Beynəlxalq hüquq müdafiəçisi olaraq Avropa Parlamenti tərəfindən 27 aprel tarixində Azərbaycan Respublikasına qarşı qəbul edilmiş qətnaməni qərəzli, selektiv və hüquqi əsaslardan məhrum sənəd kimi qiymətləndirir və qəti şəkildə qınayıram.
Qətnamənin məzmunu beynəlxalq hüququn fundamental prinsipləri ilə ziddiyyət təşkil edir. İlk növbədə, bu sənəd dövlət suverenliyi prinsipini pozur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Nizamnaməsinin 2-ci maddəsinə əsasən, hər bir dövlətin daxili işlərinə müdaxilə yolverilməzdir. Halbuki, Avropa Parlamentinin sözügedən qətnaməsi Azərbaycanın daxili siyasətinə qiymət verməyə yönəlmiş siyasi xarakterli yanaşma nümayiş etdirir ki, bu da beynəlxalq hüququn neytrallıq və obyektivlik prinsiplərinə ziddir.
Eyni zamanda qeyd olunmalıdır ki, Avropa Parlamentinin qəbul etdiyi qətnamələr hüquqi baxımdan məcburi xarakter daşımır. Bu sənədlər siyasi mövqe ifadəsi olmaqla hüquqi öhdəlik yaratmır və beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri ilə eyni səviyyədə qiymətləndirilə bilməz. Bu səbəbdən, həmin qətnamənin Azərbaycan üzərində hüquqi təsir gücü yoxdur və onun hüquqi iddia kimi təqdim edilməsi əsassızdır.
Qətnamənin digər mühüm problemi selektiv yanaşma və ikili standartların tətbiqidir. Beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərindən biri bərabərlik və qeyri-selektivlik olduğu halda, analoji vəziyyətlərdə digər dövlətlərə münasibətdə fərqli yanaşmaların tətbiqi hüquqi ədalət prinsipini zədələyir. Bu isə beynəlxalq hüququn universallığına və legitimliyinə ciddi xələl gətirir.
Bundan əlavə, sənədin faktoloji və hüquqi əsasları kifayət qədər möhkəm deyil. Qətnamədə birtərəfli məlumatlara istinad olunması, regionun tarixi və geosiyasi reallıqlarının nəzərə alınmaması, eləcə də hüquqi təhlilin siyasi ritorika ilə əvəz olunması onun obyektivliyini şübhə altına alır.
Azərbaycan Respublikası isə beynəlxalq hüququn subyekti kimi öz fəaliyyətində ərazi bütövlüyü, suverenlik, multikulturalizm, dini tolerantlıq və humanizm prinsiplərinə sadiqliyini nümayiş etdirir. Ölkənin həyata keçirdiyi siyasət regionda sülhün, sabitliyin və əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edir, iqtisadi inkişaf və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan qonşuluq münasibətlərini təşviq edir.
Bu kontekstdə xüsusi vurğulanmalıdır ki, beynəlxalq sülh təşəbbüslərinə münasibətdə Azərbaycan konstruktiv və təşəbbüskar mövqe sərgiləyən dövlətlərdən biridir. Məhz bu yanaşmanın bariz nümunəsi kimi Qlobal Sülh Şurası — təşəbbüsü ilə irəli sürülən platformaya Azərbaycanın ilk qoşulan və onu açıq şəkildə dəstəkləyən ölkələrdən biri olması göstərilə bilər. Bu təşəbbüsün Donald Trump tərəfindən irəli sürülməsi fonunda Azərbaycanın erkən mərhələdə dəstək verməsi onun sülhə, dialoqa və qlobal əməkdaşlığa verdiyi real önəmin göstəricisidir.
Azərbaycanın bu mövqeyi təsadüfi deyil — bu, ölkənin uzun illərdir formalaşdırdığı sülhsevər dövlət siyasətinin, multikultural dəyərlərinin və humanizm prinsipinin məntiqi davamıdır. Azərbaycan yalnız sülh haqqında danışan deyil, sülh təşəbbüslərini praktik olaraq dəstəkləyən və onların təşviqində iştirak edən aktor kimi çıxış edir.
Məhz bu səbəbdən hesab edirəm ki, Qlobal Həmrəylik Şurası və digər beynəlxalq vətəndaş cəmiyyəti institutları Qlobal Sülh Şurası kimi platformaların təbliğində daha fəal, daha sistemli və daha məqsədyönlü fəaliyyət göstərməlidirlər. Çünki müasir dövrdə qlobal sabitliyin təmin olunması yalnız dövlətlərarası münasibətlərlə deyil, həm də belə təşəbbüskar platformaların effektiv fəaliyyətindən asılıdır.
Yekun olaraq bəyan edirəm ki, Avropa Parlamentinin 27 aprel tarixli qətnaməsi hüquqi baxımdan əsassız, siyasi motivli və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə uyğun olmayan sənəddir. Bunun əksinə olaraq, Azərbaycan Respublikasının sərgilədiyi sülhsevər siyasət, beynəlxalq təşəbbüslərə açıq dəstək və qlobal əməkdaşlığa yönəlik fəaliyyəti müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində nümunəvi model kimi qiymətləndirilməlidir.
Beynəlxalq ictimaiyyət dövlətlərin suverenliyinə hörmət etməli, regional reallıqları nəzərə almalı və sülhə xidmət edən təşəbbüsləri dəstəkləməlidir. Azərbaycan isə bu istiqamətdə yalnız iştirakçı deyil, eyni zamanda təşəbbüsləri erkən mərhələdə dəstəkləyən və onların inkişafına töhfə verən məsuliyyətli tərəfdaş kimi çıxış edir.
David Seliverstov,
Qlobal Həmrəylik Şurasının Qafqaz üzrə nümayəndəliyinin rəhbəri, beynəlxalq hüquq müdafiəçisi, Qafqaz Yəhudiləri Assosiasiyasının Azərbaycan nümayəndəliyinin rəhbəri
