"İki il əvvəl burada yalnız çılpaq təpələr vardı və külək tozları hər tərəfə sovururdu", - Çinin PowerChina Huadong Engineering Corporation Limited (HDEC) şirkətindən 47 yaşlı mühəndis Sarvan Qəhrəmanov xatırlayır və şərqi Azərbaycandakı yeni külək elektrik stansiyasının yarımstansiyasında dayanaraq, qar kimi ağ külək turbinlərinin indi əzəmətli şəkildə dayandığı silsilə xəttinə baxır.
Hafta.az yazır ki, Çinin rəsmi Sinxua agentliyində Azərbaycanla bağlı yayımlanan geniş reportajda belə deyilir.
“Qəhrəmanov 240 MVt gücündə Xızı-Abşeron külək elektrik stansiyasının bütün tikintisində iştirak edən yerli mühəndislərdən biridir. 2026-cı ilin yanvar ayında stansiyanın rəsmi açılış mərasimində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev qeyd etdi ki, bu, ölkənin enerji potensialını gücləndirəcək və ümumi inkişafına töhfə verəcək”, - reportajda qeyd olunur və əlavə edilir: “Stansiyanın tikintisi üçün təxminən 37 hektar torpaq sahəsi ayrılıb: Abşeron rayonunda 14,2 hektar və Xızı rayonunda 22,6 hektar. Bu ərazidə hər biri 6,5 MVt gücündə 37 külək turbini yerləşir. Bakının şimal-qərbindəki bu təpələr külək enerjisi üçün təbii olaraq əlverişli görünür: burada orta illik küləyin sürəti 9 m/s-dən çoxdur”.
"Gördüyüm işdən qürur və məmnunluq hissi keçirirəm. Layihənin çertyojlardan və hesablamalardan tədricən real, işlək bir qurğuya çevrilməsini görmək güclü motivasiya və daxili məmnuniyyət mənbəyidir", - deyə S.Qəhrəmanov bildirir. "İşin hər mərhələsi qurğunun təhlükəsizliyinə, etibarlılığına və uzunömürlülüyünə birbaşa təsir göstərir. Qərarlarınızın və hərəkətlərinizin uzunmüddətli təsirə malik olduğunu bilmək sizi peşəkar diqqətinizdə saxlayır".
Məlumata görə, stansiyanın tikintisinə 2024-cü ilin mart ayında başlanılıb və 2025-ci ilin dekabr ayının sonuna qədər istifadəyə verilməsi planlaşdırılıb. Azərbaycanın ən böyük külək enerjisi qurğusuna çevrilən layihə ildə təxminən 1 milyard kVt/saat elektrik enerjisi istehsal edəcək ki, bu da 300 mindən çox ev təsərrüfatını enerji ilə təmin etməyə kifayətdir.
"Mənim üçün bu, peşəkar karyeramın zirvəsidir" deyən layihə üzərində təxminən bir il çalışan elektrik mühəndisi Adil Həsənov qeyd edir. "Çinin yaşıl enerji sahəsində qabaqcıl texnologiyalar və güclü mühəndislik potensialı var. Onlarla əməkdaşlıq həm ölkəmiz, həm də yerli mühəndislər üçün böyük üstünlükdür".
Hər bir turbin 100 metr hündürlüyündə qüllə və 84 metr uzunluğunda pərlərlə təchiz olunub. Bu nəhəng konstruksiyaları vaxtında təhvil vermək üçün layihə qrupu quru və dəniz yollarını birləşdirən birləşmiş logistika planı hazırlayıb.
"Bu, komandamız üçün əsl dözümlülük sınağı idi. Daşqın suları, qarla örtülü dağ aşırımları və nəqliyyat platformalarının sabitliyini təhdid edən səhra küləkləri ilə yuyulan yollarla mübarizə aparmalı olduq", - HDEC layihə meneceri Çjou Lu bildirib. "Buna baxmayaraq, hər bir komponentin təhlükəsiz çatdırılmasını təmin etdik və tapşırığı uğurla yerinə yetirdik".
Quru yolu Çinin şimal-qərbindəki Sincan Uyğur Muxtar Bölgəsindəki Xorqos sərhəd keçid məntəqəsindən çıxaraq Orta Asiyadan keçirdi. Dəniz yolu Çinin şərqindəki Ciangsu əyalətindəki Yançjou limanından başlayırdı: yük dəniz yolu ilə Türkiyəyə çatdırılırdı və oradan quru yolu ilə Gürcüstandan keçərək birbaşa layihə sahəsinə daşınırdı. "Çinli həmkarlarıma dərin hörmətim var. Onlar bütün yerli mühəndislərimiz üçün əsl zəhmət və sərt intizam nümunəsinə çevriliblər. Biz onlardan çox şey öyrənmişik. Onların təcrübəsi və peşəkarlığı həqiqətən təqdirəlayiqdir: onların sayəsində biz necə möhkəm qalmağı və ən çətin işlərin öhdəsindən uğurla gəlməyi öyrənirik", - deyə Ə.Həsənov bildirib.
HDEC-nin İcma Əlaqələri üzrə nümayəndəsi Vüsal Səfərovun sözlərinə görə, tikinti zamanı yerli sakinlər üçün 200-dən çox iş yeri yaradılıb. Bundan əlavə, avadanlıqların daşınması üçün tikilmiş dağ infrastrukturu ucqar icmalara ərzaq və zəruri malların çatdırılmasını əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdırıb.
"Çin şirkəti həmçinin bir sıra sosial layihələr həyata keçirib. Xüsusilə, birinci sinif şagirdlərinə məktəb çantaları və yaxınlıqdakı kəndlərin sakinlərinə zəruri əşyalar verilib. Yerli icmalar dəfələrlə şirkətə minnətdarlıqlarını və minnətdarlıqlarını bildiriblər", - deyə V.Səfərov bildirib.
Məqalədə xatırladılır ki, Azərbaycan 2030-cu ilə qədər istixana qazı tullantılarını 1990-cı illə müqayisədə 35 faiz azaltmağı hədəfləyib. ACWA Power şirkətinin investoru olduğu layihə ildə təxminən 220 milyon kubmetr təbii qaza qənaət edəcək və karbon qazı tullantılarını 400 min tondan çox azaldacaq.
ACWA Power Layihə Direktoru İbrahim Adar hesab edir ki, Çin şirkətləri bütün mərhələlərdə yüksək peşəkarlıq, texniki imkanlar və icra səmərəliliyi nümayiş etdiriblər və beynəlxalq bərpa olunan enerji layihələrini həyata keçirməkdə artan təcrübələri Xızı-Abşeron Külək Elektrik Stansiyasının tikintisinin yüksək keyfiyyətində aydın şəkildə əks olunur.
“ACWA Power Çini qlobal enerji keçidində mühüm strateji tərəfdaş kimi görür”, - deyən İ.Adar şirkətin gələcəkdə bərpa olunan enerji və yaşıl hidrogen layihələrində Çin şirkətləri ilə əməkdaşlığı genişləndirməyə ümid etdiyini bildirib.
