Beynəlxalq alimlər qrupu qocalma prosesini daha dəqiq ölçə bilən yeni “bioloji saat” hazırlayıb.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri nüfuzlu “Nature” jurnalında dərc olunub.
Tədqiqat zamanı alimlər insan, siçan, siçovul və meymunlardan əldə olunan 11 mindən çox gen məlumatını analiz ediblər. Onlar qocalma zamanı genlərin fəaliyyətində oxşar dəyişikliklərin baş verdiyini müəyyən ediblər.
Yeni metod hüceyrələrdə aktiv olan RNT siqnallarını araşdırır. Bu yanaşma əvvəlki bioloji saatlardan fərqlənir. Çünki əvvəlki üsullar əsasən DNT dəyişikliklərinə əsaslanırdı və qocalmanın səbəblərini tam izah etmirdi.
Alimlər xüsusi kompüter modelləri və süni intellektdən istifadə edərək “yaş saatı” və “ölüm riski saatı” hazırlayıblar. Bu sistemlər insanın sadəcə təqvim yaşını deyil, orqanizmin real bioloji vəziyyətini qiymətləndirə bilir.
Araşdırma göstərib ki, qocalma zamanı iltihab və immun sisteminə aid genlərin fəaliyyəti artır. Enerji istehsalı və toxumaların bərpası ilə bağlı genlərin fəaliyyəti azalır.
Bu isə qocalmanın əsas səbəblərindən birinin xroniki iltihab və hüceyrələrin enerji çatışmazlığı olduğunu göstərir.
Tədqiqatda müxtəlif müdaxilələrin təsiri də yoxlanılıb. Məlum olub ki, rapamisin preparatı və kalori məhdudiyyəti qocalmanı ləngidə bilər. Əksinə, iltihablı vəziyyətlər qocalmanı sürətləndirir.
Alimlər həmçinin ölüm riskini göstərən bəzi universal biomarkerlər aşkar ediblər. CDKN1A, LGALS3 və GPNMB adlı zülalların yüksək səviyyəsi xəstəlik və ölüm riskinin artması ilə əlaqələndirilib.
Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, qocalma təsadüfi proses deyil. Bu, müxtəlif canlılarda oxşar molekulyar dəyişikliklərlə müşayiət olunan sistemli bir prosesdir.
