Ötən gün Bakı və Abşeron yarımadasında müşahidə olunan təbiət hadisəsi, xüsusilə aprel ayının ortasına təsadüf edən güclü dolu yağışı paytaxt sakinləri üçün gözlənilməz olsa da, meteoroloji və ekoloji prizmadan dərin səbəblərə dayanır. Adətən Xəzər sahilində bu intensivlikdə və bu ölçüdə dolunun yağması nadir hallardan hesab olunur, çünki Bakının iqlimi daha çox küləkli və mülayim yağıntılı xarakter daşıyır.
Lakin son illərdə qlobal iqlim dəyişikliklərinin regionumuza təsiri, atmosferin müxtəlif qatlarında temperatur kəskinliyinin artması bu növ anomal hadisələrin tezliyini artırıb. Aprel ayı yazın gəlişi ilə bağlı olaraq hava kütlələrinin sürətlə yer dəyişdiyi, isti və soyuq cəbhələrin toqquşduğu bir dövrdür. Yer səthinin qəfil qızması və eyni zamanda yuxarı atmosfer qatlarına daxil olan soyuq hava kütlələri güclü konveksiya yaradaraq buludların daxilində buz kristallarının sürətlə böyüməsinə və nəticədə iriölçülü dolunun yerə enməsinə şərait yaradır. Bu hadisə həm də kənd təsərrüfatı və şəhər infrastrukturuna vura biləcəyi ziyan baxımından ciddi müzakirə mövzusuna çevrilib.
Telman Zeynalov
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan ekoloq Telman Zeynalov qeyd edib ki, bu cür təbiət hadisələri birbaşa olaraq atmosferdəki balansın pozulması ilə əlaqədardır: “Bakıda aprel ayında bu cür güclü dolunun yağması təbiətin bir növ özünü tənzimləmə prosesidir, lakin burada qeyri-adi bir tərəf var ki, o da temperatur fərqinin həddindən artıq yüksək olmasıdır. Əgər bir tərəfdən cənubdan isti hava kütlələri gəlirsə, digər tərəfdən şimaldan gələn qəfil soyuq dalğa bu cür dolu kütlələrinin formalaşmasına rəvac verir. Bu, əslində son illərdə dünyada baş verən qlobal istiləşmənin Azərbaycan ekologiyasına vurduğu növbəti siqnaldır”.
Onun sözlərinə görə, bu növ yağıntılar təkcə paytaxt üçün deyil, bütün yarımada üçün xarakterik olmayan bir aqressivliyə malikdir: “Biz görürük ki, artıq mövsüm anlayışları bir-birinə qarışıb; yazın ortasında qışın sərt üzünü, dolunu və ani donmaları müşahidə edirik. Bu cür proseslər zamanı atmosferin üst qatlarında temperatur mənfi 20-30 dərəcəyə qədər düşdüyü halda, aşağıda havanın isti olması su damcılarının donaraq ağırlaşmasına və sürətlə yerə düşməsinə səbəb olur. Bu proses bitki örtüyünə, xüsusən də yeni tumurcuqlayan meyvə ağaclarına böyük zərbə vurur, həmçinin ekoloji tarazlığın nə dərəcədə həssas olduğunu bizə bir daha xatırladır”.
Tunar,
NOCOMMENT.az
