ain.az, Qaynarinfo portalına istinadən məlumat yayır.
Braziliyanın qəhvə sənayesinin mərkəzində baş verən rekord daşqınlar nəticəsində insanlar həlak olub və genişmiqyaslı dağıntılar yaranıb. Alimlər bildirir ki, əgər insanlar fosil yanacaqlarından istifadəni dayandırmazsa, belə ekstremal hava hadisələri daha da güclənə bilər.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "The Guardian” yeni elmi analizə istinadla məlumat yayıb.
Son ay ərzində Minas-Jerais ştatında onlarla insan sürüşmələr zamanı həlak olub və ya su axınları tərəfindən aparılıb, yollar çaylara çevrilib. Minlərlə sakin evlərini tərk etməyə məcbur olub.
Fəlakətin nəticələri yalnız Braziliyada deyil, bütün dünyada hiss edilə bilər – xüsusən də qəhvə qiymətlərinin artımı şəklində.
"Ən çox ziyan çəkmiş şəhərlərdən biri Juiz-de-Fora olub. Burada müşahidələrin tarixində ən rütubətli fevral qeydə alınıb – 750 mm-dən çox yağıntı düşüb. Bu, həmin dövr üçün normanın üç dəfə üstündədir və 1988-ci ildəki əvvəlki rekord olan 456 mm-dən 65% yüksəkdir", deyə beynəlxalq "World Weather Attribution” qrupunun tədqiqatçıları bildirir.
Alimlər qeyd edirlər ki, yüksək ölüm sayı sosial bərabərsizlik və şəhər planlaşdırmasının qeyri-kamil olması ilə bağlıdır. Kasıb icmalar adətən meşəsi qırılmış və drenaj sistemi zəif işləyən dik yamaclarda yaşayır, bu isə sürüşmələrə qarşı onları daha həssas edir. Juiz-de-Fora Braziliyada ən riskli zonalarda yaşayan əhali nisbətinə görə onluğa daxildir.
Yağıntıların intensivliyi nadir hadisə sayılıb və alimlər bunu yüzilliklərdə bir dəfə baş verən səviyyə adlandırıblar. Birbaşa insan fəaliyyətinin bu daşqına təsirini müəyyən etmək çətin olsa da, modelləşdirmə göstərir ki, qlobal temperatur sənaye öncəsi dövrdən 2,6°C yüksək olarsa, bölgədə yağıntılar təxminən 7% daha intensiv ola bilər. Hal-hazırda istiləşmə artıq 1,3°C təşkil edir.
Londondakı İmperial Kollecin iqlim mütəxəssisi Frederik Otto vurğulayıb ki, əsas prioritet neft, qaz və kömür yandırılmasından yaranan istixana qazı emissiyalarının sürətli şəkildə azaldılması olmalıdır. Bununla ekstremal hava hadisələrinin "yeni normal” halına gəlməsinin qarşısı alınacaq.
Alimlər həmçinin hökuməti erkən xəbərdarlıq sistemlərini genişləndirməyə, sığınacaqlar tikməyə və şəhər planlaşdırmasını, xüsusilə kasıb bölgələrdə yaxşılaşdırmağa çağırıblar. Santa-Katarina Federal Universitetinin professoru Regina R. Rodrigues bildirib ki, bu faciə yamaclarda yaşayan icmaların nə qədər həssas olduğunu göstərir.
Daşqının iqtisadi nəticələri də ciddi olacaq. Minas-Jerais ştatı dünya miqyasında ən böyük arabika qəhvəsi istehsalçılarından biridir. Son illərdə ekstremal hava şəraiti məhsulu 15–20% azaltdığı üçün qəhvə qiymətləri kəskin artıb. Bu il məhsulun bərpa olunması gözlənilirdi, lakin son dövrdə yağıntılar bitkilərdə xəstəliklərin yayılmasına səbəb olur.
Böyük Britaniyadan olan mütəxəssislər bildirirlər ki, Braziliyada qlobal istiləşmənin nəticələri artıq xarici supermarketlərdə qiymətlərə təsir edir. Energetika və iqlim araşdırmaları departamentinin beynəlxalq proqram rəhbəri Gareth Redmond-King qeyd edib ki, son beş ildə Britaniyada üyüdülmüş qəhvə qiymətləri təxminən 25% artıb. Braziliya və Vyetnamdakı ekstremal hava hadisələri birbaşa qida qiymətlərinə təsir göstərir.
Alimlərin fikrincə, riskləri azaltmaq üçün yeganə yol sıfır net emissiyalara çatmaqdır. Bu, iqlim dəyişikliyinin daha da güclənməsinin və ərzaq təhlükəsizliyi üçün yaranan təhdidlərin qarşısını almağa imkan verəcək.
Aydın
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün ain.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
