Həyatın ən böyük zəfəri yıxılmamaq deyil, hər yıxılanda atanın ‘Heç vaxt başıaşağı olma!’ nəsihətini bayraq edib yenidən ayağa qalxmaqdır. 50 ilin işığında bir qazi ömrünün və bir jurnalist qələminin şərəf hekayəti…Alın yazısını şərəflə yaşayıb, Vətən sevdasını ömür manifestinə çevirən Nahid Canbaxışlının yarıməsrlik işıqlı keşməkeşinə baxış
Dünya sonsuz bir sınaq meydanı, ömür isə bu meydanda hər kəsin öz ruhunun mürəkkəbi, qəlbinin qanı ilə yazdığı təkrarolunmaz, bənzərsiz və müqəddəs bir dastandır. İnsanın bu işıqlı dünyaya gəlişi sıradan bir təqvimi hadisə, sadə bir zaman kəsiyi deyil; bu, Tanrının sonsuz kainatın zülmətində yeni bir ulduz yandırması, bəşəriyyət üçün yeni bir xeyirxahlıq və fədakarlıq missiyasının startıdır. Hər kəsin alnına ilahi bir yazı yazılır, amma o yazını həyatın ləkəsiz ağ vərəqlərinə şərəflə, ləyaqətlə və dik bir başla köçürmək hər fani kəsə nəsib olmur. Bəziləri bu yolu hamar, asan, səssiz-səmirsiz keçmək istər, bəziləri isə taleyin ən sərt küləklərinə, ən amansız tufanlarına köks gərərək öz imzasını tarixin silinməz yaddaşına bir qayalarüstü yazı kimi həkk edər. Həyata gəlişin əsl mənası təkcə nəfəs alıb yaşamaq deyil, həm də yaşatmaqdır — ali idealları, tükənməz sevgini və Vətən adlı o müqəddəs, toxunulmaz andı ruhda uca tutmaqdır.
Nahid Canbaxışlı da 50 il əvvəl bu dünyaya ilk qədəmlərini basanda, taleyi ona güllü-çiçəkli yollar, səfalı bağlar və asan bir ömür vəd etməmişdi. Onun alın yazısı hələ erkən yaşda qeyrət sınağına çəkilmək, gəncliyinin ən gur çağını və canının bir parçasını Vətən torpağına fəda etmək, sonra isə polad iradəsi və qələminin kəsəri ilə həqiqət carçısına, sözün sarsılmaz sipərinə çevrilmək idi. Bu yarıməsrlik yol — acısı ilə şirini, itkisi ilə qazancı, göz yaşı ilə təbəssümü bir-birinə elə qəribə, elə möhkəm sarmaşıb ki, indi zirvədən geriyə boylananda o yollar sadəcə keçmiş deyil, uca bir qürur abidəsi, sarsılmaz bir mənəviyyat qalası kimi görünür. 50 yaş bir insanın həm özünü, həm də kainatı yenidən kəşf etdiyi, ruhun durulduğu müdriklik zirvəsidir. Bu uca zirvədən baxanda görünən mənzərə isə budur: dürüst yaşanmış bir ömür, uca tutulan ata nəsihəti, sarsılmaz bir əqidə və xalqın yaddaşında özünə yer eləmiş şərəfli bir ad.
Beləliklə, bu Vətən boyda sevgini ruhunda bir məşəl kimi gəzdirən Vətən oğlunun hekayəti Naxçıvanın qədim, bərəkətli və vüqarlı torpağından, Kəngərli rayonunun Qıvraq qəsəbəsindən boylanır. 1975-ci ilin o naxışlı bahar günündə, martın 17-də ziyalı bir ailədə dünyaya göz açan Nahid üçün o ocaq təkcə isinmək yeri, sığınacaq deyil, həm də xarakterinin polad kimi döyüldüyü bir örs, bir mənəviyyat məktəbi idi. Hər bir insan bir kökə, bir ocağa bağlıdır, amma Nahid üçün o ocaq həyatın ilk, ən böyük və ən ali akademiyası idi. Ziyalı bir mühitdə, kitabların nuru və elmin işığında boy atsa da, onun ruhunu bütövləşdirən, ona sarsılmaz bir iradə verən atanın o təmkinli, dərin və sarsılmaz zəhmi, bir də hər an qulaqlarında əks-səda verən, onun gələcək yolunu işıqlandıran bircə cümləlik nəsihəti oldu: “Heç vaxt başıaşağı olma!”
