Suriya hökumətinin uzun müddətdir Suriya Demokratik Qüvvələrinin (SDQ) nəzarətində olan əraziləri sürətlə ələ keçirməsi diqqət mərkəzində olub. “Reuters”ə anonimlik şərti ilə danışan rəsmilər Əhməd Şara administrasiyasının bu ayın əvvəlində Dəməşq, Paris və İraqda keçirilən gizli görüşlərdə formalaşdığını bildirirlər.
Hafta.az yazır ki, inteqrasiya prosesini müzakirə etmək üçün yanvarın 4-də Dəməşqdə Suriya hökumət rəsmiləri ilə SDQ arasında görüş keçirilib. Lakin bildirilir ki, görüşün qəfildən Suriya naziri tərəfindən dayandırılıb.
Növbəti gün Suriya nümayəndə heyətinin ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə İsraillə təhlükəsizlik sazişi danışıqları üçün Parisə getdiyi bildirilir. Görüşdə Suriya rəsmiləri İsraili SDQ-ni dəstəkləməkdə günahlandırıb və Təl-Əvivdən inteqrasiyanı təxirə salmaq səylərinə son qoymasını istəyiblər.
İddia edilir ki, Suriya rəsmiləri SDQ-nin nəzarətində olan bəzi ərazilərdə məhdud əməliyyat keçirməyi təklif ediblər və nə İsrail, nə də ABŞ bu təklifə etiraz etməyib. Dəməşq hökuməti iddialarla bağlı şərh verməsə də, ABŞ Dövlət Departamentinin “Reuters”ə göndərdiyi açıqlamada ABŞ-ın Ankaradakı səfiri Tom Barrakın çərşənbə axşamı verdiyi mesaj xatırladılıb. Mesajda o, SDQ-nin "İŞİD-ə qarşı dominant qüvvə kimi rolunun böyük ölçüdə başa çatdığını" bildirib.
İsrailin ABŞ-dakı səfiri Yeçiel Leyter deyib: "Parisdə keçirilən bütün üçtərəfli görüşdə şəxsən iştirak edən biri kimi deyə bilərəm ki, İsrail heç vaxt Suriya ordusunun ölkədəki kürdlərə hücumuna icazə verməyib. Bu barədə hər hansı iddia yalandır".
Hesabatda həmçinin iddia edilir ki, Türkiyə Dəməşqə Vaşinqtonun kürd mülki əhalisi qorunacağı təqdirdə SDQ-yə qarşı əməliyyatı təsdiqləyəcəyini göstərən bir mesaj göndərib.
SDQ əsasən Türkiyənin terror təşkilatı hesab etdiyi YPG-dən ibarət ABŞ tərəfindən dəstəklənən milislərdən ibarətdir.
Əməliyyatlar Paris görüşündən təxminən iki həftə sonra başlasa da, ABŞ-ın SDF-ni dəstəyini geri çəkəcəyi barədə xəbərdar etdiyi bildirilir. İddia olunur ki, ABŞ prezidenti Donald Trampın Suriya üzrə xüsusi elçisi Tom Baraks 17 yanvarda İraqda SDQ komandiri Məzlum Abdi ilə görüşüb və Vaşinqtonun SDF-ni deyil, Şaranı dəstəkləyəcəyini bildirib. SDQ mənbəyi bu iddiaları təkzib edir.
Digər tərəfdən, Dəməşq qüvvələri sürətlə irəliləyərək əsasən ərəb ərazilərini SDQ-dən geri alıb. Həmçinin bildirilir ki, 18 yanvarda elan edilən atəşkəsə baxmayaraq, Suriya ordusunun davam edən hücumları ABŞ rəsmilərini qəzəbləndirib. Qeyd olunur ki, Barrak SDQ ilə bağlı mesajını Şara əməliyyatların dayandırıldığını elan etdikdən qısa müddət sonra yayıb.
Vaşinqtonun Suriyadakı mövqeyini qiymətləndirən ABŞ-dakı mənbə Şaranı "usta strateq" kimi təsvir edir.
"New York Times" qəzetində dərc olunan təhlildə həmçinin deyilir ki, illərdir Suriyada SDQ ilə birlikdə İŞİD-ə qarşı vuruşan ABŞ kürd müttəfiqlərini çətin vəziyyətə salıb. Tramp administrasiyasının Suriya ilə bağlı mövqeyinin dəyişməsi "ölkəni yenidən birləşdirmək üçün mübarizə aparan Şara üçün, eləcə də Amerikanın SDQ-yə dəstəyinə qəti şəkildə qarşı çıxan və Şaranı dəstəkləyən Türkiyə üçün böyük bir qələbə" kimi təsvir edilir.
SDQ ilə Suriya ordusu arasındakı toqquşmalar İŞİD yaraqlılarının saxlanıldığı həbsxanaların yerləşdiyi ərazilərə də yayılıb. SDQ yaraqlıların Dəməşq qüvvələrinin hücumları səbəbindən qaçdığını iddia edib, Suriya hökuməti isə İŞİD üzvlərinin SDQ tərəfindən azad edildiyini bildirib.
Digər tərəfdən, ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) dünən Suriyanın Haseke şəhərində saxlanılan 150 İŞİD üzvünün İraqa köçürüldüyünü açıqlayıb. CENTCOM, qaçış riskini əsas gətirərək, zəruri hesab edilərsə, daha 7 min İŞİD döyüşçüsünün İraqa göndərilə biləcəyini bildirib.
İraq Ali Məhkəməsi Şurası SDQ-nin nəzarəti altındakı həbsxanalardan köçürülən İŞİD üzvlərinə qarşı dərhal hüquqi tədbirlərin görüləcəyini açıqlayıb.
