İnsan həyatında bəzən qəribə məqamlarla üzləşir: hər şey yaxşı gedərkən qəfil uğursuzluqlar başlayır, səbəbsiz yorğunluq yaranır, planlar ard-arda pozulur. Bu hallar çox vaxt “təsadüf” kimi qəbul edilsə də, həm xalq inanclarında, həm də dini mənbələrdə bunun adı var – bədnəzər.
Musavat.com xəbər verir ki, İslamda bu anlayış açıq şəkildə qəbul olunur və onun təsiri barədə Peyğəmbərimiz Məhəmməd peyğəmbər (s.ə.s) belə buyurub:
“Göz (nəzər) haqdır.”
(Buxari, Müslim)
Bu hədis göstərir ki, insanın baxışı – xüsusilə həsəd və ya həddindən artıq heyranlıqla qarışdıqda – qarşı tərəfə mənfi təsir göstərə bilər.
İnsan özünə də nəzər edə bilər
Ən maraqlı və çoxlarının bilmədiyi məqam isə budur: insan özünə də nəzər edə bilər.
Peyğəmbərimiz Məhəmməd peyğəmbər (s.ə.s) buyurur:
“Sizdən biriniz özündə və ya qardaşında xoşuna gələn bir şey gördükdə, onun üçün bərəkət diləsin.”
(İbn Macə)
Bu isə o deməkdir ki:
insan öz uğuruna baxarkən belə ehtiyatlı olmalıdır;
özünü bəyəndiyi anda belə Allahı xatırlamalıdır.
Doğmaların baxışı da təsir edə bilər
Bədnəzər yalnız yad insanlardan gəlmir. Ən yaxınlarımız – dost, qohum, hətta ailə üzvləri belə fərqində olmadan təsir göstərə bilər.
Peyğəmbərimiz Məhəmməd peyğəmbər (s.ə.s) xəbərdarlıq edir:
“Nə üçün sizdən biri qardaşını öldürür? Xoşuna gələn bir şey gördükdə ‘Allahım, bərəkət ver’ desin.”
“Bir söz” həqiqətən qoruyur
İslamda bədnəzərdən qorunmaq üçün çox sadə, amma güclü bir yol göstərilir:
“Maşallah” – Allah belə istəyib
“Allahummə bərik” – Allahım, bərəkət ver
Bu sözlər:
neməti qoruyur;
mənfi təsirin qarşısını alır;
insanı həm mənəvi, həm də psixoloji olaraq gücləndirir.
Bədnəzər və cadu: qorxu haradan gəlir?
Tarix boyu müxtəlif mədəniyyətlərdə “göz dəyməsi” və “cadu” anlayışı mövcud olub. Qədim inanclara görə:
baxış bir növ enerji ötürür;
həsəd və heyranlıq bu enerjini dəyişir;
nəticədə qarşı tərəfdə uğursuzluq yaranır.
Cadugərlərlə bağlı təsəvvürlərdə isə:
tilsimlər;
yazılar;
gizli ayinlər
kimi elementlər ön plana çıxır.
Lakin İslam bu məsələdə balanslı mövqe ortaya qoyur.
İslam nə deyir?
Peyğəmbərimiz Məhəmməd peyğəmbər (s.ə.s) buyurub:
“Kim cadugərə gedər və dediklərini təsdiq edərsə, nazil olana küfr etmiş olar.”
Bu hədis göstərir ki:
cadunun müəyyən təsiri qəbul olunur;
lakin ona inanıb yönəlmək qadağandır.
Qurani-Kərimdə də qeyd olunur ki:
“Onlar Allahın izni olmadan heç kimə zərər verə bilməzlər.”
Qərb yanaşması: psixoloji təsir
Müasir psixologiyada isə bu hallar çox vaxt belə izah olunur:
qorxu və stress;
mənfi inanc;
“nocebo effekti” (insanın inandığı mənfi təsiri yaşaması).
Yəni insan bəzən inandığı qorxunu öz üzərində reallaşdırır.
Qorunma yolları
İslamda qorunma üsulları sadə və aydındır:
Quran ayələri:
Ayətül-Kürsi
Fələq və Nas surələri
Davranış:
cadugərlərə müraciət etməmək;
qorxuya qapılmamaq;
Allaha təvəkkül etmək
Dil ilə qorunma:
“Maşallah”
“Allahummə bərik”
Bədnəzər və cadu mövzusu nə qədər mistik və qorxulu görünsə də, həqiqət sadədir:
İnsan özünə də, başqasına da nəzər edə bilər;
Doğmaların baxışı belə təsir göstərə bilər;
Amma ən güclü qorunma sadə bir sözdə gizlidir.
“Maşallah” demək – bəzən insanı görünməyən təhlükədən qoruyan ən güclü qalxandır.
