FİFA-ya edilən müraciət ABŞ-nin bu ölkə ilə münasibətləri bərpa etmək cəhdi kimi təqdim olunur, İran isə turnirdə iştiraka hazır olduğunu bildirir...
Müəlliflər: Ceyms Fontanella-Xan, Nyu-York; Coş Nobl, London; Emi Kazmin, Roma; Aleks Rocers, Vaşinqton
The Financial Times nəşri, Britaniya
ABŞ Prezidenti Donald Trampın yüksəkvəzifəli elçisi FİFA-ya müraciət edərək qarşıdan gələn futbol üzrə dünya çempionatında İranın İtaliya ilə əvəz olunmasını istəyib. Bu addım, rədd edilmiş müttəfiq və qatı düşmənin iştirak etdiyi, ABŞ-nin yüksək riskli idman diplomatiyasını ön plana çıxarır.
ABŞ-nin xüsusi elçisi Paolo Zampolli belə bir əvəzləmə variantını FİFA prezidenti Canni İnfantinoya və turnirə digər ölkələrlə birlikdə ev sahibliyi edən dövlətin lideri kimi Trampa təklif edib. Məsələdən xəbərdar şəxslərin sözlərinə görə, o, İtaliyanın dünya çempionatında qazandığı dörd titulun bu yerin ona verilməsini əsaslandırdığını bildirib.
Həmin şəxslərin dediyinə görə, bu plan Trampla İtaliyanın Baş naziri Ciorcia Meloni arasında münasibətləri bərpa etmək cəhdi olub. Onların münasibətlərində gərginlik ABŞ prezidentinin İranla müharibə fonunda Papa XIV Levə qarşı hücumlarından sonra yaranıb.
Lakin çərşənbə günü İran bəyanat yayaraq turnirə hazır olduğunu və orada iştirak etmək niyyətində olduğunu açıqlayıb.
İranın İtaliya ilə əvəz olunmasına nail olmaq cəhdi “Azzurri”nin ABŞ, Meksika və Kanadada keçiriləcək dünya çempionatına vəsiqə qazana bilməməsindən sonra gündəmə gəlib.
İtaliyanın həlledici pley-off matçında kiçik Bosniya və Herseqovinaya alçaldıcı məğlubiyyəti ölkə daxilində siyasi narazılıq yaradıb və İtaliya Futbol Federasiyasının rəhbərinin istefasına səbəb olub.
“Trampa və İnfantinoya dünya çempionatında İranın İtaliya ilə əvəz olunmasını təklif etdiyimi təsdiqləyirəm. Mən İtaliyadanam və ABŞ-də keçiriləcək turnirdə ‘Azzurri’ni görmək mənim üçün arzu olardı. Dörd titulla onların turnirə daxil edilməsini əsaslandırmaq üçün bütün əsasları var”, Zampolli Financial Times-a deyib.
Bundan əvvəl, mart ayında İran ABŞ və İsrailin hava zərbələri nəticəsində ölkə liderinin, onlarla digər yüksəkvəzifəli şəxsin və mülki şəxsin həlak olmasından sonra turnirdə iştirak etməyəcəyini bildirmişdi. Tehran bunu ABŞ-yə yollanacaq idmançılarının təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlarla əsaslandırmışdı. Ölkənin futbol federasiyası oyunların Kanada və ya Meksikaya köçürülməsini də təklif etmişdi, lakin FİFA bu ideyanı rədd etmişdi.
Tramp bildirmişdi ki, iranlı futbolçular ABŞ-yə “gələ bilərlər”, amma eyni zamanda bunun onlar üçün uyğun olmayacağını və potensial təhlükə yaradacağını söyləmişdi.
FİFA lobbiçilik cəhdləri ilə bağlı şərh verməkdən imtina edib, lakin İnfantinonun son açıqlamalarına işarə edib. “İran komandası gələcək, buna heç bir şübhə yoxdur”, FİFA prezidenti ötən həftə Vaşinqtonda keçirilən konfransda deyib. “Əlbəttə, ümid edirik ki, o vaxta qədər vəziyyət dinc olacaq. Bu, şübhəsiz ki, kömək edərdi. Amma İran öz xalqını təmsil etmək istəyirsə, gəlməlidir. Onlar vəsiqə qazanıblar... Onlar həqiqətən oynamaq istəyirlər və oynamalıdırlar”.
