Alimlər müharibənin ekoloji paradoksu barədə bəyan edirlər. Belə ki, təhlükəli lokal çirklənmə pikləri insanlar üçün ən böyük risk yarada bilər.
HİT.az xəbər verir ki, Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının məlumatına görə, alimlər tammiqyaslı müharibənin atmosfer havasının keyfiyyətinə təsirini araşdıran dünyada ilk kompleks tədqiqatı təqdim ediblər. Araşdırma raket zərbələrinin ani nəticələrindən tutmuş, ölkə miqyasında uzunmüddətli dəyişikliklərədək bütün mərhələləri əhatə edib.
Qeyd olunur ki, iş Ukrayna Dövlət Fövqəladə Hallar Xidmətinin və Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının Ukrayna Hidrometeorologiya İnstitutunun mütəxəssisləri tərəfindən həyata keçirilib. Nəticələr beynəlxalq “Environmental Science and Pollution Research” (Q1) jurnalında dərc olunub.
Tədqiqat göstərib ki, raket və dron hücumlarından sonra monitorinq stansiyalarının yaxınlığında çirkləndirici maddələrin konsentrasiyası orta hesabla 100–400%, bəzi hallarda isə 1000%-dən çox artıb.
Eyni zamanda, uzunmüddətli perspektivdə vəziyyət paradoksal olub: iri şəhərlərdə və sənaye regionlarında bəzi çirklənmə göstəriciləri azalıb. Bu isə müəssisələrin dağıdılması, nəqliyyatın azalması və energetika sahəsində dəyişikliklərlə bağlıdır.
Bundan əlavə, “Sentinel-5 Precursor” peyk məlumatları iri şəhərlərdə və cəbhə xətti boyunca NO₂ səviyyəsinin ümumilikdə 10–30% azaldığını qeydə alıb.
Alimlər vurğulayırlar ki, bu hal “ekoloji yaxşılaşma” demək deyil. Bu, dağıntılar, itkilər və iqtisadiyyatın dayanmasının nəticəsidir.
Məlumatda qeyd olunur ki, ümumi emissiyaların azalması partlayışlar və yanğınlardan sonra, eləcə də dizel generatorlarının kütləvi istifadəsi səbəbindən yaranan təhlükəli lokal çirklənmə pikləri ilə müşayiət olunur. Məhz bu qısa, lakin kəskin sıçrayışlar insanlar üçün ən böyük təhlükə yarada bilər.
Bildirilir ki, araşdırma minlərlə partlayışın təhlilinə əsaslanır və yerüstü müşahidələri peyk məlumatları ilə birləşdirir. Bu yanaşma ilk dəfə olaraq müharibənin Ukraynanın atmosferinə regional miqyasda real təsirini qiymətləndirməyə imkan verib.
Əldə olunan nəticələr yalnız elm üçün deyil, həm də praktiki baxımdan əhəmiyyətlidir. Onlar Rusiya təcavüzünün ekoloji nəticələrinin sənədləşdirilməsi, beynəlxalq kompensasiyaların əsaslandırılması, eləcə də müharibədən sonrakı bərpa və hava keyfiyyətinin idarə olunması sisteminin modernləşdirilməsi strategiyalarının formalaşdırılması üçün baza rolunu oynaya bilər.
Daha əvvəl bildirildiyi kimi, işğalçı qüvvələr Donetsk vilayətinin Kostyantınivka şəhəri yaxınlığında bəndi partladıblar.
Geoİnformatika və Davamlı İnkişaf üzrə Dünya Məlumat Mərkəzinin GIS laboratoriyasının müdiri Serhiy Hapon qeyd edib ki, hazırda iri su anbarı səviyyəsində regional ekoloji fəlakətdən söhbət getmir. Ən ehtimal olunan ssenari humanitar nəticələrə səbəb ola biləcək lokal hidrometeoroloji hadisədir.
Samir
