ain.az, Newscenter.az portalına istinadən məlumat verir.
2026-cı ilin ilk aylarında, Qazaxıstan Avrasiya regionunda rəqəmsal transformasiyanın lider modeli kimi öz yerini daha da möhkəmləndirir. Ölkə ənənəvi olaraq uran və buğda ixracatçısı kimi tanınsa da, indi rəqəmsal iqtisadiyyat və süni intellekt sahəsində sürətli inkişaf göstərir. Prezident Kasım-Jomart Tokayev Yeni il təbrikində, daha sonra isə 6 yanvar 2026-cı il tarixli Prezident Fərmanı ilə 2026-cı ili rəsmi olaraq “Rəqəmsallaşma və Süni İntellekt İli” elan etdi. Bu strateji addım Qazaxıstanı üç il ərzində tam rəqəmsal dövlətə çevirmək hədəfini əks etdirir. Bu elan əvvəlki islahatların davamıdır. 2025-ci ildə Süni İntellekt və Rəqəmsal İnkişaf Nazirliyinin yaradılması, Süni İntellekt haqqında Qanun, eləcə də Rəqəmsal Hüquqların Qorunması Qanunu bu istiqamətdəki əsas addımlardır. Son səfərim zamanı Astanada şəxsən şahid oldum ki, Astana Hub yerli inkubator mərkəzindən regionun və dünyanın aparıcı texnologiya mərkəzinə çevrilib. Hazırda burada təxminən 2000 texnologiya şirkəti fəaliyyət göstərir, onlardan yüzlərlə şirkət xarici investisiyalıdır. 2025-ci ildə mərkəzin gəlirləri 800 milyard tenqeni (1,5 milyard dollardan çox) keçib, IT xidmətlərinin ixracı isə təxminən 1 milyard dollara yaxın olub. 2025-ci ilin oktyabrında Digital Bridge forumu çərçivəsində açılan beynəlxalq Alem.ai Süni İntellekt Mərkəzi səkkiz mərtəbədə yerləşir və təhsil ilə innovasiyanı birləşdirir. Buradakı AlemLLM (Qazaxıstanın ən böyük yerli dil modeli), TUMO proqramı və peer-to-peer modelində işləyən Tomorrow School kimi layihələr diqqət çəkir. Tech Orda, AI Qyzmet və AI-Sana kimi proqramlar on minlərlə insana təlim keçib. 2029-cu ilə qədər 5 milyon, 2030-cu ilə qədər isə əlavə 1 milyon insanın süni intellekt bacarıqları qazanması hədəflənir. Məqsəd, hər il onlarla AI məhsulu buraxmaq, IT ixracını 5 milyard dollara çatdırmaq və yeni yunikornlar yaratmaqdır. 2026-cı ildə Qazaxıstan Avropa ilə Asiya arasında real rəqəmsal körpüyə çevrilir. West-East optik kabel layihəsi, BƏƏ (Presight), Yaponiya, ABŞ (NVIDIA) ilə əməkdaşlıq, OpenAI Edu proqramına qoşulma, CryptoCity və Alatau texnoparkı kimi layihələr bu istiqamətdədir. Astana Hub regionda və beynəlxalq səviyyədə genişlənir. Siyasi cəhətdən 2022-ci ildən başlayan konstitusiya islahatları ilə “Yeni Qazaxıstan” konsepsiyası reallığa çevrilib. Astananın Beynəlxalq Maliyyə Mərkəzi (AIFC) ingilis hüquq sistemi ilə fəaliyyət göstərərək fintech və rəqəmsal aktivlər sahəsində investisiyaları cəlb edir. Bu, ərəb investorları üçün texnologiya və bərpa olunan enerji sahələrində fürsət yaradır.Qazaxıstan mədəni köklərini də unutmayıb. Filosof Abay Kunanbayulının irsi etik bələdçi olaraq qalır. 2026-cı ildə Türksitanda bu irs texnologiya ilə birləşir – süni intellektlə virtual turlar, gücləndirilmiş reallıq və turist axınının idarə edilməsi ilə “ağıllı” turizm inkişaf edir. Bu, ərəb və müsəlman turistlər üçün cəlbedici istiqamət yaradır. Nəticədə, 2025-ci ildə WSIS beynəlxalq mükafatını qazanan “Vəziyyət Analitik Mərkəzi” (SAC) layihəsi Qazaxıstanın yolunu qlobal səviyyədə təsdiqləyir. “Rəqəmsallaşma və Süni İntellekt İli”nin ilk iki ayında ölkə inkişaf tempini saxlayır və inkişaf etməkdə olan dövlətlərin rəqəmsal sıçrayış edə biləcəyini sübut edir. Ərəb dünyası üçün Qazaxıstan innovasiya, sülh və davamlı inkişaf üzərində qurulmuş gələcəyin strateji tərəfdaşıdır.Abdulhamid Hamid Əl-Kba Orta Asiya məsələləri üzrə tədqiqatçıNewscenter.az üçün
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün ain.az saytını izləyin.
