ain.az, Ayna saytına istinadən bildirir.
BMT lağa qoyulur: indi güclünün zəifə qarşı hərəkətə keçə biləcəyi zamandır
Davam edən, amansız Rusiya-Ukrayna müharibəsi və Yaxın Şərqdəki münaqişə getdikcə daha çox ölkəni cəlb etdiyi üçün vəziyyətin yalnız bu "qaynar nöqtələrlə" məhdudlaşmayacağı ehtimal edilir.
Əvvəla, ona görə ki, sərhədlərin zorla dəyişdirilməsinin mümkünsüzlüyü ilə bağlı beynəlxalq hüquq prinsipi pozulub. Hamı müharibələrə baxır və başa düşür ki, “mən silahlanacağam, silahlarımı artıracağam və zəif qonşum olsa, onların ərazisinə hücum edib istədiyimi ələ keçirəcəyəm. Və heç kim bunun müqabilində mənə heç nə etməyəcək”.
İkinci məqam: beynəlxalq ictimaiyyət güc tətbiqinə qarşı güc tətbiq etmək istəmir. BMT 1960-cı və 1970-ci illərdə müəyyən səlahiyyətə və təsirə malik olsa da, bu gün bütün bunlar sürətlə yoxa çıxır.
BMT demək olar ki, açıq şəkildə lağa qoyulur, sosial mediada səsvermə olduqca açıq şəkildə lağa qoyulur və şərh olunur... Yəni indi güclünün zəifə qarşı hərəkətə keçə biləcəyi zamandır.
Bu halda hansı bölgələrin "qaynar nöqtələrə" çevrilmək riski var? Məncə, bu, Afrika və Avrasiyadır. Məsələn, Afrikada hazırda qanun və qaydanın virtual boşluğu mövcuddur. Afrika rejimləri hazırda yoxsulluqları səbəbindən müharibəyə doğru hər hansı bir böyük addım atmaqdan çəkinirlər. Yəni onlar hakimiyyətlərinin devrilməsindən qorxurlar.
Amma haradasa bir az daha güclü bir lider peyda olan kimi, qonşularının bəzi əyalətlərini, məsələn, minerallarla zəngin olanlarını tədricən əlindən almağa başlayacaq. Bir dəfə uğur qazansa, başa düşəcək: heç kim ona heç nə etməyəcək, heç kim hansısa Afrika ölkəsinə müdaxilə etməyəcək...
Düşünürəm ki, Avrasiyada da oxşar hadisələr baş verə bilər. Avtoritar prezidentlərin bir arada saxladığı Orta Asiya dövlətlərində müxtəlif proseslər gedir. Lakin orada bir az daha çox nizam var. Axı Rusiyanın bəzi yerlərdə zəifləməsinə baxmayaraq, Çin boşluğu doldurmağa çalışır.
Amma bu, sual doğurur: Çin, məsələn, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında münaqişə baş verərsə, döyüşməyə hazır olacaqmı? Bunu heç kim bilmir.
Əlbəttə ki, Pekin bölgədəki təsirini və investisiyalarını güc yolu ilə müdafiə etməli olacağı anının gələcəyi ehtimalına hazırlaşır. Lakin bildiyimiz kimi, ordunun imkanları paradlarda deyil, konkret döyüş meydanlarında sınaqdan keçirilir...
Eynilə, Rusiyadakı hadisələr fərqli şəkildə inkişaf edə bilər. Əlbəttə ki, Putinin hakimiyyəti sabah süqut etməyəcək. Rusiya isə o biri gün çökməyəcək. Amma o parçalanma yolunu tuta bilər. Bunun beş, on və ya daha çox ildən sonra baş verib-verməyəcəyini bilmirik, amma orada ciddi bir dövlət böhranına səbəb ola biləcək bir sıra problemlər artıq ortaya çıxır.
Ukrayna nəyə diqqət yetirməlidir və bu qeyri-müəyyənlik vəziyyətində necə hərəkət etməlidir? Əlbəttə ki, özümüzdən başlamalıyıq. Anlamalıyıq ki, çətin ki, kimsə "tərəfdarları" dost kimi görmək istəsin; hər kəs güclü ölkələrlə dostluq və müttəfiqlik etməyə çalışacaq.
Beləliklə, güclü tərəflərimizə sərmayə qoymalı və bu məsələlərdə səlahiyyətimizi nümayiş etdirməliyik. Ərəblərin bir atalar sözü var: "Dost istəyirsənsə, özün ol". Beləliklə, biz də həmin "dost" olmalıyıq.
Müəllif: Oleq Belokolos - Milli Dayanıqlılıq Araşdırmaları Mərkəzinin direktoru, ukraynalı diplomat və politoloq.
Mənbə: UNİAN
Tərcümə AYNA.AZ-a məxsusdur.
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün ain.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
