Bakı. Trend:
Orta Dəhliz Mərkəzi Asiyanın potensialının üzə çıxarılması vəregionun dünya ictimaiyyətinə təqdim olunması baxımından əsasalətlərdən biridir.
Bunu Trend-əQırğızıstanın dövlət idarəçiliyi sahəsi üzrə eksperti, politoloqŞeradil Baktıqulov bu gün Bakıda keçirilən “C6: Vahid region, ortaqgələcək – strateji dialoqun gücləndirilməsi” mövzusunda beynəlxalqkonfransı çərçivəsində bildirib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan ərazisindən keçən Orta Dəhlizbütün iştirakçı ölkələr üçün unikal imkanlar açır.
“Söhbət təkcə ərazi, siyasi, iqtisadi və sosial yaxınlaşmadangetmir – bu proses artıq baş verir və gələcəkdə də inkişaf edəcək.Əsas məqsəd biznes subyektləri arasında qarşılıqlı faydalıəməkdaşlığı təmin etmək və bununla da bu dəhliz boyunca yerləşənölkələrin xalqlarının rifahına töhfə verməkdir. Orta Dəhlizinbaşlıca vəzifəsi məhz bundan ibarətdir”, – deyə o qeyd edib.
Ş. Baktıqulov vurğulayıb ki, Orta Dəhlizin yaradılması vəinkişafı hələ XVIII–XIX əsrlərdə başlanmış səylərin məntiqidavamıdır. Onun sözlərinə görə, bu cür əlaqələr əvvəllər də mövcudolub, lakin Sovet İttifaqı çərçivəsində, daha sonra isə suverendövlətlərə bölünmədən sonra sərhədlər, tariflər və ticarətmaneələri tətbiq edilib. Həmin dövrdə məsələlər əsasən tətbiqimüstəvidə həll olunurdu.
O qeyd edib ki, Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərindətəhlükəsizliyin və konstitusiya quruluşunun bərpası dəhlizinreallaşdırılması üçün yeni imkanlar açıb.
“Rusiya-Ukrayna böhranı əməkdaşlığın sürətlənməsi üçün “triqqer”amilinə çevrildi. Bakıda Orta Dəhlizin tərkib hissəsi olan TRACECAlayihəsinin ofisi yerləşir, lakin onun marşrutu ilkin olaraq mövcudyük məntəqələri üzərindən keçirdi. O vaxtdan bəri Mərkəzi Asiya vəCənubi Qafqazda nəqliyyat-logistika mənzərəsi əhəmiyyətli dərəcədədəyişib”, – deyə Baqtıqulov bildirib.
Ekspert vurğulayıb ki, Orta və Cənub dəhlizləri bir-biri ilərəqabət aparmır, əksinə, bir-birini tamamlayır.
“Çindən, Avropadan və digər ölkələrdən daşınan yüklərin həcmiolduqca böyükdür. Quru marşrut adətən Türkiyə operatorlarınıniştirakı ilə İstanbul üzərindən həyata keçirilən hava daşımalarınıtamamlayır. Hazırda söhbət dəmir yolu, avtomobil nəqliyyatı vəXəzər dənizi üzərindən Ro-Ro kateqoriyalı bərələrin istifadəsi iləqarışıq multimodal dəhlizin yaradılmasından gedir. Bu isə regionaləlaqəliliyin gücləndirilməsi üçün yeni imkanlar açır”, – deyə oqeyd edib.
Qeyd edək ki, Orta Dəhliz regionun bir sıra ölkələrindən keçən,Asiya ilə Avropanı birləşdirən nəqliyyat və ticarət marşrutudur.Bu, ənənəvi Şimal və Cənub dəhlizlərinə alternativdir.
Marşrut Çindən başlayır və Qazaxıstan, Özbəkistan vəTürkmənistan kimi Mərkəzi Asiya ölkələrindən keçərək, Xəzər dənizi,Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyədən keçərək Avropaya çatır. OrtaDəhliz Asiyanın şərq bölgələrini, o cümlədən, Çini Avropa iləbirləşdirən, daha uzun dəniz yollarından yan keçməklə quru yolutəklif edir.
