NATO-nun baş katibinin Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə xüsusi nümayəndəsi Kevin Hamilton yaxın vaxtlarda Azərbaycan və Gürcüstana səfər edəcək.
Bu barədə NATO-dan açıqlama verilib. Qeyd olunur ki, Hamiltonun səfəri Ermənistana baş tutan səfərdən dərhal sonra deyil, fərqli bir vaxtda həyata keçiriləcək.
NATO rəsmiləri səfərlərin region ölkələri ilə əməkdaşlığın davamlı inkişafı çərçivəsində planlaşdırıldığını bildirirlər.
Hamiltonun regiona planlaşdırılan səfəri ilk baxışda sıradan diplomatik fəaliyyət kimi görünə bilər, amma əslində bu cür addımlar regiondakı geosiyasi dinamikanın davamlı olaraq diqqətdə saxlandığını göstərir. Cənubi Qafqaz uzun illərdir böyük güclərin maraq toqquşmasının müşahidə olunduğu həssas bölgələrdən biridir. Bu kontekstdə NATO-nun region ölkələri ilə təmaslarını artırması, əsasən təhlükəsizlik, enerji marşrutları və əməkdaşlıq platformalarının genişləndirilməsi ilə bağlıdır.
Xüsusilə Azərbaycan və Gürcüstanın ayrıca vaxtda gündəmə gəlməsi, bu ölkələrlə münasibətlərin “blok yanaşması”ndan çox, fərdi və ikitərəfli formatda inkişaf etdirildiyini göstərir.
Diqqətçəkən məqamlardan biri də səfərlərin Ermənistanla eyni zaman kəsiyinə salınmamasıdır. Bu, diplomatik praktikada balansın qorunması və hər ölkə ilə ayrıca siyasi mesajın verilməsi kimi şərh oluna bilər. Yəni NATO region ölkələrini bir paket kimi deyil, fərqli siyasi və təhlükəsizlik reallıqlarına malik aktorlar kimi qəbul etdiyini nümayiş etdirir.
Azərbaycanın bu prosesdə rolu xüsusilə enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat dəhlizləri baxımından əhəmiyyətlidir. Gürcüstan isə Qərb strukturları ilə inteqrasiya xəttində mühüm tranzit və siyasi tərəfdaş kimi çıxış edir. Bu baxımdan, Hamiltonun səfəri təkcə protokol görüşləri deyil, həm də regionda gələcək əməkdaşlıq formatlarının müzakirəsi üçün imkan yaradır. Digər tərəfdən, bu cür səfərlərin real təsiri həmişə siyasi bəyanatlardan daha çox, sonrakı praktiki addımlarla ölçülür. Yəni görüşlər, müzakirələr və bəyanatlar vacib olsa da, regional təhlükəsizlik arxitekturasında dəyişikliklər yalnız davamlı dialoq və konkret layihələrlə mümkündür.
Ümumilikdə, bu səfər Cənubi Qafqazın yenidən beynəlxalq gündəmdə aktiv saxlanıldığını göstərir. Lakin prosesin istiqaməti və dərinliyi qarşıdakı diplomatik addımların məzmunundan asılı olacaq.
Siyasi təhlilçi Sona Əliyeva Musavat.com-a bildirdi ki, Kevin Hamiltonun regiona səfəri sadəcə növbəti diplomatik görüş deyil, NATO-nun Cənubi Qafqazdakı yeni mərhələyə keçməsinin anonsudur:
“Məsələnin bir neçə mühüm tərəfi var. NATO açıq şəkildə bilateral yanaşma sərgiləyir, Ona görə də, Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistanla görüşlərin fərqli vaxtlara salması təsadüfi deyil. Bu, Bakı və Tiflisin spesifik təhlükəsizlik qayğılarını və milli maraqlarını kütləvi "regional paket" içində əritməmək niyyətidir və hər bir ölkənin fərdi maraqlarına hörmətlə yanaşmaq deməkdir. Alyans Bakı və Tiflisə "blok siyasəti" ilə deyil, hər dövlətin özünəməxsus siyasi çəkisini nəzərə alaraq yanaşır. Həmçinin, Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki rolu artıq "alternativ" olmaqdan çıxıb "həlledici" məqama çevrilməkdədir. Hamiltonun Bakı gündəmində enerji infrastrukturunun qorunması, Zəngəzur dəhlizi və Xəzər dənizindən keçən tranzit layihələrinin təhlükəsizliyi dayanıb. Bu, NATO-nun regiondakı stabilizasiya maraqlarının bir hissəsidir. Gürcüstana edilən səfər isə Alyansın Qara dəniz regionundakı sərhədlərini möhkəmlətmək istəyini göstərir. Tiflis NATO üçün qapı, Bakı isə bu qapıdan keçən yolların strateji sahibi rolundadır. Diplomatik görüşlər öz yerində, lakin bizim üçün əsas olan görüşlərdən sonra atılacaq praktiki addımlardır. Hazırlanan sənədlər, hərbi-təhlükəsizlik protokolları və icra ediləcək layihələr NATO-nun bu regionda nə qədər "ciddi" olduğunu ortaya qoyacaq. Artıq, Cənubi Qafqaz artıq beynəlxalq siyasətin mərkəzidir. Hamiltonun səfərindən sonra imzalanacaq sənədlər isə gələcəyin yeni konturlarını cızacaq”.
Cavanşir ABBASLI,
Musavat.com