Bu, sadəcə bir ata sözü deyildi; bu, gələcək Qarabağ qazisinin, dürüst jurnalistin, əyilməz vətəndaşın həyat manifesti, onun mənəviyyat kodeksi idi. Nahid Canbaxışlı ömür kitabını vərəqlədikcə, o uşaqlıq günlərini bir ağ-qara kinolenti kimi gözü önündə canlandırır. Uşaqlığının ən əziz, ən isti və ən kövrək xatirələri nənəsinin sonsuz qayğısına, Seyid qızı Şövkət nənənin göylərə ucalan saf dualarına sarılıb. Bir tərəfdə xətasına görə danlayan, düz yola çəkən ata nəsihəti, digər tərəfdə isə onu bağrına basıb qoruyan o əziz doğmaların itkisi bu gün də onun burnunun ucunu göynədir, qəlbində gizli bir sızıltı yaradır. Amma o sevgi və o zəhm, sanki bir-birini tamamlayan iki qüvvə kimi onu həyatın ən sərt tufanlarına, ən gözlənilməz zərbələrinə hazırlayırdı. Hələ uşaq ikən atasının o qızıl kəlamını ürəyinə bir möhür kimi həkk edən bu insan, həyatı boyu hər zaman başını dik tutdu, zəhməti ilə qürurlandı və ömür kitabının hər səhifəsini fəxarətlə, alnıaçıq yazdı.
Həyatın qəribə təzadına və taleyin sərt ssenarisinə baxın ki, 16 yaşlı bir yeniyetmə hələ gənclik xəyallarının nə olduğunu tam dərk etməmiş, taleyin ən ağır, ən amansız “hədiyyəsi” ilə – müharibənin qanlı və soyuq üzü ilə qarşılaşır. 1991-ci il… Bakıda 14 saylı Texniki Peşə Məktəbində dinc təhsil almalı, gələcək planlar qurmalı olan gənc Nahid, qəlbində kükrəyən Vətən yanğısına, torpaq təəssübünə yenik düşür. 8-ci sinif şagirdinin çantasındakı dəftərləri Vətən həsrəti, qələmini isə soyuq silah əvəz edir. O, heç bir tərəddüd etmədən, könüllü olaraq odun-alovun tam mərkəzinə, Qarabağa yollanır. Əvvəlcə Zəngilanın sıldırım dağlarında, sonra isə Xocavənd rayonunun Muğanlı özünümüdafiə batalyonunda onun odlu-alovlu döyüş yolu başlayır. Zəngilanın dumanlı dağlarından, Xocavəndin qanlı dərələrindən keçən bu yol, onun gəncliyini əlindən alsa da, ona bir ömür boyu daşıyacağı əvəzedilməz bir qürur, əbədi bir şərəf və sarsılmaz bir ruh bəxş edir.
