Antarktidada yerləşən nəhəng buz kütləsinin dağılması qlobal dəniz səviyyəsinin sürətlə yüksəlməsinə səbəb ola bilər...
Antarktidada yerləşən və ölçüsünə görə təxminən Böyük Britaniya ilə müqayisə olunan nəhəng "Tuveyts" buzlağı alimləri ciddi narahat edir.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniyanın "Daily Express" nəşri yazıb.
Alimlər xəbərdarlıq edir
Nəşr yazır ki, bu proses bəzi ölkələr üçün ekzistensial təhlükəyə çevrilə bilər. "Qiyamət buzlağı" kimi tanınan bu buzlaq yaxın illərdə dağılma mərhələsinə daxil ola bilər və nəticədə dünya okeanının səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə yüksələcək.
Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, yalnız bu buzlağın tam əriməsi dəniz səviyyəsini təxminən 60 santimetr qaldıra bilər. Daha təhlükəli ssenaridə isə onun dağılması ətrafdakı digər buz kütlələrinin sürətli əriməsini işə sala bilər ki, bu halda okean səviyyəsinin 3 metrdən çox yüksəlməsi ehtimalı yaranır.
Alimlər niyə həyəcan təbili çalır?
Qərbi Antarktidada yerləşən "Tuveyts" buzlağı planetdəki ən vacib buz sistemlərindən biri hesab olunur. Antarktidada Yer kürəsindəki bütün buz ehtiyatlarının təxminən 90 faizi cəmləşib və burada baş verən dəyişikliklər qlobal iqlimə birbaşa təsir göstərir.
Britaniya Antarktika Xidmətinin dəniz geofiziki Robert Larter bildirib ki, buzlağın ön hissəsində yerləşən nəhəng buz sipərinin bu il dağılması ehtimalı yüksəkdir. Onun sözlərinə görə, buz kütləsinin daxili strukturu getdikcə zəifləyir və proses artıq geri dönməz mərhələyə yaxınlaşır.
Alim vurğulayır ki, dəniz səviyyəsinin cəmi 1-2 metr yüksəlməsi belə sahilyanı bölgələrdə yüz ildə bir dəfə baş verən daşqınların hər on ildən bir, bəzi yerlərdə isə hər il təkrarlanmasına səbəb ola bilər.
Ən böyük risk altında olan ölkələr
Araşdırmada ən çox təhlükə ilə üzləşə biləcək ölkələr sırasında Böyük Britaniya, Niderland, ABŞ, Banqladeş, Maldiv adaları və Tuvalu göstərilir. Böyük Britaniyada sahilyanı ərazilərin əhəmiyyətli hissəsinin su altında qalacağı, xüsusilə Temza çayı hövzəsində daşqın riskinin artacağı bildirilir.
Niderland üçün isə təhlükə daha böyükdür, çünki ölkə ərazisinin təxminən dörddə biri artıq dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşir. ABŞ-da ən həssas bölgələrdən biri kimi Luiziana ştatındakı Nyu-Orlean göstərilir. Alimlər hesab edir ki, şəhər uzunmüddətli perspektivdə yaşamaq üçün yararsız hala gələ bilər. Florida ştatındakı Mayami də yüksələn dəniz səviyyəsinin əsas hədəflərindən sayılır.
Bəzi ölkələr xəritədən silinə bilər
Ən ağır nəticələr isə kiçik ada dövlətlərini gözləyir. Dünyanın ən alçaq ölkələrindən biri olan Maldiv adalarında orta hündürlük cəmi 1,5 metrdir. Mövcud proqnozlara görə, əsrin sonuna qədər ölkə ərazisinin 90 faizindən çoxu su altında qala bilər.
Tuvaluda vəziyyət daha da dramatik görünür. Alimlər hesab edirlər ki, 2050-ci illərdə paytaxt Funafutinin yarısı müntəzəm daşqınlarla üzləşəcək, əsrin sonuna yaxın isə ölkə ərazisinin böyük hissəsi yaşayış üçün yararsız vəziyyətə düşəcək.
Məhz buna görə Tuvalu hökuməti bir neçə il əvvəl qeyri-adi təşəbbüslə çıxış edərək ölkənin "rəqəmsal versiyasını" yaratmaq planını açıqlamışdı. Məqsəd odur ki, hətta ərazi tamamilə su altında qalsa belə, dövlət hüquqi və siyasi baxımdan fəaliyyətini davam etdirə bilsin.
Alimlər vurğulayır ki, "Tuveyts" buzlağının taleyi təkcə Antarktidanın deyil, dünyanın milyonlarla insanının gələcəyi ilə bağlı məsələyə çevrilib. Onun sürətli dağılması qlobal miqyasda sahilyanı şəhərlərin, iqtisadi mərkəzlərin və bütöv ölkələrin taleyini dəyişə bilər.
