Stokholm şəhər meriyasında kino, teatr, ədəbiyyat, musiqi, ifaçılıq və təsviri incəsənət, eləcə də maarifçilik fəaliyyəti sahələrində peşəkar mədəniyyət və xalq təhsili nümayəndələrinə hər il təqdim olunan mükafatların təltifetmə mərasimi keçirilib.
1945-ci ildən təqdim edilən və İsveçin ən nüfuzlu mükafatlarından biri hesab olunan bu mükafatın tarixində ilk dəfə olaraq ictimai təhsil sahəsində laureat azərbaycanlı həmvətənimiz, Cinema Club Stockholm-un rəhbəri Sabina İsgəndərli olub.
Sabina İsgəndərli uzun illərdir ki, İsveçdə yeni həyata başlayan insanlara İsveç kinosunun tarixini tanıdır. Məsələn, 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya hərbi müdaxiləsindən sonra onun kino klubunun fəal üzvləri arasında ukraynalı qaçqınlar da yer alıb.
Sabina İsgəndərlinin fikrincə, kino ölkəni və onun mədəniyyətini anlamaq üçün ən təsirli vasitələrdən biridir və insanların cəmiyyətə inteqrasiyasına kömək edir. O hesab edir ki, məhz kino və onun tarixi vasitəsilə cəmiyyətin necə inkişaf etdiyini, dəyişdiyini və formalaşdığını anlamaq mümkündür. İsveç kinosunun tarixi bunun parlaq nümunəsidir.
“Kinoklubdakı görüşlÉ™rdÉ™ É™n É™vvÉ™l Ä°sveç kinosunun baÅŸlanğıc dövrlÉ™rindÉ™n danışıram”, – deyÉ™ Sabina bildirib. “Ä°sveç kinematoqrafiyasının qızıl dövrünün böyük rejissorlarından, Ä°nqmar Berqmandan, 1960-cı illÉ™rin “yeni dalÄŸa” rejissorlarından bÉ™hs edirÉ™m. MÉ™qsÉ™dim Ä°sveçə gÉ™lÉ™n vÉ™ bu ölkÉ™nin mentalitetini, É™nÉ™nÉ™lÉ™rini vÉ™ qanunlarını anlamaq istÉ™yÉ™n insanlar arasında Ä°sveç kinosunu tanıtmaqdır. Kino isÉ™ bunun üçün açar rolunu oynayır”.
Onun sözlÉ™rinÉ™ görÉ™, dünya kinematoqrafiyasında heç bir hadisÉ™ ayrıca mövcud olmur vÉ™ bütün proseslÉ™r bir-biri ilÉ™ sıx baÄŸlıdır. Buna görÉ™ dÉ™ kinoklub görüşlÉ™rindÉ™ italyan neorealizmi vÉ™ fransız “yeni dalÄŸa”sı haqqında da mÉ™lumat verir ki, iÅŸtirakçılar kino dünyasında baÅŸ verÉ™n proseslÉ™ri daha yaxşı anlaya bilsinlÉ™r.
Sabina Ä°sgÉ™ndÉ™rlinin fÉ™aliyyÉ™ti Ä°sveçdÉ™ fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rÉ™n vÉ™ formal tÉ™hsil sisteminÉ™ paralel mövcud olan xalq tÉ™hsili sistemi – Folkutbildning sayÉ™sindÉ™ mümkün olub. Bu sistem yalnız diplom É™ldÉ™ etmÉ™yÉ™ deyil, hÉ™m dÉ™ ÅŸÉ™xsi inkiÅŸaf, dünyagörüşünün geniÅŸlÉ™nmÉ™si, ictimai hÉ™yata qatılma vÉ™ inteqrasiyaya xidmÉ™t edir.
İsveçdə xalq təhsili əsasən xalq ali məktəbləri (folkhögskolor) və NBV, Sensus, ABF, Medborgarskolan kimi təhsil birlikləri (studieförbund) vasitəsilə həyata keçirilir.
