ABŞ hökuməti HİV-in qarşısının alınması üçün nəzərdə tutulan innovativ inyeksiya — lenakapavir — üzrə hədəflərini genişləndirir. ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmisi Ceremi Levin bildirib ki, yaxın üç il ərzində bu preparatın 3 milyon insana çatdırılması planlaşdırılır. Bu göstərici ötən ilin sentyabrında açıqlanan 2 milyonluq hədəfdən 50% çoxdur.
QHT.az xarici mediaya istinadən bildirir ki, yeni plan çərçivəsində dərmanın tətbiq olunacağı ölkələrin sayı da artırılacaq. ABŞ tərəfi bu addımı resursların daha effektiv bölüşdürülməsi ilə əlaqələndirir və köhnəlmiş proqramların ləğvi hesabına daha təsirli təşəbbüslərə investisiya qoyulduğunu bildirir.
Lenakapavir ABŞ-ın Gilead Sciences şirkəti tərəfindən hazırlanıb. Şirkətin rəhbəri Daniel O’Dey qeyd edib ki, istehsal baxımından heç bir məhdudiyyət yoxdur və tələb artarsa, bu ehtiyac tam qarşılanacaq.
Dərmanın hazırlanması 17 il çəkib. 2024-cü ildə aparılan tədqiqatlarda onun HİV infeksiyasının qarşısını almaqda demək olar ki, 100% effektiv olduğu müəyyən edilib. 2025-ci ildə isə ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) tərəfindən profilaktik vasitə kimi istifadəsinə icazə verilib.
Artıq preparat Esvatini və Zambiya kimi ölkələrdə tətbiq olunmağa başlayıb. Bundan əlavə, Keniya, Lesoto, Mozambik, Nigeriya, Cənubi Afrika, Uqanda və Zimbabve daxil olmaqla daha bir neçə Afrika ölkəsində də yayılma prosesi gedir.
Mütəxəssislər bildirir ki, bu, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə tətbiq olunan ən sürətli qlobal səhiyyə proqramlarından biridir. Bununla yanaşı, dərmana olan tələbat təklifi üstələyir və bir çox ölkədə preparat qısa müddətdə tükənir.
Qlobal Fondun rəhbəri Piter Sends qeyd edib ki, yaxın illərdə dərmanın daha ucuz generik versiyalarının istehsalı planlaşdırılır və bu, 2027-ci ilin ortalarına qədər reallaşa bilər. Məqsəd preparata çıxışı genişləndirmək və qiymətləri aşağı salmaqdır.
Bununla belə, bəzi ekspertlər mövcud hədəflərin yetərli olmadığını düşünür. Onların fikrincə, real təsir əldə etmək üçün daha çox insanın — ildə ən azı 5 milyon nəfərin — bu preparata çıxışı təmin olunmalıdır.
ABŞ-ın bu sahəyə ayırdığı maliyyə tam açıqlanmasa da, rəsmilər bunun böyük və strateji investisiya olduğunu vurğulayır. Yeni yanaşmaya əsasən, maliyyə və proqramlar artıq daha çox ölkələrin öz səhiyyə sistemləri ilə birbaşa əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçiriləcək.
