin də mövcudluğunu sübut etməlidirlər.
Hüquq ekspertlərinin fikrincə, bu isə praktik olaraq çox çətin bir tələbi ifadə edir. Loyola Hüquq Məktəbinin professoru Justin Levitt bildirib ki, bu tip iddiaların sübut olunması “son dərəcə çətin” olacaq.
Qanunun mərkəzində duran 2-ci maddə uzun illər ərzində azlıqların — xüsusilə afroamerikalı, latino və asiyalı seçicilərin — siyasi təmsilçiliyini qorumaq üçün istifadə olunurdu. Bu çərçivədə ABŞ-da çoxsaylı “azlıqların üstünlük təşkil etdiyi seçki dairələri” formalaşdırılmışdı. Lakin yeni qərar bu yanaşmanı dəyişərək, bu cür bölgülərin siyasi manipulyasiya vasitəsinə çevrildiyini iddia edən konservativ yanaşmanı gücləndirir. Respublikaçı dairələrdən Adam Kinkeyd qərarı müdafiə edərək bildirib ki, bu addım seçki bölgüsündə “irq əsaslı siyasətin” qarşısını alır və qanunu “öz həqiqi mahiyyətinə qaytarır”.
Bununla belə, bir çox ekspertlər bu qərarın xüsusilə ABŞ-ın cənub ştatlarında azlıqların səsvermə imkanlarını zəiflədəcəyini düşünür. UCLA Universitetinin hüquq professoru Rick Hasen yazır ki, bu dəyişiklik qanunu “əvvəlkindən qat-qat zəif hala salır”.
Qərar ABŞ Ali Məhkəməsinin son onillikdə bu qanunu mərhələli şəkildə zəiflətməsinin növbəti addımı hesab olunur. Xüsusilə 2013-cü ildə qəbul edilən qərarla bəzi ştatların seçki dəyişikliklərini əvvəlcədən təsdiqlətmə öhdəliyi aradan qaldırılmışdı. Hakim Klarens Thomas isə daha irəli gedərək, ümumiyyətlə bu qanunun seçki bölgüsü prosesində tətbiq edilməməli olduğunu bildirib.
Nəticə etibarilə, ekspertlər hesab edir ki, bu qərar uzunmüddətli perspektivdə ABŞ-da seçki hüquqları sisteminə ciddi təsir göstərəcək və xüsusilə azlıqların siyasi təmsilçiliyini zəiflədə bilər.
Musavat.com
