Bakivaxti saytından əldə olunan məlumata görə, ain.az məlumat yayır.
Ukraynanın Novorossiysk yaxınlığındakı neft obyektinə zərbələri ilə bağlı ABŞ administrasiyasının Kiyevə göndərdiyi diplomatik xəbərdarlıq müharibənin artıq təkcə cəbhə xəttində deyil, iqtisadi və enerji marşrutları üzərində də aparıldığını göstərir.
Formal olaraq söhbət Amerika investisiyalarına mümkün təsirdən gedir. Amma məsələnin arxasında daha geniş bir geosiyasi mənzərə dayanır. Çünki Novorossiysk sadəcə Rusiya limanı deyil, həm də Qazaxıstan neftinin dünya bazarına çıxış qapılarından biridir və burada Qərb kapitalı mövcuddur. Bu isə müharibənin çoxqatlı xarakterini bir daha ortaya qoyur.
Vaşinqtonun mesajı açıqdır: Rusiya hərbi və enerji infrastrukturuna zərbələr prinsipial olaraq qadağan edilmir, lakin bu zərbələr ABŞ-nin iqtisadi maraqlarına toxunduğu anda məsələ fərqli çalar alır. Bu, müttəfiqlər arasında belə maraqların tam üst-üstə düşmədiyini göstərən nadir nümunələrdən biridir. ABŞ Ukraynaya hərbi və siyasi dəstək versə də, qlobal enerji bazarında öz korporativ maraqlarını qorumaq xəttindən geri çəkilmir. Müharibə şəraitində belə iqtisadi realizm üstünlük təşkil edir.
Digər tərəfdən, bu hadisə Qazaxıstan faktorunu ön plana çıxarır. Qazaxıstan nefti Rusiya ərazisindən keçərək ixrac olunur və bu marşrut həm Moskva, həm də Qərb üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Ukraynanın zərbələri dolayısı ilə Qazaxıstanın ixrac sabitliyinə və Qərb şirkətlərinin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər. Bu isə müharibənin coğrafiyasını genişləndirən və tərəflər arasında yeni həssas balans yaradan bir elementdir. Artıq məsələ yalnız Rusiya ilə Ukrayna arasında hərbi qarşıdurma deyil, həm də regional enerji arxitekturasının təhlükəsizliyi məsələsidir.
Burada incə bir paradoks da var. ABŞ Ukraynanı Rusiyanın enerji infrastrukturunu zəiflətməkdə maraqlı görünsə də, həmin infrastrukturun bir hissəsi Qərb kapitalı ilə iç-içədir. Yəni strateji rəqibə zərbə vurmaq istəyi ilə qlobal enerji bazarında sabitliyi qorumaq zərurəti arasında ziddiyyət yaranır. Bu ziddiyyət diplomatik dillə ifadə olunsa da, əslində müharibənin iqtisadi limitlərini göstərir. Kiyevin isə bu balansı nəzərə alaraq hərbi planlamasında daha selektiv davranması tələb olunur.
Səfirin açıqlamasında yer alan təəssüf tonu da diqqət çəkir. ABŞ-nin Qazaxıstandakı iqtisadi maraqları ilə Ukraynadakı maraqları arasında müqayisə aparılması, beynəlxalq münasibətlərdə emosional deyil, rasional prioritetlərin üstünlük təşkil etdiyini xatırladır. Bu, Ukrayna üçün acı reallıqdır: müttəfiqlər dəstək verir, amma hər bir dövlət öz iqtisadi və strateji maraqlarını ön sırada saxlayır.
Nəticə etibarilə bu insident göstərir ki, müharibə təkcə tank və raketlərin dili ilə aparılmır. Enerji marşrutları, investisiya axınları və qlobal bazar sabitliyi artıq hərbi qərarların ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Ukraynanın hərbi strategiyası indi yalnız cəbhə xəttində deyil, həm də beynəlxalq iqtisadi sistem daxilində ölçülür. ABŞ-nin göndərdiyi mesaj isə bir həqiqəti təsdiqləyir: müttəfiqlik belə milli maraqların sərhədlərini tam ləğv etmir.
Alim Nəsirov
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün ain.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