1992-ci il sentyabrın 6-da Füzuli rayonunun Divanalılar kəndi uğrunda gedən o ağır, amansız və qanlı döyüşlərdə Nahid ağır yaralanır. Düşmən mərmisinin parçaları zəhərli olduğundan sağ ayağında sürətli çürümə başlayır. Cəmi 17 yaşında bir gənc üçün bir ilə yaxın əlil arabasında qalmaq, yeriyə bilməmək sanki mənəvi bir həbs, ağır bir dərd idi. Hər kəsin ümidini kəsdiyi, tibbin aciz qaldığı o qaranlıq günlərdə taleyin ona ən böyük lütfü, ən parlaq ümid günəşi dahi rəhbər Heydər Əliyevin diqqəti və atalıq qayğısı olur. Ulu Öndər Naxçıvan Ali Məclisinin sədri olarkən bu gənc qazinin müalicə ehtiyacından xəbər tutur və onunla görüşür. Heydər Əliyevin o inamlı, gələcəyə işıq salan “Səni Türkiyəyə göndərəcəyəm, müalicə olunacaqsan, qayıdacaqsan, hələ səni oxutduracağam da” sözləri Nahid üçün həyata açılan yeni, geniş bir pəncərə, bir nicat yolu olur. 9 aya yaxın Türkiyənin Ankara Dövlət Xəstəxanasında davam edən ağır müalicələr, ayağında dəyişdirilən 8 damar onu yenidən ayağa qaldırır və mübarizəyə qaytarır.
Sağalandan sonra o, bir an belə dayanmır, Bakıya qayıdır və biliyin gücünə sığınır. 1995-ci ildə Bakı Asiya Universitetinin Beynəlxalq İqtisadi Münasibətlər fakültəsinə daxil olur və 2000-ci ildə oranı uğurla bitirir. Lakin onun ruhu rəqəmlərin quru dünyasına deyil, sözün sehrinə, həqiqətin gür səsinə — jurnalistikaya çəkirdi. Jurnalistikaya gəlişi sadə bir peşə seçimi, bir məşğuliyyət deyildi; bu, qazisi olduğu o yaralı torpaqların, o lal dərdlərin, o qanlı xatirələrin dünyaya çatdırılacaq kəsərli səsi olmaq istəyi idi. O, hələ ali təhsil aldığı müddətdə Qarabağ Əlillər Cəmiyyətinin Səbail rayon şöbəsinə rəhbərlik edərək cəmiyyət işlərinə atılır, Yunus Oğuzun rəhbərlik etdiyi “Azərbaycanın bütövlüyü uğrunda” Cəmiyyətində fəal mübarizə aparır. “Olaylar” qəzetindən başlayan jurnalistika yolu, “Rezonans”, “Həftəiçi” kimi ciddi mətbuat süzgəclərindən keçərək onu sarsılmaz, sözü imzası qədər çəkili bir peşəkar kimi yetişdirir. Maddi çətinliklərin olduğu, aylarla maaş almadığı sınaq günlərində belə o, heç vaxt qələmini satmır, sözünə və vicdanına xəyanət etmir. Çünki o, jurnalistikaya bir sənət deyil, milli bir missiya, müqəddəs bir cəbhə kimi baxır. 2012-ci ildə təsis etdiyi “Vətəninfo.az” xəbər agentliyi bu mübarizənin zirvəsi olur. Bu gün onun kəsərli, cəsarətli sözü təkcə doğma vətəndə deyil, Pakistan, Türkiyə, Mərakeş, Tunis və İraq mediasında Azərbaycanın haqq səsi, ədalət carçısı kimi əks-səda doğurur.
İndi təqvimlər ömrün 50-ci baharını, yarıməsrlik bir zamanı göstərir. Bu yaş Nahid Canbaxışlı üçün ömür kitabının ən təmkinli, ən müdrik və ən ağır vərəqidir. O, bəlkə də ömrünün bəzi ağrılı on illərini yaddaşından silib atmaq istərdi, bəlkə də yaşadıqları ona hərdən ruhun yorğunluğu ilə “kaş ki, heç dünyaya gəlməyəydim” dedirtsə də, qazandığı hörmət və mənəvi zənginlik itirdiklərindən hər zaman qat-qat uca olub. O özü deyir ki, bəlkə də başına nə gəlibsə, hədsiz canıyananlıqdan, insan sevgisindən gəlib. Amma o, həmişə “balıq bilməsə də, Xaliq bilər” hikmətinə sığınaraq yoluna inamla davam edir. Bütün bu keşməkeşlərin, fırtınaların və xəyanətlərin içində onu hər zaman dik tutan daxilindəki o saf, kirlənməmiş “balaca Nahid”dir. O uşaq hər gecə ona pıçıldayır: “Sən bütün bu ağrıları, bu sınaqları yaşamalıydın ki, bu gün dayandığın o uca müdriklik zirvəsinə gəlib çıxasan…” Nahid bəy öz taleyini nə qədər “əndrabadi” və qəribə adlandırsa da, məhz o keşməkeşli tale onu bu gün dəniz kənarına çəkilib öz-özü ilə dərdləşəndə, dalğalara baxıb ruhunu dincəldəndə bütün suallarına qürurla cavab tapacaq bir səviyyəyə çatdırıb.
