Münasibətlərdə ən çox təkrarlanan paradokslardan biri budur: bəzi insanlar onları sevən, sabit və təhlükəsiz partnyorlardan çox, emosional olaraq çətin, qeyri-sabit və incidici davranışlar göstərən insanlara bağlanır. Bu, sadəcə “pis seçim” deyil, çox vaxt şüuraltı tanışlıq hissi ilə idarə olunan bir prosesdir.
Medicina.az xəbər verir ki, bu məsələdə tanış olan ağrı, yad olan rahatlıqdan daha “real”, doğma görünə bilər.
İnsan beyni üçün “sevgi” təkcə xoş hiss deyil, həm də tanışlıq hissidir. Əgər bir insan uşaqlıq və ya keçmiş münasibətlərində:
diqqət görmək üçün mübarizə aparıbsa
sevgi şərtli olubsa
emosional qeyri-sabitlik yaşayıbsa
onda onun sinir sistemi üçün “normal” hiss belə ola bilər:
yaxınlıq,bir az gərginlik, bir az itirmə qorxusu.
Belə insan sabit, sakit və problemsiz münasibətə düşəndə bəzən bunu “darıxdırıcı” və ya “həqiqi deyil” kimi qavraya bilər. Çünki onun sinir sistemi drama və dəyişkənliklə tanışdır.
Bağlanma modeli: kimə necə bağlanırıq?
Psixologiyada bağlanma tipləri insanın münasibət seçimində çox böyük rol oynayır.
Əgər bir insanda anksiyöz (narahat bağlanma) modeli varsa:
tərk edilmə qorxusu güclüdür
qarşı tərəfin sevgisini “sübut etməsini” istəyir
qeyri-müəyyən münasibət daha çox diqqət çəkir.
Belə halda soyuq, uzaq və emosional olaraq əlçatmaz insanlar daha cazibədar görünə bilər. Çünki onların sevgisi “qazanılmalı bir şey” kimi hiss olunur.
Sevgi qazanılmalıdır inancı
Bir çox insan şüuraltında belə bir inanc daşıyır:
“Məni sevmək üçün mən nəsə etməliyəm”
Bu inanc olan insan üçün:
asan gələn sevgi şübhəli görünür.
mübarizə olan münasibət daha dəyərli hiss olunur.
diqqət azaldıqca sevgi “artırmaq” istəyi yaranır.
Nəticədə, emosional olaraq çətin insan daha “real sevgi obyekti” kimi qavranılır..
Emosional intensivlik = sevgi kimi səhv oxunur
Beyin çox vaxt iki hissi qarışdırır:
sevgi
emosional aktivasiya (gərginlik, həyəcan, qeyri-müəyyənlik)
Əgər bir münasibət:
çox enişli-yoxuşludursa
ayrılıb-barışma dövrləri varsa
emosional roller-coaster kimidirsə,beyin bunu “dərin sevgi” kimi etiketləyə bilər. Halbuki bu, çox vaxt stress hormonlarının yaratdığı bağlanmadır.
Niyə “incidən insan” daha güclü bağ yaradır?
Bu paradoksun bir izahı da beynin mükafat sistemi ilə bağlıdır. Qarşı tərəf:
bir gün yaxın olur, bir gün uzaqlaşır
Bu qeyri-sabitlik dopamin sistemini aktiv saxlayır.
Yəni insan: “indi yaxşıdır, amma sabah necə olacaq?” düşüncəsində qalır
Bu da asılılıq yaradan bir dinamika yaradır. Sabit münasibətlərdə bu “gözləmə və qazanma” hissi olmadığı üçün bəzi insanlar daha az emosional həyəcan hiss edə bilər.
Öz dəyər hissi və seçimlər
Bəzi hallarda məsələ partnyorda deyil, insanın öz dəyər hissində olur. Əgər bir insan:
özünü tam dəyərli hiss etmirsə
sevgini “qazanmalı olduğunu” düşünürsə
sərhədlər qoymaqda çətinlik çəkirsəonda daha çox onu sınayan, geri çəkilən və qeyri-sabit davranan insanlara dözümlü ola bilər.
Çünki şüuraltı mesaj belə olur:
“mən sevgi üçün çalışmalıyam”
Bəs niyə sağlam münasibətlər bəzən “az cəlbedici” görünür?
Sağlam münasibət:
sabitdir
proqnozlaşdırılandır
dram azdır.
Amma beyin dramı çox vaxt “emosional intensivlik” kimi oxuyur. Əgər insan emosional sabitliyə öyrəşməyibsə, bu ona “hiss yoxdur” kimi gələ bilər.
Qadınların və ya ümumiyyətlə insanların onları incidən insanlara bağlanması “pis seçim” deyil, çox vaxt: uşaqlıqdan gələn emosional modellər
bağlanma tipləri
sevgi ilə stressin qarışdırılması
qeyri-sabitliyin tanış olmasıilə bağlıdır.
Əsl dönüş nöqtəsi o zaman başlayır ki, insan bunu fərq edir:
AygünMusayeva
