.jpg)
Yanvarın 8-də Bakıda, “Gülüstan” sarayında 240 MVt gücündə “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının rəsmi açılış mərasimi keçirilməsi Azərbaycanın enerji siyasətində həm simvolik, həm də praktik baxımdan mühüm hadisədir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğuladığı kimi, bu stansiya ölkənin enerji potensialını gücləndirəcək, ümumi inkişafına töhfə verəcək və artıq fəaliyyətə başlayır. Burada əsas məqam təkcə yeni generasiya gücünün istifadəyə verilməsi deyil; daha geniş kontekstdə bu addım Azərbaycanın ənənəvi hidrokarbon resurslarına söykənən enerji modelini bərpa olunan mənbələrlə tamamlaması və sistemli şəkildə şaxələndirməsidir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında xatırladıb ki, stansiyanın təməli düz dörd il əvvəl – 2022-ci ilin yanvarında elə həmin salonda qoyulmuşdu. Bu, enerji layihələrinin planlama, tikinti və istismara verilmə ardıcıllığının necə uzunmüddətli və koordinasiyalı proses olduğunu göstərir. Dörd illik dövrdə fəal iş aparılıb və nəticədə 240 meqavatlıq külək stansiyası real istehsal gücünə çevrilib. Bu isə dövlətin enerji modernləşməsi və infrastruktura yatırım xəttinin davamlılığını təsdiqləyir.
Layihənin beynəlxalq tərəfdaşlıq ölçüsü də diqqətəlayiqdir. Stansiya Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının “ACWA Power” şirkəti tərəfindən inşa edilib və Prezident İlham Əliyevin dediyi kimi, bu, “ACWA Power”in Azərbaycanda inşa etdiyi birinci bərpa olunan elektrik stansiyasıdır, amma sonuncu deyil. Bu ifadə bir mesaj daşıyır: ölkənin bərpa olunan enerji sahəsində gündəliyi tək bir layihə ilə məhdudlaşmır, növbəti mərhələlər üçün daha böyük planlar nəzərdə tutulur və Azərbaycan dövləti bu planları dəstəkləyir. Hətta çıxışda “ACWA Power”in investor kimi Xəzər dənizinin suyunun duzsuzlaşdırılması layihəsini də icra edəcəyi qeyd olunur ki, bu da energetika ilə su təhlükəsizliyi və sənaye ehtiyacları arasında yeni əlaqələr qurur.
Digər tərəfdən, baş podratçı kimi “Power China” şirkətinin iştirakı Azərbaycanın enerji layihələrində müxtəlif rolların – podratçı və investor funksiyalarının – paralel şəkildə genişlənə biləcəyini göstərir. Prezident İlham Əliyev vurğulayıb ki, “Power China” bu layihədə podratçı kimi iştirak edir, ancaq digər layihələrdə, o cümlədən investor kimi də iştirak edəcək. Bu yanaşma ölkənin enerji sektoruna kapital, texnologiya və layihə idarəçiliyi təcrübəsi gətirən çoxtərəfli əməkdaşlığın nümunəsidir.
Əlbəttə, bütün bunların mərkəzində milli enerji sisteminin inteqrasiyası dayanır. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan energetiklərinin əməyini xüsusi qeyd edərək, böyük həcmdə bərpa olunan enerji mənbələrinin ümumi enerji sisteminə inteqrasiyasının peşəkarlıq və böyük vəsait tələb etdiyini vurğulayıb. Bu fikir bərpa olunan enerji barədə tez-tez gözdən qaçan bir həqiqəti xatırladır: stansiyanın tikilməsi qədər onun şəbəkəyə qoşulması, balanslaşdırma, ötürmə xətləri və yarımstansiyalar, həmçinin sistemin dayanıqlığı üçün koordinasiya da həyati əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın son 20 ildə enerji sisteminin tam yenilənməsi – generasiya gücləri, böyük yarımstansiyalar, ötürücü xətlər – barədə qeyd etdiyi məqamlar da bu layihənin “təkcə yeni bir stansiya” olmadığını göstərir. Bu yenilənmələrin nəticəsi kimi ümumi generasiya gücünün təxminən 10 min meqavata çatdığı bildirilib. Bu rəqəm enerji təhlükəsizliyi baxımından daxili tələbatı təmin etmək, eyni zamanda daha böyük həcmdə ixrac imkanlarını genişləndirmək niyyətinin dayaq nöqtəsidir.
Ən mühüm strateji mesajlardan biri isə ənənəvi və bərpa olunan generasiyanın paralel aparılmasıdır. Prezident İlham Əliyev xatırladıb ki, Mingəçevirdə təxminən 2000 meqavatlıq ənənəvi elektrik stansiyası istismara verilib və bu, enerji təhlükəsizliyində rahatlıq yaradır. Paralel şəkildə 230 meqavatlıq günəş stansiyasının istifadəyə verilməsi, bu gün isə 240 meqavatlıq külək stansiyasının açılması göstərir ki, Azərbaycan “ya-o, ya-bu” seçimi etmir; məqsəd hər iki istiqaməti balanslı şəkildə inkişaf etdirməkdir. Bu balans, bir tərəfdən sabit təminatı qoruyur, digər tərəfdən bərpa olunan mənbələrin payını artırır.
Bundan sonrakı mərhələlər üçün daha bir kritik mövzu enerji saxlanmasıdır. Prezident İlham Əliyev çıxışında tarixdə ilk dəfə Batareya Enerji Saxlanc Sistemi yaradıldığını və birinci layihənin 250 meqavatlıq olduğunu bildirib. Bu, bərpa olunan enerji istehsalının dəyişkənliyinə cavab verən mühüm addımdır və artan potensialın idarə olunması üçün infrastrukturun mütləq qurulacağını göstərir. Eyni zamanda xarici investorlar bu istiqamətə də dəvət olunur.
Beləliklə, “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının açılışı bir obyektin istismara verilməsindən daha geniş məna kəsb edir: bu hadisə Azərbaycanın enerji sisteminin modernləşməsi, beynəlxalq əməkdaşlığın dərinləşməsi, bərpa olunan enerjinin şəbəkəyə inteqrasiyası və uzunmüddətli enerji keçidinin real nəticəyə çevrilməsi kimi oxunmalıdır. Stansiyanın fəaliyyətə başlaması həm iqtisadi inkişaf üçün əlavə dayaqlar yaradır, həm də ölkənin enerji portfelini daha dayanıqlı və çevik edir.
Azər SÜLEYMANOV,
Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədri
