Ürtiker dəridə qəfil yaranan, qaşınma ilə müşayiət olunan səpgilər şəklində özünü göstərən yayılmış dəri xəstəliyidir. Bu səpgilər adətən qırmızı və ya çəhrayı rəngdə olur, dəridən bir qədər qalxmış vəziyyətdə görünür və çox vaxt gicitkən yanığını xatırladır.
Ürtiker zamanı yaranan bu ləkələr qısa müddət ərzində yox ola, daha sonra isə bədənin başqa nahiyələrində yenidən əmələ gələ bilər.
Bakıvaxtı.az “ameli.fr”ə istinadən xəbər verir ki, bu xəstəliyin əsas mexanizmi immun sisteminin reaksiyası ilə bağlıdır. Orqanizmdə yerləşən mast hüceyrələri aktivləşərək histamin adlı maddə ifraz edir. Nəticədə damarlar genişlənir, dəridə şişkinlik yaranır və qaşınma hissi meydana çıxır.
Ürtiker iki əsas formada rast gəlinir: kəskin və xroniki. Kəskin ürtiker adətən qısa müddət davam edir və bir neçə saatdan bir neçə günə qədər çəkə bilər. Xroniki ürtiker isə daha uzun müddət – ən azı altı həftə davam edən və tez-tez təkrarlanan səpgilərlə xarakterizə olunur. Bu forma bəzi hallarda allergiya ilə bağlı olmaya bilər və daha mürəkkəb səbəblərlə əlaqəli olur.
Ürtikerin yaranmasına müxtəlif amillər təsir edə bilər. Bunlara bəzi qida məhsulları, dərman preparatları, infeksiyalar, stress, temperatur dəyişiklikləri, günəş şüaları və fiziki təzyiq daxildir. Maraqlıdır ki, bir çox hallarda xəstəlik allergik səbəbdən deyil, məhz bu kimi xarici təsirlər nəticəsində meydana çıxır.
Bəzi hallarda ürtiker daha dərin toxumalara təsir edərək anjioödem yarada bilər. Bu zaman xüsusilə üz nahiyəsində - göz qapaqları və dodaqlarda şişkinlik müşahidə olunur. Nadir hallarda isə bu vəziyyət tənəffüs yollarını təsirləndirərək nəfəs almaqda çətinlik yarada bilər ki, bu da təcili tibbi müdaxilə tələb edir.
Ürtikerin müalicəsi əsasən simptomların yüngülləşdirilməsinə yönəldilir. Ən çox istifadə olunan vasitələr antihistamin dərmanlardır. Bu preparatlar histaminin təsirini azaldaraq qaşınmanı və səpgiləri aradan qaldırmağa kömək edir. Ağır hallarda isə daha güclü müalicə üsullarına ehtiyac yarana bilər.
Nəticə etibarilə, ürtiker geniş yayılmış və əksər hallarda ciddi təhlükə yaratmayan xəstəlikdir. Lakin əlamətlər uzun müddət davam edərsə, tez-tez təkrarlanarsa və ya ağırlaşma müşahidə olunarsa, mütləq həkimə müraciət etmək vacibdir. Vaxtında diaqnoz və düzgün yanaşma xəstəliyin nəzarət altına alınmasına imkan verir.
Aydın Baxış
