Elşən Alıyev
YAP Daşkəsən rayon təşkilatının sədr müavini
Fevralın 15-də Prezident İlham Əliyevin Serbiyaya səfəri çərçivəsində səsləndirilən fikirlər iki dövlət arasında münasibətlərin strateji xarakter daşıdığını bir daha nümayiş etdirib. Keçirilən görüşlər, aparılan müzakirələr, imzalanmış sənədlər və əldə olunan razılaşmalar əməkdaşlığın gələcək istiqamətlərini müəyyən edən mühüm siyasi hadisə kimi dəyərləndirilir.
Serbiya ilə qurulan münasibətlər qarşılıqlı etimada, siyasi dialoqa və ortaq maraqlara əsaslanır. Bu münasibətlər regional sabitlik, iqtisadi inkişaf və enerji təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İki dövlət arasında əlaqələr uzun illər ərzində formalaşıb və bu müddət ərzində tərəflər bir-birini daha yaxından tanıyaraq möhkəm tərəfdaşlıq mühiti yaradıblar. Qarşılıqlı hörmətə əsaslanan siyasi dialoq münasibətlərin davamlı inkişafında əsas rol oynayır.
Dövlətçilik prinsiplərinə sadiqlik hər bir ölkənin uğurlu inkişafının əsas şərtlərindən biridir. Bu kontekstdə Aleksandar Vuçiç tərəfindən həyata keçirilən siyasət nəticəsində Serbiyanın beynəlxalq aləmdə nüfuzu artıb və iqtisadi sahədə mühüm nailiyyətlər əldə edilib. Serbiyanın məhdud təbii resurslara malik olmasına baxmayaraq iqtisadi baxımdan uğur qazanması səmərəli idarəetmə, islahatlar və milli maraqlara əsaslanan siyasətin nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Bu faktor müasir Avropa məkanında xüsusi əhəmiyyət daşıyan müstəqil iqtisadi siyasətin uğurlu nümunəsi hesab olunur.
Səfər çərçivəsində keçirilən Azərbaycan və Serbiya arasında Strateji Tərəfdaşlıq Şurasının 1-ci iclası münasibətlərin institusional əsaslarını daha da möhkəmləndirib. Bu platforma iki dövlət arasında əməkdaşlığın sistemli və davamlı şəkildə inkişaf etdirilməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. İclas zamanı siyasi əlaqələrin genişləndirilməsi, iqtisadi münasibətlərin dərinləşdirilməsi, enerji və nəqliyyat sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsi kimi mühüm məsələlər müzakirə olunub. Eyni zamanda beynəlxalq təşkilatlarda qarşılıqlı dəstəyin davam etdirilməsi də tərəflərin ortaq mövqedən çıxış etdiyini göstərən mühüm məqam kimi qeyd edilib. Bu yanaşma göstərir ki, tərəfdaşlıq yalnız ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır, həm də regional və qlobal məsələlərdə koordinasiyanı ehtiva edir.
Enerji sahəsi iki dövlət arasında əməkdaşlığın ən perspektivli istiqamətlərindən biri kimi ön plana çıxır. Son illərdə Serbiyaya qaz ixracının başlanması münasibətlərin iqtisadi məzmununu daha da zənginləşdirib. Bu proses tərəflər arasında qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın real nəticələr verdiyini göstərir. Müzakirələr zamanı qaz ixracının artırılması məsələsi də gündəmdə olub. Enerji resurslarının elektrik enerjisinə çevrilməsi isə Serbiya üçün yeni imkanlar yaradır. Bu yanaşma həm daxili bazarın enerji təminatını gücləndirir, həm də gələcəkdə ixrac imkanlarını genişləndirir. Bərpaolunan enerji layihələri də əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən birir. Günəş və külək enerjisi sahəsində birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsi tərəfdaşlığın yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.