Bu proqramlar çərçivəsində dillər, incəsənət, musiqi, siyasət və cəmiyyət öyrənilir, peşə bacarıqları əldə olunur. Təhsil kurslar və maraq dərnəkləri formatında təşkil edilir. Cinema Club kimi dərnəklərdə ciddi imtahan və qiymətləndirmə sistemi yoxdur, əsas diqqət dialoq və iştirakçılığa yönəlib. Burada filmlərə baxılır, onlar müzakirə edilir, insanlar ünsiyyət qurur və İsveç bayramlarını birlikdə qeyd edirlər.
Folkutbildning İsveç cəmiyyətində mühüm rol oynayaraq miqrantların inteqrasiyasına, ömürboyu təhsil ideyasının təşviqinə və vətəndaş fəallığının artırılmasına xidmət edir.
“Altı il É™rzindÉ™ Stokholmda müxtÉ™lif tÉ™hsil birliklÉ™ri ilÉ™ É™mÉ™kdaÅŸlıq etmiÅŸÉ™m”, – deyÉ™ Sabina qeyd edib. “Son üç ildÉ™ isÉ™ NBV ilÉ™ çalışıram. MÉ™hz onlar mÉ™ni hÉ™r il xalq tÉ™hsili sahÉ™sindÉ™ fÉ™allara tÉ™qdim olunan tÉ™qaüdÉ™ namizÉ™d göstÉ™riblÉ™r. Buna görÉ™ onlara minnÉ™tdaram. Bu mükafat yeni layihÉ™lÉ™rin vÉ™ Ä°sveç kino tarixinÉ™ hÉ™sr olunmuÅŸ maraqlı proqramların hazırlanması üçün É™lavÉ™ stimul yaradır”.
Mükafata cəmi səkkiz namizəd təqdim olunub. Onların hər biri xalq məktəbləri və ya təhsil birlikləri tərəfindən irəli sürülərək Stokholm meriyası tərəfindən təsdiqlənib. Bununla yanaşı, incəsənət, ədəbiyyat, rəssamlıq və mədəniyyət sahələrində fəaliyyət göstərən şəxslərə də mükafatlar təqdim olunub.
Mükafatların məbləği 10 min İsveç kronundan 100 min kronadək dəyişir.
Qaliblər bələdiyyə şurası tərəfindən müəyyən edilir, mükafatlandırma mərasimi isə hər il Nobel təntənələrinin keçirildiyi Stokholm Şəhər Ratuşasında baş tutur.
Sabina İsgəndərli Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib, müxtəlif milli və beynəlxalq media qurumlarında çalışıb, Azərbaycan Qadın Jurnalistlər Assosiasiyasının yaradıcısıdır.
2004-cü ildən İsveçdə yaşayır. Lenfilm nəzdində fəaliyyət göstərən rejissorlar və jurnalistlər üçün ali məktəbdə kino tarixi üzrə kursu bitirib. Stokholmda İsveç və dünya kinosunun tarixindən bəhs edən kinokluba rəhbərlik edir. O, həmçinin İsveçdə yaşayan etnik icmaların mədəni inkişafına və cəmiyyətə inteqrasiyasına dəstək göstərən Almen mədəni təşkilatının sədridir.
NBV (Nykterhetsrörelsens Bildningsverksamhet) İsveçin ən böyük xalq təhsili birliklərindən biridir.
Təşkilat 1971-ci ildə yaradılıb və onun ideoloji əsaslarının formalaşmasında təmkinlilik və ayıqlıq hərəkatları mühüm rol oynayıb. NBV-nin yaranmasına ilham verən təşkilatlardan biri də tampliyerlər ordeni olub. Onlar maarifləndirmə və təhsil vasitəsilə cəmiyyətdə ayıqlığın təşviqini qarşıya məqsəd qoymuşdular.
Bu gün NBV ölkə üzrə minlərlə təhsil proqramı, kurs və ictimai layihə həyata keçirərək təhsil, vətəndaş fəallığı və sosial inteqrasiyanı dəstəkləyir.