ABŞ Dövlət Departamentinin nümayəndəsi bildirib: “Tramp administrasiyası dünya çempionatının uğurla keçirilməsi üçün lazım olan hər şeyi edir, eyni zamanda viza verilməsi prosesində ABŞ qanunvericiliyinə, eləcə də milli və ictimai təhlükəsizlik üzrə ən yüksək standartlara əməl olunur”.
İsveçrə-italyan mənşəli İnfantino martın sonlarında Türkiyədə keçirilən matçdan əvvəl İran komandası ilə də görüşüb və bundan sonra FİFA-nın “komandaya dünya çempionatına hazırlıq prosesində mümkün olan ən yaxşı şəraiti təmin etmək üçün dəstək göstərəcəyini” bildirib.
İran turnirə Asiya Futbol Konfederasiyasından olan səkkiz komandadan biri kimi vəsiqə qazanıb. İtaliya isə Avropa üçün ayrılmış 16 vəsiqədən birini əldə edə bilməyib. Bu, onun ardıcıl üçüncü dünya çempionatıdır ki, final mərhələsinə çıxa bilmir. Hazırda İtaliya FİFA-nın dünya reytinqində 12-ci pillədədir və bu, turnirdə iştirak etməyən bütün ölkələr arasında ən yüksək göstəricidir.
FİFA-nın qaydalar toplusu rəhbər quruma İranın iştirakdan imtina edəcəyi halda hansı addımı atacağına dair “müstəsna səlahiyyət və sərbəst qərarvermə hüququ” verir. Qaydalarda deyilir: “FİFA müvafiq iştirakçı assosiasiyanı başqa assosiasiya ilə əvəz etmək barədə qərar verə bilər”. Ötən yay klublararası dünya çempionatından əvvəl FİFA öz diskresion səlahiyyətindən istifadə edərək turnirdə “İnter Mayami”yə yer vermişdi və bununla dünya ulduzu Lionel Messinin yarışda çıxış etməsinə imkan yaratmışdı.
Meloni Trampın Avropadakı ən yaxın müttəfiqlərindən biri idi və onun ən təxribatçı addımlarından bəzilərini, o cümlədən Danimarkadan Qrenlandiyanı güc yolu ilə ələ keçirmək təhdidini və İrana hava zərbələrini belə tənqid etməkdən yayınırdı.
Lakin ötən həftə Tramp Melonini açıq şəkildə sərt tənqid edib. Buna səbəb Meloninin Trampın Truth Social-da Papa XIV Levə qarşı hücumunu “qəbuledilməz” adlandırmaq məcburiyyətində qalması olub. Bu isə ABŞ-də doğulmuş katolik dini liderinə qarşı prezidentin hörmətsiz münasibəti səbəbindən İtaliyada yaranmış daha geniş ictimai qəzəb fonunda baş verib.
Növbəti günlərdə müxtəlif media müsahibələrində Tramp İranın bombalanmasında iştirak edən ABŞ qırıcılarının Siciliyadakı Amerika hərbi bazasında yanacaq doldurmasına Romanın icazə verməməsindən şikayətlənib. Tramp bildirib ki, Meloninin İrana qarşı kampaniyada əməkdaşlıq etməməsinə görə “şoka düşüb” və deyib: “Mən elə bilirdim ki, onun cəsarəti var, amma yanılmışam”.
İtalyanlar yanacağın, meyvə-tərəvəzin və digər məhsulların qiymətlərini artıran müharibəyə qarşı çıxırlar. Bir çoxları Trampa şübhə və ehtiyatla yanaşır. Analitiklər bildirirlər ki, Meloninin indiyədək onu sakitləşdirmək və müdafiə etmək cəhdləri ölkə daxilində onun üçün getdikcə daha ciddi siyasi problemə çevrilir.
Poliqon.info
