Bakı. Trend:
Son illərdə Azərbaycanla Slovakiya arasındakı münasibətlərdərinləşməyə və institusionallaşdırmaya doğru açıq bir meyl nümayişetdirərək, əsl strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə çatıb. Siyasi,müdafiə, enerji, iqtisadi və texnoloji əlaqələrin dinamikasıgöstərir ki, iki dövlət arasında əməkdaşlıq artıq ortaq maraqlara,etimada və qarşılıqlı dəstəyə əsaslanan sistemli xarakter alıb.
Xüsusilə mühüm bir mərhələ 2024-cü ilin may ayında AzərbaycanPrezidenti İlham Əliyev və Slovakiyanın Baş naziri Robert Fitsotərəfindən Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannaməninimzalanması olub. Bu sənəd təkcə tərəflərin xoşməramlımünasibətlərini təsbit etməklə kifayətlənməyib, həm də əməkdaşlığındərinləşməsi üçün siyasi təmələ çevrilib. Prezident İlham ƏliyevinR.Fitso ilə birgə mətbuata açıqlamasında qeyd etdiyi kimi, bu,münasibətlərimizi ən yüksək səviyyəyə qaldıran çox ciddi siyasisənəddir. "Strateji tərəfdaşlıq Bəyannaməsində əks olunan maddələrbizim niyyətimizi əks etdirir, eyni zamanda, gələcək əməkdaşlığınperspektivlərini də müəyyən edir", - deyə dövlət başçısıbildirib.
Slovakiya öz növbəsində Azərbaycanın Avropa İttifaqı və NATO iləəlaqələrinin möhkəmləndirilməsini daha fəal şəkildə dəstəkləməyəbaşlayıb ki, bu da regional əlaqələrin inkişafında və Avro-Atlantikistiqamətində qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsində mühümsiyasi amilə çevrilib.
Müdafiə və hərbi-texniki əməkdaşlıq ən dinamik inkişaf edənsahələrdən birinə çevrilib. 2024-2025-ci illərdə iki ölkəninmüdafiə nazirlikləri arasında əlaqələrin intensivliyi əhəmiyyətlidərəcədə artıb.
Belə ki, noyabrın 7-də Slovakiya Baş nazirinin müavini vəmüdafiə naziri Robert Kalinyakın rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətiAzərbaycana səfərə gəlib. Nümayəndə heyəti Vətən MüharibəsindəQələbənin beşinci ildönümü münasibətilə Bakıda keçirilən hərbiparadda iştirak edib. Oktyabr ayında Slovakiya Respublikası SilahlıQüvvələrinin Baş Qərargah rəisi general Daniel Zmekonun rəhbərliketdiyi Slovakiya nümayəndə heyəti Azərbaycana səfər edib. Bu ilinaprel ayında müdafiə nazirinin birinci müavini - AzərbaycanOrdusunun Baş Qərargah rəisi general-polkovnik Kərim Vəliyev vərəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Slovakiya Respublikasına rəsmisəfəri çərçivəsində həmin ölkədəki müdafiə sənayesi müəssisəsinəbaş çəkib. 2024-cü ilin noyabr ayında Azərbaycan Respublikasınınmüdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənov SlovakiyaRespublikası Baş nazirinin müavini və müdafiə naziri RobertKalinyakın dəvəti ilə bu ölkəyə rəsmi səfər edib.
İqtisadi sahədə əməkdaşlığın ən diqqətəlayiq və praktiknəticələrindən biri Baş Qərvənddə Azərbaycanın azad edilmişərazilərində həyata keçirilən Slovakiyanın "ağıllı kənd"layihəsidir. Slovakiyanın bu cür layihələrdə iştirakı onunQarabağın dirçəlişində uzunmüddətli rol oynamağa hazır olduğunu birdaha vurğulayır.
Energetika strateji xarakter alaraq əməkdaşlığın digər əsaskomponentinə çevrilib. Qaz tədarükünü şaxələndirmək üçün yollaraxtaran Slovakiya, Azərbaycan qazını idxal etməyə başlayan onikinci ölkə olub. SOCAR-ın Slovakiyanın dövlətə məxsus operatoruSPP-yə tədarükü 2024-cü ilin dekabr ayında pilot müqaviləçərçivəsində başlayıb. Azərbaycanı energetika nazirinin müaviniOrxan Zeynalov təmsil edən Aİ-Slovakiya enerji təchizatı üzrə işçiqrupunun ilk iclasında hər iki tərəf Azərbaycan qazının stratejiəhəmiyyətini vurğulayıb və "yaşıl" enerji sahəsində əməkdaşlığıinkişaf etdirməyə tam hazır olduqlarını bildiriblər.
