“Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu” layihəsinin həyata keçirilməsi ilə bağlı sazişin imzalanması Cənubi Qafqazda regional tarazlığı pozub.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə Rusiya Baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk TASS agentliyinə verdiyi müsahibədə deyib.
“Problem ondadır ki, bu imzalar daha dərin prosesləri tərpədib. Onlar Türkmənçay müqaviləsinin imzalandığı 1828-ci ildən bəri mövcud olan regional tarazlığı pozub”, – deyə o bildirib.
Overçuk xatırladıb ki, həmin dövrdə İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının torpaqları Rusiya imperiyasına verilib və sərhəd coğrafi sərhəd – Araz çayı boyunca müəyyən edilib. O vaxtdan bəri bu, iki böyük qonşu arasında razılaşmalarla təmin edilən ümumilikdə dinc sərhəd olub.
Rusiya Baş nazirinin müavini vurğulayıb ki, Rusiyanın baş nazir müavinlərindən ibarət üçtərəfli işçi qrupunda iştirakı Ermənistanın suverenliyi, yurisdiksiyası, ərazi bütövlüyü və iqtisadi maraqları nəzərə alınmaqla, mövcud olan bütün ölkələr arasında maraqların balanslaşdırılmasına imkan verir.
“İndi Ermənistan bu layihənin Rusiyasız həyata keçiriləcəyini bəyan edib, Türkiyə artıq Naxçıvana dəmir yolunun tikintisinə vəsait xərcləməyə başlayıb və Meğri hissəsinin bərpası perspektivləri daha az aydınlaşıb”-deyə Overçuk qeyd edib. “Kəmərin açılması üçün danışıqlara Rusiyanı daxil edilməməsi böyük bir səhv idi”-deyə o vurğulayıb.
Ermənistan “Tramp marşrutu”na razılıq verərək tranzit gəlirlərinin 74%-ni güzəştə getmək qərarına gəlib. O bildirib ki, bu, onun hüququdur.
Overçuk əlavə edib ki, “Tramp Marşrutu” ilə hərəkət edən yüklər birbaşa Türkiyəyə gedəcək və Ermənistan onun 26%-lik payını alacaq.
O, qeyd edib ki, “Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu”ndan istifadənin uzunmüddətli perspektivləri qeyri-müəyyəndir, çünki bu layihə kiçilən Xəzər dənizi vasitəsilə Mərkəzi Asiyadan mal axınına əsaslanır. “Tramp Marşrutunun trafikinin əsas hissəsinin Orta Asiyadan dəniz yolu ilə gələn yüklərdən gələcəyi ehtimal olunur. Lakin Orta Dəhlizin uzunmüddətli perspektivləri olduqca qeyri-müəyyəndir. İqlim dəyişir və Xəzər dənizi daha da dayazlaşır”, – deyə o qeyd edib.
Overçuk qeyd edib ki, tələb olunan yük daşıma səviyyəsini dəstəkləmək üçün liman infrastrukturunun inkişafı və saxlanılması ciddi investisiya riskləri daşıyır. “Əgər Xəzər dənizi son otuz ildəki kimi eyni sürətlə qurumağa davam edərsə, investorlar Rusiya Dəmir Yollarına etibar etməli olacaqlar. Əks halda, onlar daimi dərinləşdirmə işlərinə hazır olmalıdırlar”, – deyə Baş nazirin müavini əlavə edib.
“Bu, fantaziya deyil. Aral dənizinin nümunəsi göstərir ki, regionda bu cür təbii fəlakətlər çox tez baş verə bilər”, – deyə o bildirib.
Bundan əlavə, Overçuk bildirib ki, Ermənistanın blokadasının açılmasından asılı olmayaraq, Türkiyə ilə Azərbaycan arasında birbaşa dəmir yolu marşrutunun tikintisi artıq davam edir.
Overçuk əlavə edib ki, Rusiyanın artıq Ermənistanda maraqları yoxdursa, onun ərazisindən yük daşınması üçün az səbəb olacaq.
Onun sözlərinə görə, Ermənistanın Meğri hissəsindən sonra yük axınının istiqamətini müzakirə etmək qabiliyyəti məhduddur; məsələ artıq fərqli şəkildə həll edilib. “Yüklərin Ermənistandan keçməsi istəyi başa düşüləndir, lakin etiraf etmək lazımdır ki, bu məsələ artıq fərqli şəkildə həll edilib və müvafiq sənədləri imzalamaqla Ermənistan buna razılıq verib”, – Overçuk qeyd edib.
“Qərb investorları və qonşuları səbrlərini itirə bilərlər. Əgər bu razılaşma nə vaxtsa yekunlaşarsa, Ermənistan Meğri hissəsinin idarəetmə şirkətinin yalnız 26%-ni alacaq”, – deyə o bildirib.
