ain.az, Reyting.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.
Azərbaycanın İsraillə sıx strateji tərəfdaşlığı 2020-23-cü illərdə, Qarabağ ərazisini Ermənistandan geri alarkən mühüm rol oynamışdı. Lakin indi bu yaxın əlaqələr Azərbaycanın İranla münasibətləri sabitləşdirmək səylərini çətinləşdirir.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Eurasia.net” yazıb.
Təhlildə qeyd olunur:
Martın 5-də Naxçıvan anklavına dron hücumundan sonra Azərbaycan-İran gərginliyi artdı. Martın 7-də İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna (İİKK) bağlı olan və “Xatəm əl-Ənbiya” qurumu Azərbaycan-İsrail əlaqəsinə diqqət yetirərək, Bakının İsraillə əlaqələrini kəsməsə, yeni hücumlarla üzləşəcəyi barədə xəbərdarlıq edən bir bəyanat yaydı.
Bəyanatda deyilir: "İrana qonşu olan müsəlman ölkəsi olaraq, Azərbaycan Respublikasına bəyan edirik ki, bölgədə qeyri-sabitliyin yayılmasının qarşısını almaq və öz xalqlarını, eləcə də İranın təhlükəsizliyini təhlükəyə atmamaq üçün sionistləri bu ölkədən çıxarmalıdır".
Azərbaycan təhdidə xarakterik cəsarətlə cavab verdi. Naxçıvanda baş verən hücumlardan dərhal sonra Azərbaycan lideri İlham Əliyev bildirib ki, başqa bir hücum baş verərsə, İran Azərbaycanın "dəmir yumruğunu" hiss edəcək. Martın 7-də dövlət tərəfindən dəstəklənən media “Xatəm əl-Ənbiya” təhdidini lağa qoydu.
“Hərbi infrastrukturu real vaxt rejimində məhv edilən bir ölkə... suveren qonşusuna ultimatum verməyə başlayanda, bu, reallıqla əlaqəsini itirmiş bir rejimin əzabının klinik mənzərəsidir”, - deyə administrasiyanın baxışlarını tez-tez əks etdirən “Caliber” xəbər agentliyinin məqaləsində qeyd olunur.
“Azərbaycan tərəfi dəfələrlə rəsmi səviyyədə ölkə ərazisində üçüncü tərəflərin hərbi iştirakının olmadığını və Bakının heç vaxt xarici qüvvələrin öz ərazisindən qonşu dövlətlərə, o cümlədən İrana qarşı istifadəsinə icazə verməyəcəyini vurğulayıb”, - daha sonra bildirilir.
Bu açıqlama texniki cəhətdən dəqiq olsa da, Azərbaycan və İsrail son on ildə sıx strateji tərəfdaşlığı inkişaf etdiriblər. Tərəfdaşlığın təhlükəsizlik ölçüsünün miqyası ümumiyyətlə gizli saxlanılır. Dəqiq bilinən odur ki, iki ölkənin İslam Respublikasına qarşı ortaq bir qorxusu var.
İsrail İkinci Qarabağ müharibəsinin başladığı 2020-ci ilə qədər Azərbaycan tərəfindən alınan silahların, o cümlədən dronların 70 faizinə qədərini təmin edib.
Azərbaycan İsraili neftlə təmin edib və ötən yay dövlət enerji şirkəti SOCAR İsrailin Tamar təbii qaz yatağında 10 faizlik paya sahib olub.
Regional müşahidəçi Reyçel Avraham "Jewish News Syndicate" nəşrinə şərhində yazıb ki, Azərbaycan-İsrail tərəfdaşlığı "praqmatizm, ehtiyatlılıq və uzunmüddətli planlaşdırmaya əsaslanan diqqətlə inkişaf etmiş bir münasibəti təmsil edir. Müttəfiqliklərin tez-tez siyasi küləklərlə dəyişdiyi bir bölgədə, Bakı ilə Qüds arasındakı əlaqələrin sabitliyi məhz sakit və tədricən qurulması ilə seçilir".
Fransanın "Le Monde" qəzetinin hesabatına görə, Tehranda İsrailin Azərbaycanda geniş müşahidə qüvvələri saxladığı barədə geniş yayılmış bir fərziyyə var. Qəzet Parisdəki Şiller İnstitutunun beynəlxalq münasibətlər üzrə professoru, regional ekspert Tiqran Yeqavianın sözlərinə istinadla yazıb:
"Tehran, - bu, ictimaiyyətə açıqlanmasa belə, - Azərbaycanı İsrailin təmsilçisi kimi qəbul edir".
Bir çox müşahidəçi martdan bəri İrana qarşı aqressiv müdafiə mövqeyini qoruyub saxlasa da, Əliyev və digər Azərbaycan rəsmilərinin Tehranla tam qarşıdurmadan qaçmağa can atdığına inanır. Aydındır ki, İranın yüksək vəzifəli liderləri də Naxçıvana edilən pilotsuz təyyarə hücumunun vurduğu ziyanı cilovlamaq istəyirlər.
Martın 8-də İran prezidenti Məsud Pezeşkian hadisəni müzakirə etmək üçün Əliyevə zəng etdi və Azərbaycan liderinin tələb etdiyi üzr istəmədi, lakin tam araşdırma aparılacağına söz verdi. Azərbaycan prezidentinin mətbuat xidmətinin verdiyi açıqlamanın tonu göstərir ki, Əliyev söhbətdən məmnundur.
İndi əsas sual Pezeşkianın və ya Tehrandakı digər mərkəzi hökumət fiqurlarının bütün İran hərbi rəhbərliyi adından danışa biləcəyidir. “Xatəm əl-Ənbiya” bəyanatı İslam Respublikasının mürəkkəb, qeyri-şəffaf və hazırda müharibənin dağıtdığı siyasi sistemindəki sərt xətt fraksiyalarının müstəqil hərəkət edə biləcəyi ehtimalını artırır.
Pezeşkian-Əliyev telefon danışığı ikitərəfli gərginliyi hələlik azalda bilər, lakin bu, İranın Azərbaycan ərazisinə daha bir hücumunun baş verməyəcəyinə zəmanət üçün kifayət etməyə bilər.
Y. QACAR
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün ain.az saytını izləyin.