Onun həyatında qanı və alın təri, halal zəhməti ilə qazandığı elə böyük sevinclər var ki, onlar ruhuna əbədi həkk olunub. Ömrünün neçə-neçə çətin ilini dar, 16 kvadratmetrlik bir yataqxana otağında, amma böyük xəyallarla keçirən bir insan üçün cənab Prezident İlham Əliyevin şəxsi imzası və sərəncamı ilə mənzillə təmin olunmaq, sadəcə bir ev deyil, dövlətinin onun fədakarlığına verdiyi ən uca qiymət idi. “Mən dövlətin övladıyam” deyir Nahid müəllim. Bu dörd kəlmədə həm bir qazinin sarsılmaz sədaqəti, həm də bir jurnalistin ömürlük zəhmətinə verilən mənəvi dəyərin ağırlığı gizlənib. Bu 50 illik marafonun ən gizli və ən böyük qəhrəmanı isə onun ailəsi, “hər zaman yol göstərənim” dediyi vəfalı həyat yoldaşıdır. Övladları isə onun ömür bağının ən şirin, ən gözəl meyvələridir; qızı nümunəvi bir müəllimə, oğlu isə gələcəyin perspektivli idmançısı olan bu gənclər, atalarının əkdiyi dürüstlük və vətənpərvərlik toxumları ilə boy atıblar.
Bu gün Nahid Canbaxışlı 50 yaşın zirvəsində dayanarkən, sadəcə bir təqvimi vərəqləmir, o, bir yarım əsrin dərslərini, sınaqlarını və qələbələrini müdriklik süzgəcindən keçirir. Artıq onun qarşısında uzanan yol təkcə jurnalist qələminin kəsəri deyil, həm də ağsaqqallığa, ömrün o müqəddəs durulma mərhələsinə doğru atılan təmkinli addımlardır. 50 yaş bir insan üçün arxada qalan illərin hesabatı olduğu qədər, həm də bundan sonrakı ömrün yeni, daha dərindən dərk olunmuş, daha uca bir missiyasının mübarək başlanğıcıdır. Bu yaşdan sonra Nahid bəy həyatın ağ vərəqlərinə o gənc, çılğın Nahidin dili ilə deyil, illərin süzgəcindən keçmiş, bərkdən-boşdan çıxmış, səbrin və hikmətin gücü ilə silahlanmış bir insanın qələmi ilə yazacaq. İndi onun missiyası təkcə informasiya cəbhəsində vuruşmaq deyil, həm də qazisi olduğu o Vətənin, o dəyərlərin gənc nəslə ötürülən canlı bir nümunəsi, mənəviyyat aynası olmaqdır.
Bu yarıməsrlik yol bir son deyil, əslində yeni və daha mənalı bir səfərin başlanğıcıdır. Ağsaqqallıq zirvəsinə doğru atılan hər bir addım dürüstlükdən, Vətənə sonsuz sədaqətdən və o unudulmaz ata nəsihətindən keçir.
50 illik yubileyin mübarək olsun, Nahid bəy! Arzu edirik ki, ömrünün bundan sonrakı hər anı arxada qoyduğun o şərəfli 50 ilin ən gözəl mükafatı olsun. Qoy ömrünün bu yeni mərhələsi sənə hüzur, qələminə daha böyük kəsər, ruhuna isə daim dik tutduğun o şərəfli başın ucalığını bəxş etsin. Ad günün mübarək, 50 illik şərəf yolçusu!