Slovakiya həmçinin Azərbaycan qazının Mərkəzi Avropaya nəqliniartırmağı hədəfləyən "Həmrəylik halqası" layihəsi üzrə memorandumuniştirakçılarından biri olub.
Enerji əməkdaşlığının ayrıca bir sahəsi "yaşıl" transformasiyailə bağlıdır. Slovakiya güclü nüvə sektoru sayəsində Avropanın əntəmiz enerji sistemlərindən birinə malikdir və öz təcrübəsini fəalşəkildə bölüşür. Slovakiya istilik nasosları artıq Azərbaycanaixrac olunur və bu da emissiyaların azaldılmasına və aşağı karbonluenerjiyə keçidə töhfə verir. Nüvə enerjisi və enerji səmərəliliyitexnologiyaları sahəsində fəaliyyət göstərən bir çox Slovakiyaşirkəti Azərbaycanla əməkdaşlığı inkişaf etdirmək istəklərini ifadəedib ki, bu da xüsusilə qlobal dekarbonizasiya kursu və Bakıdakeçirilən COP29-da müzakirə olunan həllər kontekstində aktualdır.Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrininin konfransda iştirakı iqlimvə enerji dialoqunun vacibliyini bir daha təsdiqləyib.
2024-cü ilin sentyabr ayında Bakıda qeyri-neft sektorundan olan16 Slovakiya şirkətinin iştirakı ilə Azərbaycan-Slovakiya biznesforumu keçirilib və burada elektrik enerjisi sənayesi, İKT,əczaçılıq və digər sahələrdə əməkdaşlıq perspektivləri müzakirəedilib. Bu cür təmasların mövcudluğu hər iki ölkədəki bizneslərinsiyasi sabitlikdən və yeni hüquqi mexanizmlərdən istifadə edərəkstrateji tərəfdaşlıq şəraitində işləmək istəyini təsdiqləyir. Beləmexanizmlərdən biri də 2025-ci il yanvarın 1-də qüvvəyə minən vəinvestisiya və birgə layihələr üçün əlverişli mühit yaradan İkiqatvergitutmanın aradan qaldırılmasına dair Saziş olub.
Siyasi koordinasiya və müdafiə tərəfdaşlığından tutmuş enerjiinteqrasiyasına, yaşıl texnologiyalara və davamlı inkişafa qədərbütün bu proseslər Azərbaycan və Slovakiya arasında uzunmüddətliəməkdaşlıq üçün sabit əsas təşkil edir. Bundan əlavə, bumünasibətlərin əhəmiyyəti ikitərəfli səviyyədən çox kənara çıxır.Cənubi Qafqaz üçün Slovakiyanın cəlb olunması Avropanın regiondaiştirakını genişləndirmək, müharibədən sonrakı yenidənqurmanıdəstəkləmək və yeni iqtisadi modellər inkişaf etdirmək deməkdir.Mərkəzi Avropa üçün Azərbaycan enerji təhlükəsizliyinin qarantı vətrans-Avropa infrastruktur layihələrində tərəfdaşa çevrilir.Avropanın özü üçün isə Bakı ilə Bratislava arasında əlaqələringücləndirilməsi qitənin dayanıqlığına və şaxələndirilməsinətöhfədir.
Beləliklə, Azərbaycan-Slovakiya münasibətləri bu gün MərkəziAvropa ilə Cənubi Qafqaz arasında münasibətlər üçün yeni siyasi vəiqtisadi çərçivə formalaşdıran dinamik, qarşılıqlı tamamlayıcı birstrukturu təmsil edir. Əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi hər ikiölkənin uzunmüddətli maraqlarına uyğundur və regional sabitlik,iqtisadi artım və texnoloji modernləşmə üçün təməl qoyur, butərəfdaşlığı Avropa və Avrasiyada ən perspektivli tərəfdaşlıqlardanbirinə çevirir.
