Gündəlik olaraq 7–8 saat yatmanıza baxmayaraq, gün boyu yuxulu hiss edirsinizsə, bu, sadəcə yorğunluq və ya gecə yaxşı yatmama problemi deyil. Uzun iş saatları, stress, rahat olmayan yataq mühiti və bəzi vitamin çatışmazlıqları kimi faktorlar bu vəziyyəti şərtləndirə bilər. Amma diqqət yetirilməli başqa bir səbəb də mövcuddur: hipersomniya...
Hipersomniya nədir?
Hipersomniya, həddindən artıq yuxu istəyi ilə xarakterizə olunan bir vəziyyətdir. Gündəlik yuxu müddətiniz 7–8 saat olsa belə, bu insanlar gün ərzində təkrarlanan yuxu epizodları və ya davamlı yuxulu olma hissi yaşayırlar.
Bu vəziyyət insanın həyat keyfiyyətinə ciddi təsir edə bilər. Hipersomniya olan insanlar işdə və gündəlik fəaliyyətlərdə çətinlik çəkir, tez yorulurlar, konsentrasiya itirir və bəzən sadə qərarları qəbul etməkdə problem yaşayırlar.
Çox vaxt bu hal narkolepsiya ilə qarışdırılır. Fərq ondadır ki, narkolepsiyada yuxu tutmaları gün ərzində ani və gözlənilməz şəkildə ortaya çıxır, hipersomniyada isə yuxululuq daha davamlı və daimi olur. Bu, sadəcə bir neçə yuxu hücumu deyil, gün boyu enerjisizlik və diqqət dağınıqlığı şəklində özünü göstərir.
Hipersomniyanın səbəbləri
Hipersomniya bir çox amildən qaynaqlana bilər:
Yuxu keyfiyyətinin pozulması: Narahat və ya fasiləli yuxu.
Stress və emosional gərginlik: Gündəlik həyatda davamlı stress, adrenalinin yüksəlməsi yuxu ritminə təsir edir.
Vitamin və mineral çatışmazlıqları: Dəmir, B12 və D vitamini səviyyəsinin aşağı olması yuxululuğu artırır.
Əlavə tibbi vəziyyətlər: Tiroid problemləri, diabet, depresiya kimi xəstəliklər də hipersomniyanı şərtləndirə bilər.
Müalicə və yanaşma
Hipersomnianın müalicəsi onun səbəbinə bağlıdır. Bəzi hallarda narkolepsiya üçün istifadə olunan dərmanlar faydalı ola bilər; məqsəd gün ərzində pasiyentin daha ayıq və enerjili olmasına dəstək verməkdir.
Lakin ən önəmli addım yuxu keyfiyyətini və səbəbini müəyyən etməkdir. Yuxu problemlərinizin səbəbi düzgün diaqnoz edilərsə, hipersomniya simptomları dərman istifadəsi olmadan da əhəmiyyətli dərəcədə azala bilər.
Praktik tövsiyələr:
Yataq otağınızı rahat və sakit edin, işıqlı və səsli mühitdən uzaq durun.
Hər gün eyni saatda yatmağa və qalxmağa çalışın.
Gün ərzində qısa və faydalı fasilələr edin, xüsusilə iş zamanı qısa gəzintilər enerjinizi artırır.
Vitamin və mineral səviyyənizi yoxlatmaq üçün mütəmadi qan analizi edin.
Stressi azaltmaq üçün nəfəs məşqləri və yüngül fiziki aktivlikdən istifadə edin.
Hipersomniya sadəcə yuxu problemi deyil, həyat keyfiyyətini azaldan və diqqət itkisinə səbəb olan bir vəziyyətdir. Düzgün yanaşma və müalicə ilə onu idarə etmək mümkündür. Yuxunuza diqqət yetirin və lazım olduqda mütəxəssis yardımı alın – bədəniniz bunu haqq edir.
Nərminə Abbasova
Terapevt, ailə həkimi
Poliqon.info
