Texnologiyanın sürətli inkişafı ilə həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilən sosial media, təkcə ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də beynimizin işləmə mexanizmini dəyişdirən amildir.
Pravda.az bildirir ki, araşdırmalara görə, sosial media platformalarından istifadə beynimizdə həm müsbət, həm də mənfi izlər qoyur.
Dopamin və mükafat sistemi
Sosial mediada aldığımız hər "bəyənmə" (like), şərh və ya paylaşım beynimizdə dopamin ifrazına səbəb olur. Bu, qumar asılılığına bənzər bir mükafat mexanizmidir. Beynimiz bu "həzz" siqnallarını təkrar almaq istədiyi üçün bizi davamlı olaraq tətbiqləri yoxlamağa sövq edir.
Diqqət dağınıqlığı və çoxfunksiyalılıq
Eyni anda bir neçə tətbiqdən istifadə etmək və sürətli məzmun keçidləri beynin fokuslanma qabiliyyətini zəiflədir. Daimi bildirişlər diqqətimizi dağıdır və dərin düşünmə bacarığımızı azaldaraq bizi "səthi istifadəçilərə" çevirir.
Yenilikləri qaçırmaq qorxusu
Fear of Missing Out (FOMO) olaraq adlandırılan bu hiss, sosial mediada digərlərinin bizdən daha maraqlı həyat yaşadığı düşüncəsindən qaynaqlanır. Bu vəziyyət:
Yüksək dərəcədə təşviş və qayğıya,
Yuxu pozğunluğuna,
Özünü çatışmaz hiss etməyə səbəb ola bilər.
Beynin plastikliyi və dəyişən münasibətlər
Sosial media üzərindən qurulan ünsiyyət, real həyatdakı üz-üzə təmasın yerini tam vermir. Bu da beynin emosional zəka və empatiya qabiliyyəti ilə bağlı hissələrinə təsir edə bilir. Xüsusilə gənclərdə beyin inkişafı dövründə sosial medianın təsiri daha qalıcı olur.
Qeyd: Sosial media beynimizi yenidən proqramlaşdırır. Bu təsirləri minimuma endirmək üçün "rəqəmsal detoks" etmək, bildirişləri məhdudlaşdırmaq və real dünya ilə əlaqəni kəsməmək vacibdir.
Əminə Bayramova
