Yeniazerbaycan portalından verilən məlumata görə, ain.az xəbər yayır.
Tarixdə elə ideyalar var ki, onlar daha çox reallıqdan uzaq təsəvvürlərə, miflərə və emosiyalara əsaslanır. “Böyük Ermənistan” ideyası da məhz belə yanaşmalardan biridir. Bu ideya müxtəlif dövrlərdə geniş əraziləri əhatə edən bir dövlət yaratmaq arzusu kimi təqdim olunsa da, əslində onun ciddi tarixi və hüquqi əsasları yoxdur. Daha çox seçilmiş faktlara söykənən, bəzən isə təhrif olunmuş məlumatlar üzərində qurulan bu yanaşma zamanla siyasi məqsədlərə xidmət edən vasitəyə çevrilmişdir.
Əslində, tarixə elmi baxış tələb edir ki, hər bir iddia obyektiv mənbələrə, real faktlara və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslansın. Amma bu ideyanın formalaşmasında çox vaxt bu prinsiplər gözlənilməyib. Bəzi hadisələr şişirdilib, bəziləri isə ümumiyyətlə nəzərə alınmayıb. Nəticədə isə reallıqdan uzaq, birtərəfli bir düşüncə formalaşıb.
Bu ideyanın ən təhlükəli tərəfi isə onun praktik nəticələrində özünü göstərib. 1918-ci ildə ermənilər tərəfindən xalqımıza qarşı amansızlıqla törədilmiş Mart Soyqırımı, xüsusilə Qarabağ münaqişəsi zamanı bu cür yanaşmaların hansı faciələrə səbəb olduğu açıq şəkildə göründü. Münaqişələr zamanı ən çox əziyyət çəkən tərəf isə həmişə olduğu kimi dinc əhali oldu. İnsanlar öz evlərindən didərgin düşdü, ailələr parçalandı, günahsız insanlar həyatını itirdi və ya ağır travmalar yaşadı.
Bu cür əməllər beynəlxalq hüquqda insanlığa qarşı cinayətlər kimi qiymətləndirilir. Yəni bu, sadəcə bir xalqa qarşı deyil, ümumiyyətlə insanlığa qarşı törədilmiş cinayətlər sayılır. Mülki insanların hədəfə alınması, onların yaşadığı ərazilərin dağıdılması, zorla köçürülməsi heç bir halda qəbul edilə bilməz.
Mənim fikrimcə, burada əsas problem ondadır ki, belə ideyalar insanı unudur. Halbuki hər şeyin mərkəzində insan dayanmalıdır. Əgər bir ideya insanların həyatına, təhlükəsizliyinə zərər verirsə, o ideyanın nə qədər “tarixi” və ya “böyük” adlandırılmasının heç bir əhəmiyyəti qalmır.
Bu mövzu ilə bağlı Ümummilli Lider Heydər Əliyev dəfələrlə vurğulamışdır ki, tarix təhrif olunmamalı, faktlara obyektiv yanaşılmalıdır. O qeyd edirdi ki, xalqlar arasında münasibətlər düşmənçilik üzərində deyil, qarşılıqlı hörmət və ədalət prinsipləri üzərində qurulmalıdır. Bu yanaşma əslində bu gün də öz aktuallığını qoruyur.
Eyni mövqeyi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev də davam etdirir. O, çıxışlarında dəfələrlə bildirib ki, regionda davamlı sülh yalnız beynəlxalq hüququn prinsiplərinə hörmət əsasında mümkündür. Cənab Prezident həmçinin vurğulayır ki, mülki əhaliyə qarşı törədilən cinayətlər unudulmamalı, onların hüquqi və siyasi qiyməti verilməlidir.
Bu fikirlərdən də görünür ki, məsələyə yalnız keçmiş kimi baxmaq düzgün deyil. Bu, həm də gələcəklə bağlı məsələdir. Əgər tarix düzgün öyrənilməzsə, eyni səhvlər yenidən təkrarlana bilər. Ona görə də gənc nəsil hadisələri emosiyalarla deyil, faktlarla və düzgün məlumatlarla öyrənməlidir.
Digər vacib məqam isə ədalət məsələsidir. Dinc əhaliyə qarşı törədilən cinayətlər yaddaşlarda qalmalı, unudulmamalıdır. Bu, nifrət yaratmaq üçün yox, gələcəkdə belə halların qarşısını almaq üçün lazımdır. Ədalət yalnız keçmişə qiymət vermək deyil, həm də gələcəyi qorumaq deməkdir.
Nəticə olaraq demək olar ki, “Böyük Ermənistan” kimi mifləşdirilmiş ideyalar reallıqdan uzaq olmaqla yanaşı, ciddi humanitar faciələrə səbəb olmuşdur. Bu isə bir daha göstərir ki, heç bir ideya insan həyatından daha dəyərli deyil. Əsl inkişaf isə yalnız sülh, ədalət və qarşılıqlı hörmət üzərində qurula bilər.
Belə mövzulara yanaşarkən əsas məqsəd ittiham etmək yox, düzgün nəticə çıxarmaq olmalıdır. Çünki yalnız bu halda daha təhlükəsiz, daha ədalətli və daha humanist bir gələcək qurmaq mümkündür.
Cəmilə Hüseynova
YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəalı
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün ain.az saytını izləyin.
