Bakı, 23 yanvar, AZƏRTAC
Tədqiqatçılar 66 milyon il əvvəl Yer kürəsində isti tropik şəraitin şiddətli buzlaşma ilə əvəz olunduğu iqlim kataklizminin səbəbini müəyyən ediblər. Tədqiqata görə, temperaturun düşməsi okeanda kalsium səviyyəsinin kəskin azalması ilə əlaqələndirilir.
AZƏRTAC beynəlxalq mediaya istinadən xəbər verir ki, Sauthempton Universitetinin alimləri Çin, ABŞ, İsrail, Danimarka, Almaniya, Belçika və Hollandiyadan olan həmkarları ilə birlikdə dəniz dibi çöküntülərində tapılan kiçik orqanizmlərin fosillərini təhlil ediblər. Bu, qədim okeanların kimyəvi tərkibini müəyyən etməyə imkan verib.
Tədqiqatın nəticələri dəniz suyundakı kalsium konsentrasiyaları ilə atmosfer karbon qazı səviyyələri arasında aydın bir korrelyasiya olduğunu göstərib. Kalsium səviyyəsi artdıqca, okeanlar daha az karbon udur və atmosferə karbon qazı buraxır ki, bu da istixana effektinə, habelə qlobal istiləşməyə səbəb olur. Kalsium səviyyəsi azaldıqca, dəniz orqanizmləri atmosferdən karbonu daha aktiv şəkildə udur və onu okean dibinə yerləşdirir. Bu proses Yer kürəsinin atmosfer tərkibini dəyişdirib və nəticədə temperaturun azalmasına səbəb olub. Dəniz dibində çökmə sürətinin azalması süxurlar və dəniz suyu arasında kimyəvi mübadilənin azalmasına səbəb olub.
Yeni bir araşdırmaya görə, qlobal sularda kalsium konsentrasiyası son 66 milyon ildə yarıdan çox azalıb. Bu azalma qlobal temperaturun 15-20 dərəcə Selsi azalmasına səbəb olub. “Proceedings of the National Academy of Sciences” jurnalında qeyd edildiyi kimi, qütblərdə buz kütlələrinin əmələ gəlməsinə məhz bu soyuma dövrü səbəb olub.
