Rəqəmsal texnologiyalar artıq uşaqların təhsilindən tutmuş gündəlik ünsiyyətinə qədər həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. İnternet və rəqəmsal platformalar uşaqlara geniş məlumat mənbələri, yeni bacarıqlar qazanmaq və yaradıcılıqlarını inkişaf etdirmək imkanı yaratsa da, bu mühit müəyyən riskləri də özü ilə gətirir. Məhz buna görə də uşaqlara rəqəmsal dünyadan təhlükəsiz və səmərəli istifadə vərdişlərinin aşılanması müasir dövrün əsas prioritetlərindən biri hesab olunur.
BMT-nin Uşaq Fondu (UNICEF) və Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının (ITU) araşdırmalarına görə, dünyada internet istifadəçilərinin təxminən üçdə biri uşaqlardır. Eyni zamanda, kibertəhdidlər, dezinformasiya, şəxsi məlumatların oğurlanması və onlayn zorakılıq halları da artır. Bu vəziyyət göstərir ki, rəqəmsal savadlılıq artıq yalnız texniki bacarıq deyil, həm də təhlükəsizlik və sosial məsuliyyət məsələsidir.
Uşaqların rəqəmsal mühitdə təhlükəsizliyinin təmin olunmasında ailələrin rolu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İnkişaf etmiş ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, valideyn nəzarəti və açıq ünsiyyət uşaqların onlayn risklərdən qorunmasının ən effektiv vasitələrindəndir. Avropa İttifaqında həyata keçirilən "Better Internet for Kids" proqramı da valideynlərin rəqəmsal maarifləndirilməsini əsas prioritetlərdən biri kimi müəyyən edib. Təcrübə göstərir ki, qadağalar deyil, məlumatlandırma və birgə öyrənmə daha davamlı nəticələr verir.
Rəqəmsal dünyadan səmərəli istifadə isə yalnız təhlükəsizliklə məhdudlaşmır. Süni intellekt, proqramlaşdırma, rəqəmsal dizayn və onlayn təhsil platformaları uşaqların gələcəyin əmək bazarına hazırlanmasında mühüm rol oynayır. Dünya İqtisadi Forumunun hesabatlarına görə, yaxın illərdə əmək bazarında tələb olunan bacarıqların böyük hissəsi rəqəmsal texnologiyalarla bağlı olacaq. Bu səbəbdən uşaqların internetdən yalnız əyləncə vasitəsi kimi deyil, bilik və inkişaf platforması kimi istifadə etmələri vacibdir.
Azərbaycan da son illərdə rəqəmsallaşma istiqamətində mühüm addımlar atır. Elektron xidmətlərin genişlənməsi, rəqəmsal təhsil layihələri və innovasiya ekosisteminin inkişafı yeni nəslin texnologiyalarla daha erkən yaşlardan tanış olmasına şərait yaradır. Bu prosesin uğurlu olması üçün məktəblərdə rəqəmsal savadlılıq proqramlarının gücləndirilməsi, müəllimlərin və valideynlərin bu sahədə biliklərinin artırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