Görüşlər zamanı birgə elektrik stansiyasının tikintisi məsələsi diqqət mərkəzində olub. Bu layihə iki dövlət arasında iqtisadi əməkdaşlığın dərinləşməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Serbiyada formalaşmış əlverişli investisiya mühiti xarici sərmayədarlar üçün geniş imkanlar yaradır. Aparılan iqtisadi islahatlar nəticəsində ölkə regionun cəlbedici investisiya məkanlarından birinə çevrilib. Bu səbəbdən Azərbaycan da Serbiyaya böyük həcmdə sərmayə qoymağa hazır olduğunu bəyan edib. Dövlətimizin başçısı mətbuata bəyanatında qeyd edib ki, bütövlükdə energetika sahəsində bizim əlaqələrimiz indi çoxşaxəli formatda inkişaf edir: “Bir müddət bundan əvvəl biz Serbiyaya təbii qazın ixracına başlamışıq və bu gün qərara gəldik ki, ixracın həcmini artıracağıq. İndi Serbiya ixrac ediləcək qazı da elektrik enerjisinə çevirərək, artıq təmiz elektrikin əldə edilməsinə də nail olacaq. Bu, həm Serbiya bazarı üçün və gələcəkdə ixrac üçün də imkanlar yaradacaq. Bu gün Azərbaycanın energetika sahəsində ixrac potensialı 2 giqavata bərabərdir. Bu rəqəm artacaq. Çünki biz indi bir çox bərpaolunan enerji stansiyalarının tikintisi ilə məşğuluq və bu sahədə də Serbiya ilə əməkdaşlıq etməyə hazırıq”.
Enerji infrastrukturu layihələri yalnız iqtisadi inkişaf üçün deyil, həm də strateji təhlükəsizlik baxımından mühüm rol oynayır. Elektrik stansiyalarının tikintisi və mövcud obyektlərin modernləşdirilməsi gələcək illər üçün dayanıqlı enerji təminatı yaradır. Enerji potensialının artırılması planları tərəflərin uzunmüddətli strateji baxışını nümayiş etdirir. Qarşıdakı illərdə yeni enerji güclərinin yaradılması və ötürmə imkanlarının genişləndirilməsi nəzərdə tutulur. Bu addımlar Avropa bazarına çıxış imkanlarını daha da artıracaq. Enerji sahəsində həyata keçirilən layihələr regionun enerji xəritəsində mühüm rol oynayır və tərəfdaş dövlətlərin strateji əhəmiyyətini artırır. Beləliklə, energetika sahəsində əməkdaşlıq yalnız iqtisadi deyil, həm də geosiyasi baxımdan mühüm faktor kimi çıxış edir.
İki dövlət arasında münasibətlər yalnız siyasi və iqtisadi sahələrlə məhdudlaşmır. Humanitar əlaqələr, mədəni əməkdaşlıq və xalqlar arasında qarşılıqlı hörmət bu münasibətlərin möhkəm təməlini təşkil edir. Tarixi dostluq münasibətləri qarşılıqlı etimad mühitinin formalaşmasına töhfə verib. Bu amil gələcəkdə yeni layihələrin həyata keçirilməsi üçün də mühüm zəmin yaradır.
Səfər zamanı yaxın dövrdə yeni görüşlərin keçiriləcəyi də bildirilib. Bu görüşlər əməkdaşlığın daha da genişlənməsinə və yeni təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə imkan yaradacaq. İmzalanmış sənədlər və əldə olunmuş razılaşmalar göstərir ki, iki dövlət arasında münasibətlər qarşıdakı illərdə daha geniş miqyas alacaq. Enerji, iqtisadiyyat, nəqliyyat və siyasi dialoq sahələrində həyata keçiriləcək layihələr tərəfdaşlığın daha da möhkəmlənməsinə xidmət edəcək.
Nəticə etibarilə, Serbiya ilə münasibətlərin inkişafı regionda sabitlik, iqtisadi əməkdaşlıq və enerji təhlükəsizliyi baxımından mühüm strateji istiqamət kimi mühüm önəm kəsb edir. Bu tərəfdaşlıq gələcək illərdə daha geniş məzmun qazanaraq beynəlxalq münasibətlər sistemində mühüm yer tutacaqdır.
